Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004r znak: [...] zawieszające na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie o odszkodowanie do czasu zakończenia postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...].
W uzasadnieniu podał, iż pismem z dnia [...] stycznia 2004r Wojewoda [...] wszczął na wniosek R. G. i R.K. postępowanie odszkodowawcze w związku z prawomocną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2001r stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1989r udzielającej R. K. pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem.
Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego " sama decyzja o stwierdzeniu nieważności wcześniej wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę nie powoduje powstania szkody, lecz jedynie wskazuje, że wydana decyzja naruszała ówcześnie obowiązujące prawo".
W ocenie organu odwoławczego "Wywołuje to ten skutek, że należy podjąć działania, które mają na celu doprowadzenie istniejącego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami obowiązującego prawa, co może skutkować zalegalizowaniem istniejącego obiektu".
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż " w wypadku, gdy byłoby to niemożliwe, właściwy organ wydaje decyzję o nakazie rozbiórki i dopiero ta decyzja po jej wykonaniu rodzi obowiązek odszkodowawczy".
W związku z powyższym, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż organ pierwszej instancji prawidłowo postąpił zlecając organom nadzoru budowlanego przeprowadzenie postępowania w tej sprawie oraz zawieszając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie odszkodowawcze do czasu zakończenia postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
Zdaniem organu odwoławczego " zagadnieniem wstępnym dla orzeczenia o odszkodowaniu jest fakt dalszego istnienia lub nieistnienia obiektu".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. G. i R.K. zarzucając obrazę przepisów postępowania administracyjnego "polegającą na zawieszeniu postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa pomimo braku zagadnienia wstępnego, które mogłoby stanowić ku temu przesłankę" wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W ocenie skarżących " rozstrzygnięcia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa w żadnym razie nie może stanowić toczące się postępowanie przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego. Pozostaje ono, bowiem dla kwestii odszkodowawczej bez jakiegokolwiek znaczenia".
Skarżący uważają, iż " wskutek stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę ponieśli znacznych rozmiarów szkodę wynikającą z faktu braku możliwości użytkowania w pełnym zakresie obiektu, tudzież jego przeznaczenia na cele prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji w chwili obecnej obojętna jest dla nich kwestia uregulowania stanu prawnego budowli, jako, że ta straciła dla nich całkowicie znaczenie gospodarcze i ekonomiczne. To natomiast stanowi już samoistną podstawę do orzeczenia na ich rzecz odszkodowania, o którym mowa w art. 160 kpa".
Zdaniem skarżących, " samo stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę z góry eliminuje możliwość legalizacji prawnej obiektu".
W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż " dla oceny powstałej szkody konieczna jest znajomość nie tylko stanu prawnego rzeczy, ale również jej stanu faktycznego, to jest jej istnienia w całości, części lub całkowitej jej likwidacji oraz funkcji, jaką będzie ona mogła spełniać w przyszłości, co ma decydujące znaczenie na rozmiar powstałej szkody".
W związku z powyższym, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania, a więc według stanu prawnego z przed dnia 1 września 2004r, z którym to dniem został uchylony art. 160 kpa (Dz.U. z 2004, nr 162, poz. 1692).
Zgodnie z brzmieniem art. 160 § 1 kpa "stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba, że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie".
Powyższy przepis uzależnia, zatem zgłoszenie roszczenia o odszkodowanie od uprzedniego stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa lub stwierdzenia jej nieważności.
W niniejszej sprawie, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2001r została stwierdzona nieważność decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1989r udzielającej R. K. pozwolenia na budowę warsztatu branży złotniczej wraz z aneksem oraz szambem.
W związku z powyższym, została spełniona przesłanka z art.160 kpa warunkująca zgłoszenie roszczenia odszkodowawczego.
Błędne jest, zatem stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zgodnie, z którym dopiero wydanie i wykonanie decyzji rozbiórkowej w przypadku braku możliwości zalegalizowania istniejącego obiektu rodzi obowiązek odszkodowawczy.
Już samo stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę daje stronie możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie odszkodowania o ile poniosła ona wskutek tego szkodę.
We wniosku z dnia [...] listopada 2003r skarżący opisali, na czym polega ich szkoda, której doznali w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] stycznia 1989r udzielającej pozwolenia na budowę oraz wyliczyli jej wysokość.
W tej sytuacji obowiązkiem Wojewody [...] było zbadanie czy rzeczywiście skarżący ponieśli szkodę i w jakiej wysokości.
Organ winien sprawę rozpatrzyć merytoryczne w oparciu o posiadaną dokumentację techniczno-budowlaną oraz inne zgromadzone dowody niezbędne do jej wyjaśnienia.
Należy podkreślić, iż Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 1999r wydał pozwolenie na użytkowanie warsztatu branży złotniczej z zapleczem socjalnym zlokalizowanym na parterze i pomieszczeniami mieszkalnymi na piętrze, która to decyzja do chwili obecnej znajduje się w obrocie prawnym.
Prowadzenie, zatem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania zmierzającego do legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego i oddanego do użytkowania zgodnie z przepisami jest niedopuszczalne.
Zdaniem sądu, zagadnienia wstępnego, od którego zależy rozpatrzenie niniejszej sprawy nie może stanowić wynik postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem Wojewody [...] z dnia [...] września 2003r został poproszony o " podjęcie stosownych czynności na podstawie art. 51 ustawy Prawo budowlane w celu ustalenia rodzaju i zakresu wykonanych robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę" i wszczął z urzędu postępowanie administracyjne na podstawie wyżej powołanego przepisu.
Działania organu nadzoru budowlanego zmierzające do legalizacji obiektu budowlanego są niedopuszczalne z uwagi na istniejącą w obrocie prawnym decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 1999r o pozwoleniu na użytkowanie.
Ponadto, Wojewoda [...] dysponuje stosowną dokumentacją techniczną związaną z wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, a ustalenie rodzaju i zakresu robót budowlanych jest czynnością dowodową, a nie wstępnym zagadnieniem prawnym.
Z uwagi na brak wystąpienia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa i naruszenie powyższego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy.
O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w/w ustawy.