Uzasadnienie
W dniu 2 czerwca 2009 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek M. P. w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2009r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu 17 lipca 2009r. wpłynął sprzeciw wnioskodawcy na ww. postanowienie. W sprzeciwie wnioskodawca podniósł, iż referendarz sądowy nie dokonał analizy danych złożonych we wniosku z dnia 2 czerwca 2009r., a ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wnioskodawca posiada niemały stały dochód pieniężny brutto, oraz posiada dom. o pow. 160 m ² będący w budowie i mieszkanie o pow. 24 m ² oraz działkę o pow.2300 m ². Wnioskodawca podkreślił, że jego i żony dochody netto wynoszą około 9.500,00 złotych z czego po potrąceniu stałych zobowiązań wobec banków, pozostaje im około 2.500,00 złotych.
Skarżący podał, że na bieżące utrzymanie wraz z wydatkami niezbędnymi na budowę domu przeznaczają 2.000,00 złotych. W świetle powyższego zdaniem wnioskodawcy są błędy w skarżonym postanowieniu dotyczące jego dochodów. Referendarz podał, że niemały wykazany dochód miesięczny wynosi 13.500,00 złotych, gdy w rzeczywistości wynoszą one 500,00 złotych miesięcznie.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ww. ustawy.)
Zaznaczyć należy, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.)
Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Oceniając dane przedstawione w formularzu i podniesione w sprzeciwie uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Należy bowiem podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona, syn oraz pasierb. Wnioskodawca podał, że wspólnie z rodziną utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez niego oraz żonę z tytułu wykonywanej pracy o łącznej wysokości 13.500,00 złotych brutto miesięcznie. W formularzu wniosku podkreślił, że pasierb uczy się w gimnazjum i nie otrzymuje żadnych dochodów oraz alimentów od 2002r.
W sprzeciwie wnioskodawca podał, że jego dochody i żony netto miesięcznie wynoszą około 9.500,00 złotych. Oświadczył również, że po potrąceniu stałych zobowiązań wobec banków dochody te wynoszą około 2.500,00 złotych, z czego na bieżące utrzymanie wraz z wydatkami na budowę domu pozostaje 2.000,00 złotych.
Wnioskodawca zakreślił, że posiada dom w budowie o pow. 160 m ², mieszkanie będące własnością żony o pow. 24 m ² oraz działkę przekazaną aktem darowizny o powierzchni 2.300 m ².
W formularzu wniosku wskazał, iż zadłużenie jakie posiada to kredyt mieszkaniowy w kwocie 50.000,00 złotych oraz inne zobowiązania wobec banków w kwocie 7.000,00 złotych.
Biorąc pod uwagę wysokość wykazanych dochodów z których utrzymuje się wnioskodawca wraz z rodziną uznano, że jest on w stanie samodzielnie ponosić koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca wraz z małżonką uzyskują stały i niemały miesięczny dochód oraz buduje dom mieszkalny.
W ocenie Sądu, powyższa kwota jaką uzyskuje wnioskodawca wspólnie z żoną pozwala na poczynienie oszczędności wystarczających na pokrycie ciążących na nim kosztów sądowych.
Dodatkowo zaznaczyć należy, iż spłata zaciągniętego kredytu nie stanowi zgodnie z orzecznictwem sądowym wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111). Nadto zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu i inne zobowiązania) nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.