Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 755/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W związku z uprawomocnieniem się ww. postanowienia zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2016 r. wezwano solidarnie skarżących D. W. i M. W. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału VII z dnia 17 kwietnia 2015 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącym w dniu 5 marca 2016 r.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożyli kolejny wniosek o przyznanie prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uwagi na okoliczność, iż wniosek ten nie był podpisany wezwano wnioskodawców mocą zarządzenia z dnia 8 listopada 2016 r. do podpisania ww. formularza lub nadesłania nowego podpisanego formularza PPF. W dniu 8 grudnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd potraktował nadesłany formularz wniosku PPF z dnia 3 grudnia 2016 r. jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 16 grudnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Z pierwotnego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 maja 2015 r. wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2 781 złotych miesięcznie. Oświadczyli, że nikt z nimi nie mieszka, nie posiadają domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych, a w domu nie mają ogrzewania ani wody.
Pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 maja 2015 r. wnioskodawcy zostali wezwani do udzielenia dodatkowych informacji w sprawie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
W dniu 2 lipca 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżących datowane na 27 czerwca 2015 r. z dodatkowymi wyjaśnieniami, jednakże nie zostało przez nich podpisane. Wobec tego pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych ww. pisma poprzez jego podpisanie.
W dniu 11 września 2015r. wpłynęło pismo wnioskodawców, do którego nie dołączono podpisanej kopii pisma z dnia 27 czerwca 2015 r.
Wobec powyższego dokonano analizy sytuacji majątkowej na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF złożonym w dniu 25 maja 2015 r.
Jak wynika z formularza PPF z dnia 10 marca 2016 r. wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się aktualnie z kwoty 2 781 zł. miesięcznie. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodali, że w domu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie (tj. że istotnemu pogorszeniu uległa sytuacja materialna), kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym zakresie, nie może zostać uwzględniony.
W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2016 r. Sąd odmówił przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W ocenie Sądu aktualnie brak jest okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. Wnioskodawcy nie wykazali bowiem, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 16 grudnia 2015r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 16 grudnia 2015 r.
Z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia i 3 grudnia 2016 r. (wniosek z 10 marca 2016 r. nie został podpisany) jak i wcześniejszego wniosku z dnia 25 maja 2015 r. wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur. Wnioskodawcy nadal podają, że w mieszkaniu nie mają wody zimnej i ogrzewania.
Zauważyć należy, że w drugim wniosku wnioskodawcy podali, że do kwoty ich emerytur doszedł dodatek pielęgnacyjny. Oświadczyli, że aktualnie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym miesięcznie utrzymują się z kwoty 3 047 zł. Sytuacja finansowa wnioskodawców zmieniła się zatem na ich korzyść. We wniosku z dnia 3 grudnia 2016 r. wnioskodawcy podali, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, leki 800 zł zaś ok. 1000 zł ponoszą na koszty sądowe z uwagi na prowadzone postępowania: opłaty przesyłek, kserokopie, dojazdy do Sądów.
Wnioskodawcy ogólnikowo wskazali jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw i koszty z prowadzeniem spraw sądowych. Wnioskodawcy w dalszym ciągu nie podali miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem (zakupem żywności, odzieży, środków czystości,) jak również nie udokumentowali stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu w którym mieszkają. Nie udokumentowali także wydatków ponoszonych na leki we wskazanej we wniosku wysokości. Nie załączono rachunków lub paragonów potwierdzających powyższe.
W dodatkowym piśmie z dnia 30 stycznia 2017 r. złożonym na wezwanie Sądu nie wskazali nowych okoliczności.
W zakresie rozpatrywanego wniosku stwierdzić należy, że wnioskodawcy nie wykazali, że w sprawie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 16 grudnia 2015 r.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że koszty ponoszone w związku z prowadzonymi licznymi sprawami sądowymi nie należą do kosztów utrzymania koniecznego. Wskazać trzeba, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna jak najdokładniej wykazać swoją sytuację majątkową. W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonywujący, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata.
Na uwagę zasługuje fakt, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11).
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.