Uzasadnienie
A. i W. J. po otrzymaniu odpisu postanowienia z dnia 27 lutego 2014 r. odrzucającego ich skargę złożyli na urzędowym formularzu wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w jego treści wskazując, że zwracają się "przynajmniej o częściowe zwolnienie z opłaty adwokata sądowego". Z wniosku wynika, że skarżący posiadają dom o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolną (0,1 ha). Skarżący oświadczyli, że jedynym źródłem ich utrzymania są emerytury w łącznej wysokości 3185 zł miesięcznie.
W piśmie z dnia 2 maja 2014 r. skarżący wskazali cyt.: "anuluję swoją prośbę dot. opłaty adwokata". W związku z tym, pismem z dnia 20 maja 2014 r. wezwano skarżących do jednoznacznego sprecyzowania, czy ww. stwierdzenie należy traktować jako cofnięcie wniosku o ustanowienie adwokata.
W piśmie z dnia 29 maja 2014 r. skarżący wskazali cyt.: "Prosiłam o przynajmniej częściową ulgę dot. adwokata. Odwrotnie jako odpowiedź (...) otrzymuję zwrot wpisu sądowego, oznaczało to dla mnie oddalenie mojej – naszej sprawy ze względu na moją prośbę dot. zmniejszenia opłaty za usługi adwokata (...). Z tego względu w piśmie w dniu 2–go maja 2014 r. prośbę odwołałam (...). Zgodnie z pismem Wysokiego Sądu z dnia 20 maja 2014 r. wznawiam w/w prośbę".
Wniosek skarżących należy zatem, z uwagi na treść ich pisma z dnia 29 maja 2014 r., rozpatrywać jako obejmujący nadal żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania A. J. i W. J. prawa pomocy, ponieważ nie wykazali oni, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.
Z wniosku wynika, że skarżący posiadają dom o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolną (0,1 ha), a źródłem ich utrzymania są emerytury w łącznej wysokości 3185 zł miesięcznie. Skarżący podnieśli ponadto, że "emerytury często na wszystko nie wystarczają: liczne opłaty, różne wydatki osobiste, a najbardziej związane z wizytą u lekarzy".
Pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r. wezwano skarżących do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez wskazanie wysokości miesięcznych wydatków (w tym związanych z utrzymaniem domu) oraz nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy, jeżeli skarżący taki rachunek posiadają. Skarżący udzielili odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 16 kwietnia 2014 r.
Na podstawie udzielonych przez skarżących informacji nie można uznać, że ich sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Zauważyć trzeba, że z nadesłanych odcinków emerytur wynika, że łączna wysokość otrzymywanych przez skarżących świadczeń wynosi 3185 zł netto miesięcznie, przy czym nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Wprawdzie skarżący wskazują, że liczne wydatki często przekraczają otrzymywane emerytury i zmuszeni są korzystać z pożyczek od sąsiadów, jednak do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie samo twierdzenie strony o dużych wydatkach, bez ich szczegółowego wykazania. Treść pisma z dnia 16 kwietnia i dołączonych do niego dokumentów nie potwierdza natomiast oświadczeń skarżących o ich trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości pokrywania wydatków z otrzymywanych emerytur.
Zauważyć trzeba, że skarżący wezwani do wskazania wysokości ponoszonych wydatków przy piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r. nadesłali potwierdzenia dokonania następujących opłat: na konto P. S.A. w styczniu na kwotę 157,25 zł, na konto N. Sp. z o.o. w styczniu na kwotę 36,83 zł i w marcu na kwotę 44,66 zł, a także potwierdzenie wpłaty składek ubezpieczeniowych na konto P. w marcu na kwotę 20,87 zł, dowód wpłaty I raty podatku od nieruchomości w kwocie 131 zł oraz dowód uiszczenia opłaty za wywóz śmieci za okres styczeń-marzec na kwotę 138 zł. Nie wskazali natomiast, nawet orientacyjnie, jaka jest wysokość innych ponoszonych przez nich co miesiąc wydatków, jedynie ogólnikowo wymieniając rodzaje ponoszonych wydatków (m.in. opłaty za telefon, telewizor, wydatki na opał, na leczenie, na zakup sadzonek kwiatów ozdobnych, krzewów, na zakup żywności).
Podkreślenia wobec tego wymaga, że do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Podkreślić też trzeba, że dopiero zestawienie posiadanych przez stronę środków finansowych z ponoszonymi przez nią wydatkami pozwala na dokonanie oceny jej sytuacji finansowej.
Jak wynika z akt sprawy, A. i W. J. otrzymują emerytury w łącznej wysokości 3185 zł netto, jednakże nie jest możliwe ustalenie wysokości wydatków skarżących, z uwagi na bardzo szczątkowe i ogólnikowe informacje udzielone w odpowiedzi na wezwanie z dnia 10 kwietnia 2014 r., a to uniemożliwia dokonanie jednoznacznej oceny możliwości płatniczych skarżących. Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).