Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R., na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 123 Kpa, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej robót budowlanych związanych z remontem dachu budynku szeregowego przy ulicy B. w R. - zobowiązał inwestora M. Ł., do przedłożenia ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonanych robót budowlanych związanych z przedłużeniem okapów w dachu budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. B. w R..
Ponadto wskazał, że ekspertyza winna być opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego, określać wpływ wykonanych robót na stan techniczny zarówno budynku inwestora jak i budynków sąsiednich oraz, w razie potrzeby, określać sposób doprowadzenia robót do właściwego stanu technicznego.
Powyższy obowiązek należy wykonać do dnia 30 października 2005r.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane polegające na remoncie istniejącego obiektu budowlanego nie wymagają pozwolenia na budowę, natomiast na mocy art. 30 ust. 1 pkt 2 objęte są obowiązkiem zgłoszenia. W postępowaniu administracyjnym toczącym się w ramach nadzoru budowlanego organ I instancji ustalił, że inwestor nie legitymuje się stosownym zgłoszeniem zamiaru wykonania remontu dachu, co budzi wątpliwości organu odnośnie prawidłowości wykonanych robót.
Zgodnie z art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do jakości robót budowlanych mogą nałożyć na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen lub ekspertyz, których koszty sporządzenia ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu zażalenia A. M. - utrzymał mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji dokonał właściwej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podnoszone w odwołaniu pozostają bez wpływu na kształt podjętego rozstrzygnięcia.
Przesłanką stosowania art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego jest istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego.
W ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny niniejszej sprawy wypełnia przesłanki, wynikające z powyżej przywołanego przepisu. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że M. Ł. w maju 2006r. przeprowadził remont dachu. W wyniku remontu okapów doszło do zalewania wodą ścian budynku należącego do skarżącej. A. M. w toku postępowania podniosła, iż ze względu na roboty wykonane przez M. Ł. budynek, w którym mieszka jest narażony na ciągłe zalewanie (deszcz, zaleganie i topnienie śniegu), a w konsekwencji na dewastację.
Zdaniem organu II instancji są to okoliczności, które poddają w wątpliwość prawidłowość wykonanych robót.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. M., wnosząc o jej uwzględnienie.
Podniosła, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. oparł swoje rozstrzygnięcie na błędnych ustaleniach faktycznych, ponieważ sporna inwestycja nie powstała w czasie realizacji budynku, tj. w połowie lat 80-tych. Na cały zespół 11 domków przy ul. B. w R. od nr 11 do 31 obowiązywał ten sam projekt budowlany, który nie uwzględniał wysięgu okapu poza górną krawędź dachu budynków. Jej zdaniem przedmiotowa inwestycja powodować będzie dewastację jej budynku.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy orzekające w sprawie naruszyły art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, poprzez błędne jego zastosowanie.
Ustawodawca w art. 81c prawa budowlanego upoważnił organy administracji architektoniczno-budowlanej i ograny nadzoru budowlanego do żądania od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego dostarczania informacji lub udostępniania odpowiednich dokumentów niezbędnych tym organom do wykonywania ich zadań. W omawianym przepisie przewidziano też środki sprzyjające wykonywaniu jego ustaleń (por. ust. 2).
Dyspozycja art. 81c ust. 2 przewiduje możliwość nałożenia obowiązku przedstawienia środków dowodowych w postaci oceny technicznej lub ekspertyzy, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego.
Tak więc organ administracyjny może nałożyć obowiązek wynikający z art. 81c ust. 2 w/w ustawy w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, z których zrealizowano obiekt budowlany.
Ponadto powyższy obowiązek organ może nałożyć w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości samych robót budowlanych, tzn. stwierdzenia, że roboty te zostały przeprowadzone w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną, czy odpowiednimi normami budowlanymi, co w konsekwencji wywołało lub może wywołać negatywne skutki.
Art. 81c ust. 2 prawa budowlanego ma również zastosowanie w przypadku gdy stan całego obiektu budowlanego budzi wątpliwości organ administracyjnego.
Wymienione wyżej wątpliwości jednak muszą być poparte ustaleniami stanu faktycznego, tj. przeprowadzeniem przez organ administracyjny kontroli obiektu budowlanego. Z takiej czynności organ winien sporządzić protokół z wizji lokalnej, w którym wskazuje okoliczności, które jego zdaniem powodują uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, np. użycie materiałów budowlanych nie spełniających określonych norm, zastosowanie materiałów w sposób niewłaściwy, nieodpowiedni stan techniczny budynku mający wpływ na bezpieczeństwo.
Tak więc jedynie powyższe ustalenia są przesłankami do nałożenia obowiązku w trybie art. 81c ust. 2 prawa budowlanego.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że przedmiotowe roboty budowlane, polegające na remoncie dachu powstały w ramach samowoli budowlanej i dlatego zdaniem organu samo prowadzenie robót budowlanych bez stosownych zezwoleń i właściwego nadzoru budowlanego powoduje, że prawidłowość wykonanych robót budzi wątpliwości. Natomiast z protokołu z wizji lokalnej przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. w dniu [...] czerwca 2006r. nie wynika by organ ustalił, że przeprowadzone samowolnie prace remontowe dachu zostały przeprowadzone w sposób wątpliwy.
Tak więc brak wystąpienia przesłanek, które mogłyby wynikać jedynie z ustaleń faktycznych powoduje, że organ I instancji nakładając stosowny obowiązek naruszył normę art. 81c ust. 2 prawa budowlanego.
Natomiast fakt ustalenia w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że remont dachu został przeprowadzony w ramach samowoli budowlanej (organ I instancji ustalił, że roboty te zostały przeprowadzone bez wymaganego prawem zgłoszenia) – w ogóle wyłącza możliwość zastosowania art. 81c ust. 2, który jako norma kompetencyjna organów architektoniczno-budowlanych i nadzoru budowlanego nie odnosi się do samowoli budowlanej.
W tym miejscu należy wskazać, że niniejsze postępowanie zostało przeprowadzone w przedmiocie zgłoszonej samowoli. We wniosku z dnia 19 maja 2006r. A. M. poinformowała organ nadzoru stopnia powiatowego o samowoli budowlanej dokonanej przez M. Ł., a polegającej na wydłużeniu okapu dachu o 1,40 m. Zatem rzeczą organu nie było badanie jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych, czy stanu technicznego obiektu budowlanego, a tym bardziej, w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej - wydawanie postanowienia w trybie art. 81c ust. 2 w/w ustawy.
W związku z powyższym, należy uznać, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające zostały wydane z naruszeniem art. 81c ust. 2 prawa budowlanego.
W przedmiotowym postępowaniu, bezspornie dotyczącym samowoli budowlanej organy administracyjne przede wszystkim winny ustalić czy i w jakim zakresie inwestor dopuścił się samowoli budowlanej, tzn. które z dokonanych prac remontowych wymagały pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Tym ustaleniom nie służy z całą pewnością środek dowodowy uzyskiwany na podstawie art. 81c ust. 2.
Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji po przeprowadzonej wizji lokalnej oraz po udzieleniu wyjaśnień przez A. M. i przesłuchaniu w charakterze świadka B. S. – współwłaścicielki sąsiedniej nieruchomości przy ul. B. w R., dał wiarę skarżącej A. M., że okapy w budynku M. Ł. zostały powiększone do obecnego wymiaru, tj. o 1,30 m, w maju 2006r., a więc w czasie remontu dachu. Bezspornie inwestor wykonał remont dachu w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez stosownego zgłoszenia dokonanego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem roboty budowlane polegające na remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków – wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. Zgodnie z definicją określoną w art. 3 pkt 8 w/w ustawy, przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.
Skoro sporne okapy zostały zrealizowane podczas remontu dachu to w świetle powyższej definicji wykonanie ich przez inwestora nie można uznać za odtworzenie stanu pierwotnego, a tym samym roboty budowlane w tej części nie można zakwalifikować do remontu w rozumieniu art. 3 pkt 8, który zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 wymaga jedynie zgłoszenia.
W związku z powyższym, należy uznać, że wykonanie przedmiotowych okapów wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z wymogami określonymi w art. 32 prawa budowlanego.
Ustalenie przez organy administracyjne, że część prac budowlanych powstałych w ramach samowoli budowlanej wymagała zgłoszenia, a inna ich część – pozwolenia na budowę, skutkuje obowiązkiem zastosowania względem w/w prac budowlanych wykonanych w ramach samowoli budowlanej odpowiednio dwóch odrębnych trybów, tj. na podstawie art. 49b, który dotyczy samowoli budowlanej powstałej bez wymaganego prawem zgłoszenia; oraz art. 48, który dotyczy samowoli budowlanej powstałej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Natomiast w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, w sprawie winien mieć zastosowanie art. 50 ust. 1 prawa budowlanego, zgodnie z którym organ administracyjny wydaje stosowne postanowienie celem nałożenia określonego obowiązku. Ust. 3 w/w przepisu stanowi bowiem, że w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz.
Tak więc w przypadku zaistnienia samowoli budowlanej obowiązek przedstawienia przez inwestora ekspertyzy technicznej winien wynikać, po spełnieniu określonych warunków określonych w w/w przepisach prawa budowlanego, z art. 50 ust. 3, a nie jak to miało miejsce w niniejszej sprawie z art. 81c ust. 2 prawa budowlanego.
Ponadto należy wskazać, że w zaskarżonym postanowieniu Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zupełnie pominął ustalenia organu I instancji dotyczące samowolnego wykonania okapów. Organ II instancji wskazał jedynie, że w wyniku przeprowadzonego w maju 2006r. remontu dachu, w tym również spornych okapów, doszło do zalewania wodą ścian budynku należącego skarżącej. Tak więc organ II instancji, pomijając kluczowe ustalenia stanu faktycznego i materiał dowodowy zebrany w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez organ I instancji, naruszył art. 7 i 77 Kpa, które nakładają na organy administracyjne określone obowiązki. Zgodnie art. 7 Kpa, który stanowi podstawową zasadę postępowania administracyjnego, iż organ ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W związku z art. 7 Kpa pozostaje art. 77 § 1 Kpa, który stanowi, iż organ jest obowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wskazał dlaczego przedmiotowa sprawa dotyczy wyłączenie remontu dachu i okapów. Ponadto pominął fakt wykonania spornych prac budowlanych w ramach samowoli budowlanej. Tym samym naruszył również art. 107 § 3 Kpa, poprzez lakoniczne uzasadnienie swojego stanowiska. W/w przepis stanowi m.in., że obowiązkiem organu jest wskazanie w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ II instancji w swoim uzasadnieniu nie zawarł żadnego stwierdzenia w przedmiocie popełnienia przez inwestora ewentualnej samowoli budowlanej.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
W pkt 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 w/w ustawy.