Uzasadnienie
W dniu 5 stycznia 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez D. W. i M. W. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2010 r. wezwano wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie gdzie wnioskodawcy zamieszkują (dom, mieszkanie, należało podać wielkość w m ²), i jaki posiadają tytuł prawny do posiadanego mieszkania/domu (np. tytuł własności, użytkowania wieczystego, najmu) oraz jakie ponoszą koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania należało je wyszczególnić (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.) oraz podać ich miesięczną wysokość, czy podejmują prace dodatkowe np. umowy zlecenia, dorywcze, sezonowe, o dzieło, a jeśli tak, to jakie uzyskują z tego tytułu dochody, czy posiadają pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem, czy otrzymują pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo w jakiej wysokości lub formie.
Ponadto, wezwano wnioskodawców do nadesłania wyciągów z kont bankowych z trzech ostatnich miesięcy, jeśli je posiadają oraz kserokopii deklaracji podatkowych za 2008 r. złożonych do Urzędu Skarbowego.
W dniu 25 lutego 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane wyjaśnienia.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy strona wykaże, że poniesienie przez nią kosztów spowodowałoby uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla niej i rodziny.
W niniejszej sprawie z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.360,00 złotych miesięcznie.
Wnioskodawcy wskazali, że są współwłaścicielami działki Nr [...] i Nr [...] w N. o powierzchni 2.500 m ², a innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają.
Z nadesłanych do sprawy dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w wynajmowanym mieszkaniu, gdzie ze względu na posiadane zadłużenie nie mają zimnej wody oraz ogrzewania. Koszty jakie ponoszą z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą około 200,00 złotych za energię elektryczną oraz gaz z butli w wysokości 50,00 złotych miesięcznie.
Wnioskodawcy oświadczyli, że nie podejmują żadnych prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych oraz nie otrzymują żadnej pomocy od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych. Dodali, że nie posiadają żadnych pojazdów mechanicznych jak również kont bankowych. Zaznaczyli, że nie składali deklaracji podatkowej do Urzędu Skarbowego za 2008 r., gdyż rozlicza ich Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Oceniając sytuację materialną wnioskodawców stwierdzono, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na to, że wnioskodawcy posiadają stałe źródło dochodu i samodzielnie prowadzą gospodarstwo domowe uznano, iż nie zachodzi konieczność przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Celem jednak zapewnienia wnioskodawcom prawa do rozpoznania ich zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zwolniono ich od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który wynosi 100,00 złotych. Rozstrzygnięcie takie zabezpiecza wnioskodawcom prawo do rozpoznania ich zażalenia przez Sąd II instancji, a jednocześnie nie skutkuje przerzuceniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia.
Jednocześnie oceniono, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawcy nie mogą ponieść ewentualnych pozostałych kosztów sądowych samodzielnie i w tym zakresie wniosek oddalono.
Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
W przedmiotowej sprawie mając na względzie powyższe dane uznano, że wnioskodawcy poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania siebie będą w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Wskazać bowiem należy, że skarżący od lat inicjują liczne postępowania sądowe i powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów z tym związanych. Dodatkowo zaznaczyć należy, iż wnioskodawcy uiścili wpis sądowy od skargi co wskazuje, iż są oni w stanie wygospodarować środki finansowe na poniesienie ewentualnych pozostałych kosztów sądowych samodzielnie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.