Uzasadnienie
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. [...] Okręgowa Rada Izby Architektów na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów – odmówiła wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów mgr inż. arch. M. L. W uzasadnieniu w/w uchwały organ wskazał, że uchwałą Izby z dnia [...] marca 2005 r. wnioskodawca został skreślony z listy jej członków. Przesłanką podjęcia tej decyzji był fakt zalegania przez M. L. z opłatami składek na rzecz samorządu zawodowego za okres ponad roku tj. od lutego 2002 r. do marca 2003 r.
Organ wskazał także, że pismem z dnia 8 czerwca 2005 r. M. L. wniósł o wpisanie go na listę członków [...] Okręgowej Rady Izby Architektów. Wnosząc o wpis wnioskodawca podniósł, że we wcześniejszym okresie nie był członkiem izby, gdyż nigdy nie dokonał opłaty wpisowej oraz jakiejkolwiek opłaty za przynależność do Izby. Organ I instancji uznał to stanowisko za chybione i wyjaśnił, że w dniu 22 grudnia 2001 r. M. L. złożył wniosek o wpis na listę członków oraz wymagane dokumenty. W tym czasie do wpisu na listę członków Izby nie były wymagane żadne inne formalności, ani opłaty. Opłatę za wpis wprowadzono dopiero uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r., która zaczęła obowiązywać od [...] stycznia 2003 r. W dniu [...] lutego 2002 r. [...] Okręgowa Rada Izby podjęła uchwałę Nr [...] o przyjęciu M. L. w poczet członków i od tego czasu po stronie tego członka istniał obowiązek płacenia składek.
M. L. nie uiszczał jednak składek, nie złożył też wniosku o ich umorzenie bądź odroczenie ich płatności. Zaległości w opłacaniu składek członkowskich, które były podstawą skreślenia M. L. z listy członków Izby, nie zostały uregulowane, dlatego też wniosek o ponowny wpis na listę członków Izby nie mógł być uwzględniony.
Uchwałą Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. Krajowej Rady Izby Architektów po rozpoznaniu odwołania M. L. – utrzymano w mocy zaskarżoną uchwałę [...] Okręgowej Rady Izby Architektów Nr [...] z [...] listopada 2005 r.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że nie zostały naruszone przepisy dotyczące wpisu M. L. na listę członków samorządu zawodowego i wpis dokonany uchwałą z dnia [...] lutego 2002 r. był skuteczny, gdyż przepis art. 61 ustawy o samorządach zawodowych nie uzależniał nabycia członkostwa w samorządzie zawodowym architektów od powiadamiania zainteresowanego o uwzględnieniu jego wniosku o wpis na listę członków. Organ odwoławczy wskazał także, że obowiązkiem każdego członka było regularne uiszczenie składek. M. L. do dnia podjęcia uchwały o skreśleniu go z listy członków Izby, nie opłacił składek członkowskich za okres przekraczający 1 rok. Zdaniem organu II instancji, organ I instancji słusznie uzależnił ponowne przyjęcie do Izby od zapłacenia nie przedawnionej należności powstałej z tytułu składek. Skoro zaległość przez skarżącego nie została uregulowana nastąpiła odmowa wpisania na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w uchwałę Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. złożył M. L. wnosząc m. in. o stwierdzenie nieważności tej uchwały, o stwierdzenie nieważności poprzedzających zaskarżoną uchwałę, uchwał Rady [...] Okręgowej Izby Architektów: Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. o odmowie wpisu na listę, Nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r. o wpisie na listę, Nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. o zawieszeniu w prawach członka, Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o skreśleniu z listy członków.
Skarżący wniósł także o orzeczenie obowiązku dokonania przez Radę [...] Okręgowej Izby Architektów wpisu arch. M. L. na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a w szczególności art. 19 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów i art. 107 kpa. Oświadczył, że nie był członkiem [...] Okręgowej Izby Architektów, a odmowa przyjęcia go na listę członków tej Izby jest dla niego krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Izby Architektów podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga M. L. jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zauważyć należy, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania kontrolowanego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie, przedmiotem wyżej określonej kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest uchwała Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzająca ją uchwała [...] Okręgowej Rady Izby Architektów z dnia [...] listopada 2005 r., którą odmówiono M. L. dokonania wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów.
Zdaniem Sądu przy wydawaniu w/w uchwał został naruszony art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, w którym określone zostały przesłanki przynależności do izb danego samorządu zawodowego.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w dniu 22 grudnia 2001 r. skarżący M. L. złożył wniosek o wpis na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów, a także wymagane dokumenty. W tym czasie uzyskanie wpisu na listę członków tej izby nie było uzależnione od uiszczenia wpisowego, ani też innych opłat. Dopiero uchwałą Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Izby Architektów z [...] listopada 2002 r. Nr [...] wprowadzono opłatę za wpis na listę członków. Uchwała ta zaczęła obowiązywać od [...] stycznia 2003 r.
Z akt sprawy wynika również, że [...] Okręgowa Rada Izby Architektów w dniu [...] lutego 2002 r. podjęła uchwałę Nr [...] o przyjęciu skarżącego w poczet członków [...] Okręgowej Izby Architektów.
Zgodzić się trzeba z twierdzeniem organów obu instancji, iż od tego czasu tj. od dnia [...] lutego 2002 r., zgodnie z art. 41 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów powstał po stronie członka tj. M. L.a obowiązek regularnego opłacania składek członkowskich.
Stwierdzić trzeba przy tym, iż dla powstania i istnienia tego obowiązku – opłacania składek - bez znaczenia jest to, czy M. L. został poinformowany o przyjęciu w poczt członków Izby. Wpis dokonany przez pełnomocnika okręgowego nie jest bowiem decyzją administracyjną, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają do niego zastosowania. Strona nie może zwolnić się z obowiązku uiszczania składek członkowskich poprzez fakt, iż nie została poinformowana o członkostwie oraz o numerze konta, na które należało dokonać wpłaty. Obowiązku dokonania takiej informacji nie przewidują przepisy prawa regulujące kwestie przynależności do samorządu zawodowego (zob. wyrok WSA z dnia 6 kwietnia 2005 r. VII SA/Wa 253/04, LEX nr 173949).
Bezspornym jest to, że skarżący M. L. nie uiszczał składek członkowskich na rzecz Izby. Dlatego też został uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. [...] Okręgowej Izby Architektów skreślony z listy członków tej Izby.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem Krajowej Rady Izby Architektów zawartym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia tego organu, iż organ ma prawo uzależnić ponowne przyjęcie do izby samorządu zawodowego osoby, która miała zaległości w opłacaniu składek członkowskich i która zaległości tych nie zapłaciła starając się o ponowny wpis na listę członków izby samorządu zawodowego, od zapłacenia takiej nie należności, pod rygorem odmowy wpisu.
Przepis art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów określa wprost warunki przynależności do izb samorządów zawodowych.
W stosunku do zawodu architekta wymieniony przepis stanowi, że izby architektów zrzeszają: osoby, które posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej, o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 1, w zakresie określonym w art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i osoby, które posiadają uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń uzyskane przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane.
Zauważyć należy, iż przepis ten, nic nie mówi o tym, że ponowny wpis na listę członków izby danego samorządu zawodowego uzależniony jest od uregulowania przez wnioskodawcę istniejących zaległości finansowych, powstałych na skutek nieopłacania składek członkowskich.
Zdaniem Sądu nie jest możliwe wprowadzanie – poprzez unormowania korporacyjne - dalej idących ograniczeń, a takim ograniczeniem jest z całą pewnością regulaminowe uzależnienie ponownego przyjęcia do izby osoby, która ma wobec tej izby zaległości finansowe, od uregulowania tych zaległości.
Jak zostało to wskazane wyżej niewątpliwym jest w przedmiotowej sprawie to, że po stronie M. L. istniał obowiązek regularnego opłacania składek członkowskich. Obowiązek ten spoczywał na skarżącym od dnia dokonania wpisu na listę członków Izby tj. od dnia [...] lutego 2002 r. do dnia [...] marca 2003 r. tj. do dnia skreślenia skarżącego z listy członków. Niewątpliwym jest również to, że skarżący nie uiszczał składek członkowskich. Stwierdzić trzeba jednak, że obowiązek uiszczania składek członkowskich na rzecz korporacji może być jedynie egzekwowany poprzez zawieszenie w prawach członka lub poprzez skreślenie z listy członków.
Ponadto jeżeli nieuszczanie składek jest zawinione, może to spowodować wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. W żadnym wypadku organ nie może natomiast uzależnienie ponownego przyjęcia do izby osoby, która ma wobec tej izby zaległości finansowe, od uregulowania tych zaległości.
Na marginesie tylko wskazać trzeba, że roszczenia o zaległe należności z tytułu składek członkowskich mają charakter roszczeń cywilnoprawnych i mogą być dochodzone w drodze procesu cywilnego przed sądami powszechnymi.
Z uwagi na to, że ustawodawca nie uzależnił ponownego wpisu na listę członków Okręgowej Izby Architektów od uregulowania istniejących zaległości finansowych na rzecz Izby, powstałych z powodu niepłacenia obowiązkowych składek członkowskich stwierdzić trzeba, iż uchwała Krajowej Izby Architektów z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzająca ją uchwała [...] Okręgowej Izby Architektów dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] nie mogą się ostać ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).