Uzasadnienie
W dniu 18 czerwca 2010 r. do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy M. P., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 21 lipca 2010 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
- - wysokości kredytu zaciągniętego na zakup paszy dla zwierząt,
- - w jakiej wysokości miesięcznie spłaca kredyty zaciągnięte na zakup paszy oraz sprzęt rolniczy oraz wskazanie terminu ich spłaty,
- - wysokości miesięcznych dochodów, jakie uzyskuje wraz z małżonką,
- - wskazać jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,
- - czy córka wraz z zięciem pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z wnioskodawcą, jeśli tak, należało podać czy partycypują w kosztach utrzymania domu oraz wysokość miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez zięcia,
- - wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznaczają miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (żywność, odzież, leki itp.),
- - czy wnioskodawca bądź osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało wskazać markę, rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, koszty ubezpieczenia, przeglądy techniczne, naprawy).
W dniu 11 sierpnia 2010 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na wyżej wymienione pismo.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.).
Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w wyżej wymienionym przepisie.
Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
Oceniając dane przedstawione w formularzu oraz nadesłanych wyjaśnieniach uznano, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
Z nadesłanych do sprawy informacji wynika, iż wnioskodawca wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 21 ha. Wskazał, że z tytułu hodowli krów uzyskują dochód z mleka w wysokości około 20.000,00 złotych.
Wnioskodawca podał, że spłaca kredyt paszowy w kwocie około 3.000,00 miesięcznie oraz kredyty zaciągnięte na zakup ciągnika w kwocie 4.446,00 złotych, na zakup dojarki i innych urządzeń 2.006,00 złotych, na zakup innych maszyn rolniczych w wysokości 567,00 złotych, na zakup maszyn w wysokości 536,00 złotych, kredyt na rachunku w wysokości 586,00 złotych tj. łącznie w wysokości 12.000,00 złotych miesięcznie. Na potwierdzenie powyższego wnioskodawca nadesłał do Sądu harmonogramy spłat rat kredytowych. Dodał również, że posiada zobowiązania pożyczkowe u osób cywilnych.
Wnioskodawca oświadczył, że na utrzymanie domu wydaje około 2.000,00-3.000,00 złotych. Wśród tych wydatków zawiera się opłata za energię w wysokości 1.000,00 złotych, opłata za gaz w wysokości 150,00 złotych, opłata za wodę w wysokości 300,00 złotych opłata za telefon wysokości 300,00 złotych, podatek w wysokości 400,00 złotych. Wnioskodawca podał, że na żywność, odzież i leki miesięcznie średnio przeznacza około 2.000,00 złotych. Wydaje również nie mniej jak 1.500,00-2.000,00 złotych miesięcznie na paliwo przeglądy i naprawy.
Wnioskodawca posiada dom mieszkalny o pow. 100 m ², nieruchomość rolną o pow. 21 ha oraz budynki gospodarcze. Ponadto dwa ciągniki Promar i Zetor z 2002 r. oraz samochód Passat z 1998 r.
Wnioskodawca oświadczył, że wspólnie z nim i małżonką zamieszkuje córka oraz zięć z dwójką dzieci. Nie partycypują w kosztach utrzymania. Podał, że zięć zarabia około 1.600,00 złotych miesięcznie.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawca mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb.
Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawca, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można go zaliczyć.
Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada dochody i środki majątkowe. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wraz z małżonką ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu. Przeciwko żądaniu wnioskującego przemawia również majątek ruchomy w postaci maszyn rolniczych, samochodu, ciągników, kombajnu oraz prowadzenia dochodowego gospodarstwa rolnego.
Ponadto ponoszone przez wnioskodawcę wydatki tj. wysokość kosztów utrzymania siebie i rodziny, domu, koszty związane z utrzymaniem maszyn rolniczych, pojazdów mechanicznych oraz raty miesięcznych spłaty kredytów świadczą również o posiadaniu przez skarżącego zdolności ponoszenia kosztów sądowych. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.
Z tych względów, biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy zważono, że możliwości finansowe strony pozwalają na poniesienie w całości kosztów sądowych w sprawie, a tym samym strona nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.