Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2004r., znak: [...], działając w oparciu o art. 138 § 2 kpa, w związku z odwołaniem K. i A. G. oraz U. i J. G., uzupełnionym pismem skierowanym do Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 26 marca 2004r., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002r., stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] listopada 1994r. nakazującej rozbiórkę dwóch kondygnacji (II i III piętra) budynku handlowo – usługowo – mieszkalnego położonego w Z. przy ul. N. w terminie do 31 stycznia 1994r. – uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy na wstępie wyjaśnił, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż pismo odwołujących się z dnia 30 października 2002r., stanowiące w części skargę na działania wojewódzkiego organu nadzoru budowlanego, w pozostałej zaś części, jak pośrednio wynika z jego treści wyrażające niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia, skierowane zostało do Ministerstwa Sprawiedliwości w terminie do wniesienia odwołania od tejże decyzji, po czym przekazane zgodnie z właściwością do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (data wpływu 7 listopad 2002r.).
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wystąpił do skarżących z prośbą o skonkretyzowanie żądania pismem z dnia 5 września 2003r., w odpowiedzi na które otrzymał wystąpienie stanowiące odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002r.. Po przekazaniu zgodnie z właściwością, organ I instancji przedstawił odwołanie organowi odwoławczemu zgodnie z dyspozycją art. 132 kpa.
Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie wpłynęło w terminie i należało je rozpatrzeć.
Organ II instancji nie dokonując merytorycznej oceny zasadności rozstrzygnięcia z dnia [...] października 2002r., wskazał, iż należałoby rozważyć, czy w sytuacji gdy rozbiórce podlegają części wspólne tj. przewody kominowe, czy klatka schodowa, przymiot strony przysługuje wszystkim właścicielom mieszkań w spornym budynku. Nie zawiadomienie o wszczęciu postępowania wszystkich stron z naruszeniem art.10 § 1 kpa w związku z art. 61 § 4 kpa powoduje konieczność powtórnego pierwszoinstancyjnego postępowania.
Nadto w ocenie organu odwoławczego istotnym dla sprawy pozostaje wynik postępowania z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej w przedmiocie pozwolenia na wykorzystanie części mieszkalnej przedmiotowego budynku.
Z tych względów uzasadnionym było zdaniem organu skorzystanie z uprawnień kasacyjnych (art.138 § 2 kpa).
Skargę na powyższą decyzję wniósł I.O., zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, bowiem jak twierdzi "nie istniały i nie istnieją żadne podstawy do wzruszenia powołanej wyżej decyzji", a sama decyzja w sposób rażący narusza interes prawny wszystkich, poza odwołującymi się, stron postępowania.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 16 § 1 kpa w związku z art. 129 § 2 kpa czym wypełniona została dyspozycja art.156 § 1 pkt 2 kpa.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie terminu ustawowego do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność, a w konsekwencji ostateczność decyzji administracyjnej. Obowiązkiem organu odwoławczego jest zatem zbadanie w postępowaniu wstępny, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami kpa terminie.
Z dołączonych do pisma Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 marca 2004r. zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002r. wynika, iż decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] listopada 2002r., bowiem żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania w ustawowym terminie.
Okolicznością bezsporną jest, iż organ I instancji nie uznał U. i J. G. oraz K. i A. G. za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] listopada 1994r. i nie doręczył im przedmiotowej decyzji z dnia [...] października 2002r..
Pozostaje to jednak bez wpływu na uostatecznienie się decyzji organu I instancji, bowiem stronie, która nie brała udziału w postępowaniu I-instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art.28 kpa.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa (vide wyrok NSA z dnia 16 lipca 2002r., II SA 2230/00, Monitor Prawny 2002/20/916).
Zgodnie z brzmieniem art. 129 § 1 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem organu, który wyda decyzję.
Pismo odwołujących się z dnia 30 października 2002r. skierowane do Ministra Sprawiedliwości, a następnie przekazana do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zostało wniesione do właściwego organu, było bowiem formą skargi na postępowanie wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego w sprawie, która ciągnie się od 1993r., budząc wiele kontrowersji wśród właścicieli lokali w budynku przy ul. N. w Z. Dopiero w reakcji na pismo Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 września 2003r. (wysłane po 10 miesiącach od otrzymania pisma z 30 października 2002r.) K. i A. G. oraz U. i J. G. wnieśli odwołanie (data 21 wrzesień 2003r.) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2002r. o której dowiedzieli się jak sami piszą w toku procesu cywilnego przed sądem powszechnym, a dopiero w czerwcu 2003r. zwrócili się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o przyznanie im statusu strony i przesłanie im odpisu decyzji z dnia [...] października 2002r..
Na uwagę zasługuje także fakt, iż jeszcze we wrześniu 2003r. A. G. domaga się od Starosty [...] wykonania decyzji rozbiórkowej, tak jakby nieznana mu była decyzja stwierdzająca jej nieważność.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ rozpatrzył odwołanie z dnia 21 września 2003r., które w dniu 10 lutego 2004r. zostało przedstawione przez organ I instancji jako złożone z uchybieniem terminu z art. 129 § 2 kpa.
Organ odwoławczy winien pamiętać, że wszystkie strony miały prawo uznać, że upływ 14 dni od dnia doręczenia im decyzji organu I instancji bez powiadamiania ich o wniesieniu odwołania, powoduje, że decyzja ta stała się po tym terminie ostateczna, ze wszystkimi skutkami z tego wynikającymi.
Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wstępne w przedmiocie badania zachowania terminu do wniesienia odwołania wymagało wydania postanowienia w trybie art. 134 kpa.. Rozpatrzenie w tej sytuacji odwołania stanowi o rażącym naruszeniu prawa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Rozstrzygnięcie w pkt. II wyroku oparto na treści art. 152 cytowanej ustawy.