Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez D. W. i M. W. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2011 r. wezwano wnioskodawców do sprecyzowania w jakim zakresie wnoszą o przyznanie prawa pomocy, gdyż w nadesłanym formularzu w punkcie 4 formularza zakreślili, że wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych jednocześnie podkreślając wyraz ustanowienie. Z tego względu, wezwano wnioskodawców do wyjaśnienia, czy wnoszą o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych czy też w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.
W dniu 12 lipca 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawcy oświadczyli, że wnoszą o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite zwolnienie ich z kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.453,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy wskazali, że są współwłaścicielami działki Nr [...] i Nr [...] w N. D. o powierzchni 2.500 m ², a innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają.
Z nadesłanych do sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 855/11 w dniu 12 lipca 2011 r. dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w mieszkaniu w N. D. do którego nie posiadają tytułu prawnego. Oświadczyli, że w mieszkaniu nie mają wody zimnej i ogrzewania. Wskazali, że oprócz emerytury nie mają żadnych innych źródeł dochodu ani nie podejmują żadnej dodatkowej pracy. Oznajmili, że jedną emeryturę przeznaczają na opłaty sądowe, kserokopie i korespondencję z organami nadzoru budowlanego oraz Samorządowym Kolegium Odwoławczym, drugą zaś na bieżące utrzymanie siebie. Zaznaczyli, że nie kupują żadnej odzieży oprócz drobnych rzeczy osobistych i niezbędnych środków czystości. Podali, że nie posiadają pojazdów mechanicznych. Oświadczyli, że nie korzystają z pomocy dzieci i rodziny, znajomych, organizacji społecznych czy państwowych. Wskazali, że nie posiadają kont bankowych, a deklaracji podatkowych do Urzędu Skarbowego nie składali, gdyż rozlicza ich Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r. referendarz sądowy przyznał D. W. i M. W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 100,00 złotych, ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych, ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W pozostałym zakresie referendarz wniosek oddalił.
Od postanowienia z dnia 13 lipca 2011 r. D. i M. W. wnieśli sprzeciw. W uzasadnieniu wskazali, że wnoszą o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wskazali, że wydane postanowienie jest niesprawiedliwe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 13 lipca 2011 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące.
Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a.
Zgodnie z § 1 tegoż artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
Przystępując do oceny sytuacji finansowej wnioskodawców Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżących w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, wyszczególnionych w sentencji niniejszego postanowienia. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem do poniesienia jakiego skarżący byliby zobowiązani jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. Sąd uznał również, że biorąc pod uwagę sytuację finansową wnioskujących zasadne będzie również zwolnienie ich od ewentualnego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych, jak również ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Podkreślenia wymaga fakt, iż wnioskodawcy otrzymują stały miesięczny dochód z tytułu emerytur. Jak sami wskazali w treści pism kierowanych do Sądu część świadczenia emerytalnego przeznaczają na pokrycie kosztów sądowych we wszczętych postępowaniach, na koszty ksero i korespondencji z organami administracji i sądami. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżący przewidzieli w swoim budżecie wydatki na koszty postępowań sądowych i dysponują środkami na ich pokrycie.
Tym samym uznano, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawcy nie są w stanie choćby w części partycypować w pozostałych kosztach postępowania sądowego. Nie bez znaczenia jest okoliczność, iż jedynym kosztem na tym etapie postępowania jest wpis sądowy w kwocie 100 zł.
W świetle powyższego uznano, że wnioskodawcy będą w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie takie jak: wpis od zażalenia, czy ewentualne opłaty za odpisy czy kserokopie z akt sprawy i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.