Uzasadnienie
Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 597/15, oddalił zażalenie D. W. i M. W. na ww. postanowienie z dnia 7 maja 2015 r.
W dniu 17 marca 2016 r. do Sądu wpłynął formularz PPF złożony przez D. W. i M. W., w którym skarżący zwrócili się o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Sąd potraktował nadesłany formularz jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 7 maja 2015 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i po jego rozpoznaniu postanowieniem z dnia 27 lipca 2016 r. odmówił zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 7 maja 2015 r. wydanego w przedmiocie prawa pomocy.
W dniu 8 grudnia 2016 r. do Sądu wpłyną kolejny formularz PPF złożony przez D. W. i M. W., w którym skarżący zwrócili się o udzielenie pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Sąd potraktował nadesłany formularz jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 7 maja 2015 r.
Jak wynika z nadesłanego formularza PPF wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się aktualnie z kwoty 3047 zł miesięcznie, w której znajduje się dodatek pielęgnacyjny, jednak nie opisali w jakiej wysokości otrzymują ten dodatek, opisali że ponoszą koszty utrzymania mieszkania w wysokości 500 zł miesięcznie, ok 800 zł miesięcznie wynoszą koszty leczenia, w zależności od stanu zdrowia na wykup leków nie mają pieniędzy - wykupują tylko leki ratujące życie, koszty postępowań sądowych to ponad 1000 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, warszawa 2005, s. 382-383).
Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II OZ 1163/13, publikowane: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 243 § 1 w/w ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Zauważyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony ponownie, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności zarówno faktycznych, jak i prawnych, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 408/05 niepubl.).
W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. Sąd odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z uwagi na niedostateczne dane.
W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali bowiem, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 7 maja 2015 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 7 maja 2015 r. Wprawdzie skarżący wskazali ponoszone koszty miesięczne jednak bez wyszczególnienia istotnych składników tych kosztów. Wskazali, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, leki 800 zł zaś ok. 1000 zł ponoszą na koszty postępowań sądowych. Wskazali, że do kwoty emerytur skarżącej i męża doszedł dodatek pielęgnacyjny.
Skarżący wskazali, że aktualnie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym miesięcznie utrzymują się z kwoty 3.047 zł. Jednak podana kwota jest sumą miesięcznych emerytur, a zatem nie wyjaśniono ile wynosi dodatek pielęgnacyjny. Sytuacja finansowa skarżących zmieniła się zatem na korzyść. W sprawie wiadomo jaki dochód osiągają skarżący, wiadomo, dość ogólnie, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. za mieszkanie, lekarstwa, koszty w związku z prowadzeniem spraw sądowych. Nie wiadomo natomiast jakie koszty miesięczne ponoszą na żywność, środki czystości, media. Nie nadesłano rachunków za leki, ani żadnych innych rachunków, czy paragonów. Nie wykazano w jakiej wysokości skarżący otrzymują dodatek pielęgnacyjny.
Z treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący, w porównaniu do wcześniejszego wniosku, który wpłyną do Sądu w dniu 17 marca 2016 r., nie posiadają już współwłasności działki nr [...] i [...] w N., co sugeruje że doszło do zbycia współwłasności i skarżący osiągnęli z tego tytułu jakąś korzyść majątkową, lecz tego faktu w swoim wniosku nie wyjaśnili.
Podkreślić w tym miejscu trzeba, że koszty ponoszone w związku z prowadzonymi licznymi sprawami sądowymi nie należą do kosztów utrzymania koniecznego.
Wskazać trzeba, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna jak najdokładniej wykazać swoją sytuację majątkową. W niniejszej sprawie - z uwagi bardzo oszczędne informacje dotyczące sytuacji finansowej skarżących - nie jest możliwa ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie, domagając się ponownie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżący nie wykazali zmiany w ich sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy.
Należy podkreślić, że strona, wnosząc sprawę do Sądu, winna partycypować w kosztach postępowania (stanowiących należność publicznoprawną), a pomoc państwa przyznawana jest dopiero wówczas, gdy strona przy dołożeniu wszelkich sił i starań nie jest w stanie samodzielnie ponieść tych kosztów. Tak więc ubiegający się o przyznanie prawa pomocy winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11).
Nie można pominąć także i tego, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. Od momentu wpływu skargi do Sądu do chwili obecnej upłynął na tyle długi okres (ponad dwa lata), że skarżący byli w stanie w tym okresie, przy osiąganych dochodach, zaoszczędzić środki na prowadzenie sprawy. Należy pamiętać, że składając wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, skarżący wini się liczyć także z ewentualnością uzyskania negatywnego dla siebie rozstrzygnięcia i w takim wypadku zabezpieczyć środki konieczne do dalszego prowadzenia sprawy.
Skarżący nie wywiązali się zatem z obowiązku uprawdopodobnienia, że nie są stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata.
W ocenie Sądu nie nastąpiła taka zmiana sytuacji majątkowej wnioskujących, która uzasadniałaby zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2015 r. w zakresie prawa pomocy i przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.