Uzasadnienie
Z. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści wniosku skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, posiada mieszkanie o powierzchni 54 m2, działkę letniskową o powierzchni 1400 m2 oraz oszczędności w kwocie 16.000 zł. Skarżący oświadczył, że utrzymują się wraz z żoną z dochodów uzyskiwanych z emerytury oraz renty w łącznej wysokości 4.138 zł. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył: czynsz – 620 zł miesięcznie; opłaty za energię elektryczną – 110 zł; za telefon, internet i telewizję – 81 zł; za energię elektryczną i wodę za działkę letniskową – 75 zł; wydatki na ubezpieczenie (w skali roku): samochodu – 1.600 zł, mieszkania – 160 zł, działki – 150 zł; podatek za działkę – 880 zł rocznie, wydatki na prywatne leczenie – 1.000 zł rocznie. Skarżący wskazał też, że wydatki na leki wynoszą ok. 480 zł miesięcznie.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżący znajdował się w takiej sytuacji.
Jak wynika z wniosku, Z. S. utrzymuje się wraz z żoną z dochodów w łącznej wysokości 4.138 zł miesięcznie, przy czym nie mają oni innych osób na utrzymaniu. Zauważyć ponadto trzeba, że wnioskodawca posiada oszczędności w kwocie 16.000 zł. Informacje te nie pozwalają uznać skarżącego za osobę ubogą, znajdującą się w sytuacji uniemożliwiającej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, brak jest więc podstaw do uwzględnienia wniosku. Uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę dochody oraz posiadane oszczędności pozwalają na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak również na ustanowienie adwokata z wyboru.
Warto przy tym podkreślić, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459).
Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).