Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2015 r., znak: [...] Rzecznik Praw Pacjenta poinformował J. J., że po ponownym rozpatrzeniu sprawy cyt. "utrzymuje w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] października 2014 r., (sygn. akt [...])", w którym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r., poz. 159 ze zm., dalej: u.p.p.), poinformował, że nie stwierdził naruszenia prawa J. J. do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 6-8 u.p.p., przez Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu w [...].
Postępowanie było prowadzone w związku z zawiadomieniem Rzecznika przez skarżącą, że naruszono jej prawo do świadczeń zdrowotnych, w związku z którym Rzecznik Praw Pacjenta wszczął postępowanie wyjaśniające.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ opisał przebieg postępowania, w tym przytoczył treść wyjaśnień nadesłanych przez podmiot leczniczy oraz oświadczeń pacjentki, powtórzył za orzeczeniem wydanym w pierwszej instancji znaczenie wyżej wymienionych przepisów oraz stanowisko przedstawione w tym rozstrzygnięciu, a także wskazał, że uzyskał orzeczenia wydane w postępowaniu dyscyplinarnym przez Okręgowy Sąd Lekarski w [...] oraz Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w [...]. Organ przytoczył również argumenty, przedstawione przez pacjentkę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Rozpoznając ponownie sprawę organ stwierdził, iż informacje zawarte we wniosku J. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczą świadczeń zdrowotnych udzielonych przez inny podmiot niż Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu, zaś rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta dotyczy konkretnego podmiotu leczniczego. W ramach ponownego rozpatrywania sprawy na ocenę przestrzegania praw pacjenta przez ten podmiot nie mogą mieć wpływu zastrzeżenia związane z pracą innego podmiotu leczniczego.
Organ powołał się także na zgromadzony dodatkowo materiał dowodowy, w tym w szczególności orzeczenia wydane w postępowaniu dyscyplinarnym, wskazując, że dotyczą one świadczeń udzielonych w [...] Centrum Słuchu i Mowy [...] w [...], zatem w innym podmiocie niż ten, którego dotyczy postępowanie. Tylko pośrednio odnosi się on do Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu, bowiem opisano w nim wykonany u pacjentki w dniu [...] marca 2013 r. w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu zabieg operacyjny przeprowadzony przez prof. H. S. Nie wskazano w związku z nim na żadne uchybienia.
Zdaniem organu, na rozstrzygnięcie nie może mieć okoliczność podniesiona przez pacjentkę w piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. (uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), wskazująca na nieprawidłowości w wykonanym badaniu rezonansu magnetycznego w dniu [...] listopada 2014 r. w [...][...] Centrum Zdrowia. Dotyczy ona bowiem również innego podmiotu leczniczego, a także okresu po zdarzeniu stanowiącym przedmiot postępowania.
Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na to rozstrzygnięcie złożyła J. J., zarzucając naruszenie:
- 1. art. 6 ust. 1 i art. 8 u.p.p. poprzez stwierdzenie, że pogorszenie się słuchu skarżącej nie było rezultatem niestarannego i niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną zachowania personelu medycznego Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu w [...] k. [...], opartego jedynie twierdzenia przywołane w tym zakresie przez osoby reprezentujące Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu,
- 2. art. 9 ust. 2 i 4 u.p.p. poprzez niezbadanie przez Rzecznika Praw Pacjenta, czy w przypadku skarżącej doszło do naruszenia prawa do informacji przez personel Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu,
- 3. art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego pozwalającego w sposób obiektywny ocenić, czy udzielone skarżącej w podmiocie leczniczym świadczenia zdrowotne były zgodne z aktualną wiedzą medyczną i wykonane zostały w sposób staranny oraz nie wyjaśniono, dlaczego u skarżącej po operacji w podmiocie leczniczym doszło do znacznego ubytku słuchu.
Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i rozstrzygnięcia je poprzedzającego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniej prezentowaną argumentację.
Dodatkowo wskazał, że skarżąca nie podniosła, że nie udzielono jej informacji o jej stanie zdrowia, więc nie znalazł podstawy do rozszerzenia postępowania o art. 9 u.p.p. Ponadto organ nie miał podstaw do zakwestionowania opinii biegłego, pozyskanej przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Lekarzy w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu prawnego z daty podjęcia aktu lub czynności.
Niniejsza sprawa dotyczyła zbadania przez Rzecznika Praw Pacjenta w trybie art. 53 u.p.p. zarzutu naruszenia przez podmiot leczniczy prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 6-8 u.p.p.
Kwestia dopuszczalności skargi w świetle postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 299/15 nie budzi, w ocenie Sądu, wątpliwości.
Sąd w okolicznościach niniejszej sprawy podziela argumentację Rzecznika, zgodnie z którą nie doszło do naruszenia prawa skarżącej do świadczeń zdrowotnych.
Jak stanowi art. 6 ust. 1 u.p.p., pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej, tzn. aktualnych, podstawowych zasad, standardów przyjętych we współczesnej medycynie, zawartych w dostępnej literaturze i przekazywanych studentom wyższych uczelni medycznych. Art. 7 u.p.p. określa przypadki, w których świadczenia te winny być udzielone natychmiast, zaś zgodnie z art. 8 pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych osoby wykonujące zawód medyczny kierują się zasadami etyki zawodowej określonymi przez właściwe samorządy zawodów medycznych.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 1 i art. 8 u.p.p.
W jej ocenie pogorszenie się jej słuchu było rezultatem niestarannego i niezgodnego z aktualną wiedzą medyczną postępowania personelu medycznego Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu, zaś organ w swoim rozstrzygnięciu oparł się jedynie na twierdzeniach osób reprezentujących podmiot leczniczy.
W ocenie Sądu, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarżąca w piśmie inicjującym postępowanie twierdzi, że lewe ucho było zdrowe, a słuch w nim straciła w wyniku przeprowadzonej [...] marca 2013 r. operacji, lecz jednocześnie stwierdza, że przed operacją lewym uchem słyszała gorzej niż prawym. Z kopii dokumentacji medycznej wynika, że w latach osiemdziesiątych miała przeprowadzany obustronny zabieg stapedotomii, zaś do poradni zgłosiła się w związku z pogorszeniem słuchu w uchu lewym (Historia Choroby Pacjenta datowana na [...] marca 2013 r.), które zakwalifikowano do ewentualnej reoperacji. Wszystkie zgromadzone dokumenty świadczą o tym, że operowane miało być ucho lewe, o czym pacjentka wiedziała, czego dowodem jest podpisana zgoda na operację z [...] marca 2013 r. Zgoda ta stanowi również potwierdzenie, że pacjentkę poinformowano o celowości, zasadach i sposobie prowadzenia i ewentualnych, dających się przewidzieć następstwach proponowanego zabiegu operacyjnego.
Z pisma przesłanego do organu przez podmiot leczniczy wynika, że personel nie potwierdził zgłoszenia przez pacjentkę pogorszenia słuchu od razu po operacji, jednak pacjentka zgłosiła się z bardzo zaawansowanym procesem choroby, a założony na czas gojenia opatrunek pogarsza słyszenie aż do czasu jego usunięcia. Z badań przeprowadzonych [...] maja 2013 r. wynika, że pacjentka gorzej słyszy tylko na częstotliwości 1000 Hz, lecz w przypadku zaawansowanej otosklerozy postępowanie upośledzenia słuchu może mieć miejsce zawsze, niezależnie od wykonanego zabiegu operacyjnego. Wskazano, iż zaproponowano pacjentce protezowanie słuchu za pomocą aparatów słuchowych. Jednocześnie wskazano, że poprawa następuje w ok. 98% przypadków, zatem zabieg nie daje stuprocentowej gwarancji przywrócenia sprawności aparatu słuchowego.
Ponadto z dołączonej do pisma dokumentacji wynika, iż w dniu [...] maja 2013 r. udzielono pacjentce porady w czasie której omówiono przebieg wykonanego zabiegu, a w związku z uwagami pacjentki co do przeprowadzonych badań i zastosowanego leczenia wyjaśniono wyniki badań. Z protokołu operacyjnego z dnia [...] marca 2013 r. wynika, że protezka znajdowała się częściowo poza otworem w przedsionku, który zarósł. Starą protezkę usunięto, udrożniono otwór w przedsionku i wprowadzono do otworu nową teflonową średnią protezkę z taśmą metalową.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że nadesłana przez skarżącą kopia opinii lekarskiej, sporządzonej przez biegłego sądowego dr n. med. E. D. nie przesądza o powodach powstania niepełnosprawności, a o czasie, w którym niepełnosprawność powstała. Jedyny wniosek dotyczący operacji, jak z opinii wypływa jest taki, że nie przyniosła oczekiwanej przez skarżącą poprawy, co organ wyjaśnił w rozstrzygnięciu z dnia [...] października 2014 r., opartym nie tylko na oświadczeniach stron, lecz także na nadesłanych kopiach dokumentacji medycznej.
Jak słusznie zauważył w tym rozstrzygnięciu organ, skarżąca nie zażądała stosownie do art. 6 ust. 3 u.p.p. zasięgnięcia opinii innego lekarza lub zwołania konsylium, co oznacza, że nie kwestionowała ustaleń lekarzy co do jej stanu zdrowia i proponowanego dalszego leczenia. Jednocześnie to skarżącej pozostawiono wybór co do skorzystania z ponownej operacji, z czego skorzystała, zapisując się na listę oczekujących na zabieg.
W przypadku skarżącej nie mogło dojść do naruszenia art. 7 u.p.p., bowiem nie znajdowała się ona w stanie zagrożenia zdrowia lub życia.
Przedstawione powyżej dowody świadczą o tym, że nie doszło także do naruszenia art. 8 u.p.p. W ocenie Sądu świadczenia udzielono skarżącej z należytą starannością w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym, o czym świadczy również brak powikłań po operacji (pacjentkę wypisano do domu [...] marca 2013 r. w stanie ogólnym dobrym).
Sąd za nietrafny uznał także zarzut naruszenia art. 9 ust. 2 i 4 u.p.p. Prawo pacjenta do informacji, o którym mowa w tym przepisie nie było przedmiotem badań organu, o czym skarżąca mogła się dowiedzieć chociażby z pisma z dnia [...] sierpnia 2014 r., zawiadamiającego ją o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Zgromadzone w sprawie dokumenty, a w szczególności treść pism skarżącej, nie pozwalały na wszczęcie postępowania w tym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wskazać należy, że postępowanie zostało przeprowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta z poszanowaniem zasad, o którym mowa w tych przepisach.
Uzyskawszy od skarżącej informację, iż skierowała ona sprawę do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Lekarzy, organ zwrócił się do Okręgowego Sądu Lekarskiego w [...] celem uzyskania orzeczeń wydanych w postępowaniu dyscyplinarnym. Jak się okazało, postępowanie to dotyczyło innych świadczeń leczniczych niż będących przedmiotem niniejszej sprawy, jednak z postanowienia rzecznika dyscyplinarnego z dnia [...] marca 2014 r., znak: [...], wydanego w oparciu o opinię biegłego specjalisty w zakresie otolaryngologii prof. dr hab. T. K., wynika, iż skarżącą przed operacją poinformowano o małych szansach poprawy słuchu. Choć w wyniku operacji osiągnięto zamierzony efekt (prawidłową ruchomość łańcucha kosteczek), to w przypadkach powtórnych zabiegów nie zawsze można uzyskać poprawę słuchu. Mimo uzyskanej informacji skarżąca wyraziła zgodę na zabieg operacyjny. Postanowienie rzecznika dyscyplinarnego zostało utrzymane w mocy przez Okręgowy Sąd Lekarski w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., sygn. akt [...].
Ponadto zgodzić należy się z organem, iż zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie miały związku z przedmiotem postępowania.
Podsumowując, organ zasadnie uznał, że brak poprawy jakości słuchu po powtórnej operacji nie jest efektem naruszenia prawa J. J. do świadczeń zdrowotnych, o których mowa w art. 6-8 u.p.p., lecz stanowi jedną z możliwych konsekwencji ponownego zabiegu operacyjnego, o czym skarżącą przed operacją poinformowano.
Prawidłowe rozstrzygnięcie organu i bezzasadność zgłoszonych zarzutów skargi powodują jej oddalenie stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).