Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 19 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 754/16

Uzasadnienie

S. D. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Pismem z dnia 9 września 2016 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku. Pismo z dnia 9 września 2016 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 września 2016 r.

Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania S. D. prawa pomocy, bowiem na podstawie udzielonych przez wnioskodawcę informacji nie jest możliwe ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał zatem w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.

W treści wniosku S. D. wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości. Oświadczył, że utrzymuje się z dochodów z działalności wykonywanej osobiście i dochodów z działalności społecznej w wysokości 433 zł netto miesięcznie.

Z uwagi na niewystarczające, w ocenie referendarza sądowego, przedstawienie sytuacji finansowej w złożonym wniosku, pismem z dnia 9 września 2016 r. – na podstawie art. 255 ustawy - zobowiązano S. D. do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez:

1. - wskazanie, gdzie skarżący mieszka i jakie ponosi koszty z tym związane (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz itp.),
2. - podanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem,
3. - wskazanie, czy skarżący posiada oszczędności, a jeśli tak, w jakiej wysokości,
4. - wyjaśnienie, jakiego rodzaju działalność gospodarczą skarżący prowadzi i na czym polega działalność społeczna, z których skarżący uzyskuje dochody,
5. - wskazanie, czy oprócz podanych w złożonym wniosku dochodów skarżący uzyskuje inne dochody, jeśli tak, z jakiego tytułu i w jakiej wysokości,
6. - wskazanie, czy skarżący posiada nieruchomości, jeśli tak, jakie i o jakiej powierzchni,
7. - nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe,
8. - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich sześciu miesięcy,
9. - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia).

Pismo z 9 września 2016 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 września 2016 r., S. D. nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi.

Wobec braku odpowiedzi skarżącego na pismo wzywające w trybie art. 255 ustawy do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, bowiem informacje przedstawione przez S. D. nie są wystarczające do uznania, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy.

Przypomnieć należy, iż z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Sąd/ referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że niedopełnienie przez stronę w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 stycznia 2013 r. I OZ 51/13 LEX nr 1273885, z 19 grudnia 2012 r. II FZ 1036/12 LEX nr 1240482, z 14 marca 2013 r. II FZ 92/13 LEX nr 1302897, z 4 lipca 2013 r. I OZ 546/13 LEX nr 1345177).

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.