Uzasadnienie
Skarżący D. W. i M. W. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazali, iż prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie, są współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2488 m². Oświadczyli, iż nie posiadają domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Jednocześnie wskazali, że w ich mieszkaniu nie ma ogrzewania etażowego i zimnej wody. W piśmie z dnia 28 lutego 2015 r., w odpowiedzi na skierowane do nich wezwanie do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, skarżący wskazali, że mieszkają w domu w N. pod nr [...], jest to mieszkanie o pow. 57 m2, dzieci z nimi nie mieszkają (są jedynie w tym lokalu zameldowane) i nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa domowego.
Dodali, że nie mają kont bankowych, nie otrzymują pomocy od dzieci, osób trzecich ani z opieki społecznej. Oświadczyli, że J. W. i M.W. nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. D. W. i M. W. wskazali też, że na żywność mają mniej niż 900 zł, z leków kupują tylko te ratujące życie.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. starszy referendarz sądowy odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Od powyższego postanowienia skarżący złożyli sprzeciw.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uznając, że skarżący nie wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że skarżący pomimo wezwania do podania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkują, nie wyjaśnili w sposób wystarczający, jaka jest wysokość ponoszonych przez nich co miesiąc wydatków, wskazali bowiem jedynie, że na żywność mają mniej niż 900 zł. Sąd uznał, że na podstawie udzielonych przez skarżących informacji nie jest możliwe dokonanie jednoznacznej oceny ich możliwości płatniczych, gdyż wskazali oni jedynie wysokość dochodu, natomiast nie wyjaśnili dokładnie, na jakim poziomie kształtują się ich wydatki i koszty utrzymania.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. oddalił zażalenie skarżących wniesione na postanowienie z dnia 6 maja 2015 r.
Skarżący D. W. i M. W. złożyli na urzędowym formularzu kolejny wniosek, z dnia 12 marca 2016 r., o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wniosek D. W. i M. W. z dnia 12 marca 2016 r. jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r., po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku, Sąd odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
W takiej sytuacji kolejny wniosek skarżących należy traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z 6 maja 2015 r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej p.p.s.a.), który to przepis stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Podkreślić również trzeba, że z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji finansowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów, wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu.
To samo odnosi się również do kolejnego wniosku o przyznanie prawo pomocy. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a., musi jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy – stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Wniosek taki może być uwzględniony tylko, jeśli nastąpiła zmiana okoliczności, które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy, a więc wówczas, gdy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy. Kwestie te winny być wykazane przez stronę w tak samo rzetelnym stopniu, jak w przypadku pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia kolejnego złożonego przez D. W. i M. W. wniosku, ponieważ nie wykazali oni w sposób niebudzący wątpliwości, że ich aktualna sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
W treści wniosku z dnia 12 marca 2016 r. D. W. i M. W. oświadczyli, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 3047 zł netto miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami działek nr [...] i nr [...] w N. o powierzchni 2488 m². Oświadczyli, iż domu, mieszkania, nieruchomości rolnej nie posiadają. Jednocześnie wskazali, że w mieszkaniu nie mają ogrzewania ani zimnej wody. Wymieniając wydatki skarżący oświadczyli, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł miesięcznie, na leki wydają około 800 zł. Oświadczyli też, że 1000 zł miesięcznie wydają na prowadzone postępowania sądowe i administracyjne, są to wydatki na kserokopie, dojazdy do Sądu, opłaty za przesyłki.
W ocenie Sądu D. W. i M. W. nie wykazali żadnych okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r., brak jest więc podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku.
Co najistotniejsze, nie uległy obniżeniu dochody skarżących, wręcz przeciwnie, dochody te nieznacznie wzrosły. W poprzednim wniosku skarżący wskazywali, że ich emerytury wynoszą łącznie 2781 zł, natomiast we wniosku z dnia 12 marca 2016 r. oświadczyli, że uzyskują dochody w łącznej wysokości 3047 zł netto miesięcznie.
D. W. i M. W. do wydatków zaliczyli koszty utrzymania mieszkania wynoszące 500 zł miesięcznie oraz wydatki na leki w wysokości około 800 zł. Oświadczyli też, że co miesiąc wydają 1000 zł na postępowania sądowe i administracyjne, ponosząc wydatki na kserokopie, opłaty za przesyłki, dojazdy do Sądu.
Podkreślenia wobec tego wymaga, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest wyłącznie kwota ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków uznawanych za konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, leczenia i zamieszkania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Do takich wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie można natomiast zaliczyć wydatków na dojazdy do Sądu, czy też na usługi kserograficzne i pocztowe.
W ocenie Sądu D. W. i M. W. nie wykazali takich okoliczności, które jednoznacznie wskazywałyby, że w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wnioskiem z dnia 12 marca 2016 r., zaszły takie zmiany w ich sytuacji finansowej, które uzasadniałyby zmianę postanowienia wydanego w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykazali bowiem, aby nastąpiło pogorszenie ich sytuacji finansowej w stosunku do sytuacji opisanej we wniosku, który został rozpoznany postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. Brak jest więc podstaw do zmiany ww. postanowienia, odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.