Uzasadnienie
W dniu 5 maja 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy J. L., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku przedstawił swoją sytuację rodzinną i finansową.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt: II FZ 137/05). Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy.
Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.
Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, córką i synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które w pierwszej połowie roku wynoszą około 6000 złotych a w drugiej połowie roku około 5000 złotych. Wskazał, że posiada połowę posesji o pow. 180 m ², mieszkanie o pow. 63 m ² oraz samochód Nissan Note 1,4 l.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że jest jedynym żywicielem czteroosobowej rodziny jego zarobki wahają się od 4000-6000 złotych netto miesięcznie. Po opłaceniu stałych opłat pozostaje mu na bieżące potrzeby około 1000-2000 złotych na utrzymanie siebie oraz rodziny.
Wnioskodawca podał, że ponosi następujące wydatki tj. opłatę za gaz w wysokości 400,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 250,00 złotych, UPC 180,00 złotych, opłatę za wodę w wysokości 190,00 złotych, wywóz śmieci 37,00 złotych, opłatę za telefon 250,00 złotych. Ponadto ponosi wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej tj. ZUS - 1100 złotych, podatek PIT- 5 - 1200 złotych, bilety miesięczne 150,00 złotych, koszty edukacji dzieci 100,00 złotych, zakup paliwa 200,00 złotych.
Analiza danych zawartych we wniosku wykazuje, że wnioskodawca jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe w niniejszej sprawie bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z wniosku nie wynika, by skarżący miał zaległości w bieżących opłatach utrzymania mieszkania i problemy związane z utrzymaniem rodziny. Wydatki zaś na prowadzenie działalności gospodarczej, nie mogą wyprzedzać obowiązku poniesienia należności publicznoprawnych, jakimi są koszty sądowe.
Wnioskodawca wraz z rodziną ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności tj. kwotę około 5000-6000 złotych miesięcznie. Prowadzenie działalności gospodarczej i uzyskiwanie z niej miesięcznych dochodów we wskazanej wyżej wysokości, wyklucza możliwość uznania go za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącej w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji gdy, wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje z niej miesięczne dochody.
Dodać także, iż zasadność wniosku wnioskodawcy rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Do kosztów sądowych na dzień rozpoznawania wniosku zaliczyć można wpis od skargi w wysokości 200,00 złotych.
W ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca przy uzyskiwanych dochodach jest w stanie samodzielnie ponieść koszty wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania. Uznano, że ponoszenie kosztów sądowych przez wnioskodawcę w całości nie spowoduje utraty jego płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.