Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. R. i M. J. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. znak: [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1999 r. znak: [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej M. i Z. S. zam. w B. przy ul. [...] pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączami towarzyszącego uzbrojenia technicznego do w/w budynku wg tras uzgodnionych przez [...] oraz instalacjami wyposażenia technicznego w budynku (elektryczną, gazową, wodno-kanalizacyjną) na działkach o nr ew. gruntu [...] położonych przy ul. [...] w B., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Organ I instancji w postępowaniu nieważnościowym ustalił, że decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. znak [...] Prezydent Miasta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. i Z. S. pozwolenia na budowę. W wyniku złożonego przez M. J. odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. znak: [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku, wyrokiem z dnia 21 czerwca 2000 r. (sygn. akt SA/Bk 18/00) oddalił skargę na tę decyzję.
W związku z wnioskiem skarżących o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2001 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], uzasadniając swoje rozstrzygniecie tym, że kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja była weryfikowana przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r., znak: [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 26 czerwca 2002 r. (sygn. akt IV SA 2456/01).
Zdaniem organu I instancji niedopuszczalne jest w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym badanie zgodności z prawem przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1999 r. Organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie Sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Organ I instancji podkreślił, że Sąd oceniając decyzję w przedmiocie kwestionowanego pozwolenia na budowę nie był związany granicami skargi, co oznacza, że wzięte zostały pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na ocenę jej zgodności z prawem.
Organ przywołał też wyrok z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 517/00 (lex 51228) Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził: "oddalenie przez NSA skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu (art. 30 ustawy o NSA) w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próby stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez Sąd (oddalający skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) jest w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu".
Rozpoznając odwołanie od wyżej wymienionej decyzji organu I instancji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł jak w zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że rozstrzygnięcie organu stopnia wojewódzkiego jest błędne i istnieją przesłanki umorzenia postępowania przed organem I instancji. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie ostateczną decyzją jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. znak:[...], a nie decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1999 r. znak: [...], o której bycie prawnym rozstrzygnął w trybie odwoławczym organ wojewódzki w/w orzeczeniem z dnia [...] listopada 1999 r.
Na podstawie art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia. W przedmiotowej sprawie organem tym jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jako organ wyższego stopnia w stosunku do Wojewody [...]. Organ wojewódzki winien był przekazać wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...].07.1999 r. Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, celem rozpoznania zgodnie z właściwością. Nie był bowiem władny do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r., wyżej opisana, była kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym – zapadła w związku z tym ostateczna decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2001 r. [....]. Zdaniem organu okoliczność ta stanowiłaby przesłankę do odmowy wszczęcia przed właściwym organem postępowania nieważnościowego względem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. wyżej opisanej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżące M. J. i M. J. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżące podniosły argumenty, ich zdaniem, przemawiające za niezgodnością z prawem decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1999 r.
Zdaniem skarżących decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r., Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2002 r. "nie uwzględniają weryfikacji decyzji z dnia [...] lipca 1999 r. w aspekcie naruszenia prawa materialnego przepisów prawa o zagospodarowaniu przestrzennym, ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz innych przepisów a przede wszystkim techniczno-budowlanych, co godzi w interes strony".
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych powodów niż te które podnoszą skarżące.
Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie przyjąć należy, że decyzja organu I instancji zapadła bez naruszeni przepisów o właściwości.
Przepis art. 156 kpa nie uzależnia uruchomienie trybu postępowania nieważnościowego od ostateczności kontrolowanej decyzji. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia (art. 157 kpa).
W niniejszej sprawie skarżące po wyczerpaniu drogi odwoławczej od decyzji Prezydenta, drogi postępowania nieważnościowego od kontrolującej ją decyzji Wojewody wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta.
Zdaniem składu orzekającego, nie ma przeszkód do dochodzenia kontroli tej decyzji w postępowaniu nieważnościowym. Zgodnie z zaś z przepisem art. 157 kpa właściwym będzie organ wyższego stopnia - zatem Wojewoda.
Podkreślenia wymaga jednak to, że wskazane procedury, które przeprowadzone zostały przed uruchomieniem postępowania nieważnościowego wyżej opisanej decyzji Prezydenta, będą miały jednak wpływ na merytoryczną ocenę wniosku o stwierdzenie nieważności. Sąd podziela prezentowaną przez organy argumentację co do związania organów oceną prawną zawartą w wyrokach sądowych, które poddały weryfikacji decyzje ostateczne zarówno Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1999 r. jak i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2001 r.
Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art. 145 § 1 pkt c i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).