Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].02.2013 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia J. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].01.213 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w H., postanowieniem z dnia [...].04.2009 r., znak: [...], działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity, Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) postanowił wstrzymać prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce nr geod. [...] położonej przy ul. A. M. w N. -poza zgłoszeniem z dnia [...].04.2008 r. oraz zobowiązał J. R. do przedstawienia w terminie 30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia, ekspertyzy technicznej robót budowlanych wykonanych w wskazanym wyżej budynku mieszkalnym poza robotami określonymi w zgłoszeniu z dnia 15.04.2008 r. -sporządzonej przez uprawnioną osobę.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...].06.2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 z zw. z art. 144 k.p.a. po rozpatrzeniu zażalenia J. R. utrzymał w mocy wskazanej wyżej postanowienie.
Następnie J. R. w dniu [...].12.2012 r. złożył wniosek o uchylenie lub zmianę postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r., znak: [...] w trybie art. 154 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].01.2013 r., znak: [...], działając na podstawie art. 61a w związku z art. 154 oraz art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego (jedn. teks. Dz.U. z dnia 17.11.2000 r., Nr 98, poz. 1071), na skutek wniosku J. R. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie "uchylenia lub zmiany" postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r. o nr [...].
Na powyższe postanowienie J. R. w dniu [...].01.2013 r. złożył zażalenie.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].02.2013 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych (żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną), bądź z przyczyn przedmiotowych (inne uzasadnione przyczyny). W rozpatrywanej sprawie występuję przyczyna przedmiotowa niedopuszczalności wszczęcia postępowania. J. R. złożył wniosek o wszczęcie postępowania na podstawie art. 154 k.p.a. Postępowanie uregulowane w powyższym przepisie jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i stanowi wyjątek od ogólnej zasady stabilności aktu administracyjnego, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Wszczęcie takiego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Zgodnie z art. 126 k.p.a. postępowanie nadzwyczajne uregulowane w art. 154 k.p.a. nie ma w ogóle zastosowania do postanowień.
Z art. 126 k.p.a. wynika, że wzruszalność postanowień ostatecznych wydanych w toku postępowania administracyjnego jest dopuszczalna wyłącznie w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 k.p.a.) lub wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a. W świetle powyższego należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 k.p.a. zaskarżonego przez J. R. postanowienia. Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego uniemożliwia odniesienie się do zarzutów podniesionych przez skarżącego odnośnie będącego przedmiotem wniosku postanowienia.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł J. R. (dalej zwany skarżącym), wnosząc o uchylenie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].01.2013, postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2013 r., a także postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien w postępowaniu nadzwyczajnym uchylić bądź unieważnić postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r., w którym to została zawarta nieprawda. Zarówno [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków jak i ekspert rzeczoznawca w wydanej przez siebie dokumentacji w sposób ewidentny stwierdzili, że w domu skarżącego zlokalizowanym przy ul. M. w N. nie zostały wykonane roboty poza zgłoszeniem i pozwoleniem, że stan techniczny wskazanego wyżej domu nie jest zły oraz że prowadzone roboty nie zagrażały życiu zdrowiu i mieniu
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Rozpatrując skargę w zastosowaniem powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie jest ona zasadna i podlega oddaleniu.
Skarżący, we wniosku złożonym w dniu 17.12.2012 r. wniósł o uchylenie lub zmianę w trybie art. 154 k.p.a. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r., znak: [...]. Skarżący w przytoczonym powyżej wniosku w sposób wyraźny i precyzyjny określił treść swojego żądania. Powyższym żądaniem organ rozstrzygający sprawę był związany.
Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Jak wynika z cytowanego przepisu, tryb nadzwyczajny zmiany aktu administracyjnego uregulowany w art. 154 k.p.a. odnosi się wprost, jedynie do decyzji administracyjnych. Wskazany w powyższym przepisie tryb mógłby być stosowany również do postanowień, tylko w razie wyrażenia w tym zakresie odpowiedniej woli przez ustawodawcę.
Stosowanie przepisów, które wprost odnoszą się tylko do decyzji, także do postanowień zostało przez ustawodawcę wyraźnie uregulowane w art. 126 k.p.a. Zgodnie z powyższym przepisem do postanowień, na które służy zażalenie stosuje się odpowiednio przepisy art. 145-152 oraz art. 156-159. Pominięty został natomiast m.in. przepis art. 154 k.p.a. Oznacza to, iż postanowienie, nie może zostać wzruszone w postępowaniu nadzwyczajnym uregulowanym w art. 154 k.p.a.
Przedmiotem wniosku o zmianę w trybie art. 154 § 1 k.p.a. było postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r., na które stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Mając na uwadze powyższe postanowienie to nie może zostać zmienione w trybie art. 154 § 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Organy administracyjne w sposób prawidłowy zastosowały dyspozycję cytowanego powyżej przepisu. Należy wskazać, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych (w przypadku kiedy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną), bądź z przyczyn przedmiotowych (inne uzasadnione przyczyny). W niniejszej sprawie wystąpiła przyczyna przedmiotowa niedopuszczalności wszczęcia postępowania. J. R. złożył wniosek o wszczęcie postępowania na podstawie art. 154 k.p.a., żądając zmiany lub uchylenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. z dnia [...].04.2009 r. Jak wykazano powyżej postępowanie takie jest niedopuszczalne, albowiem tryb przewidziany w art. 154 § 1 k.p.a. nie może być stosowany wobec postanowień.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w sposób prawidłowy przedstawiły motywy wydanego rozstrzygnięcia.
Stronie, która twierdzi, że postanowienie, na które przysługuje zażalenie, dotyczące jej praw lub obowiązków jest wadliwe przysługują inne środki prawne, m.in. wniosek o wznowienie postępowania (uregulowany w art. 145 i n. k.p.a.) lub wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia (uregulowany w art. 156 i n. k.p.a.). Powyższe przepisy na mocy odesłania zawartego w art. 126 k.p.a. stosuję się odpowiednio również do postanowień. Skarżący powinien rozważyć czy jego żądanie znajduję podstawę, w którymś z przytoczonych wyżej przepisów.
Z przyczyn wskazanych powyżej, tj. zastosowanie przez skarżącego nieadekwatnego środka prawnego merytoryczne zarzuty podniesione przez niego w skardze nie stanowiły przedmioty analizy Sądu.
W świetle powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 462).