Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Stowarzyszenie P. złożyło na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W treści wniosku Stowarzyszenie wskazało, że nie posiada majątku, nie uzyskuje żadnego dochodu, nie prowadzi działalności gospodarczej.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przypomnieć należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe.
W orzecznictwie i w doktrynie przyjmuje się, iż ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania strona obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada środków na ich poniesienie, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008r. II OZ 318/08, z dnia 6 czerwca 2008r. II OZ 582/08, z dnia 1 kwietnia 2008r. II OZ 266/08; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r.).
Podkreślić też trzeba, że sam fakt, iż stowarzyszenie jest zrzeszeniem o celach niezarobkowych i działa w interesie społecznym nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Stowarzyszenie prowadząc statutową działalność, która obejmuje m.in. występowanie w postępowaniach sądowych, winno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w postępowaniach, w których uzna swój udział ze celowy i mieć przygotowane na ten cel odpowiednie środki finansowe. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, spowodowałoby, że faktycznie działalność stowarzyszenia stałaby się finansowana ze środków publicznych, a to prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku.
Stowarzyszenie P. będące stowarzyszeniem zwykłym, prowadzi swą działalność w oparciu o majątek powstający ze składek członkowskich. Stowarzyszenie składając wniosek wskazało, że nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada majątku. Jak wynika z treści wniosku, stowarzyszenie liczy dziewięciu członków. Strona skarżąca podniosła, że składki członków są symboliczne i dobrowolne i wystarczają jedynie na pokrycie kosztów bieżącej korespondencji pocztowej Stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie ma stałych wpływów z tytułu składek.
Mając na uwadze powyższe okoliczności uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżące Stowarzyszenie nie ustaliło wysokości obowiązkowych składek, które umożliwiałyby mu funkcjonowanie i realizowanie celów, dla których zostało powołane, stwierdzić trzeba, że Stowarzyszenie P. samo pozbawiło się możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów sądowych. Brak zapewnienia stałego źródła dochodów nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem Stowarzyszenia przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane tylko wówczas, gdy wnioskodawca – z przyczyn od siebie niezależnych – nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego.
Skoro zatem strona sama pozbawiła się możliwości zdobycia środków, z których mogłaby pokryć koszty postępowania, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może być uwzględniony, wobec czego orzeczono jak w sentencji postanowienia.