Uzasadnienie
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. T. R. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na przewlekłość i bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], kuratorem dla reprezentowania nieznanego z miejsca pobytu M. K. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym, o przyznanie wynagrodzenia.
Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił skarżącego kuratorem dla reprezentowania nieznanego z miejsca pobytu M. K., celem reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 maja 2016 roku o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz.U. z 2018 roku, poz. 405) w zakresie doręczania pism Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości skierowanych do M. K.. Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...] czerwca 2019 r., a zostało doręczone organowi w dniu [...] lipca 2019 r. Po zapoznaniu się ze sprawą skarżący skierował wniosek do Ministra Sprawiedliwości o zwrócenie się do właściwego organu administracji publicznej w [...] (w [...]) z zapytaniem o miejsce pobytu M. K., a także o przyznanie wynagrodzenia.
W związku z brakiem odpowiedzi na wniosek skarżący pismem z [...] maja 2019 r. złożył ponaglenie na bezczynność organu. Wskazał w nim, że pomimo upływu ustawowego terminu na rozpoznanie wniosku, Minister Sprawiedliwości pozostaje w bezczynności. Z kolei pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., Komisariat Policji [...] - [...] poinformował organ, że w toku czynności wyjaśniających został ustalony adres M. K.. Równocześnie pismem z dnia [...] lipca 2019 r. organ poinformował M. K. o fakcie zamieszczenia jego danych w Rejestrze Sprawców na Tle Seksualnym. Pismo to zostało prawidłowo doręczone w dniu [...] lipca 2019 r.
W odpowiedzi na ponaglenie, pismem z [...] lipca 2019 r. Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego zwróciło się do skarżącego o informację, jakie koszty zostały przez niego poniesione podczas podjęcia próby komunikacji ze sprawcą na portalu Facebook. Jednocześnie wskazało, że pismem z [...] lipca 2019 r. przesłano powiadomienie o zmieszczeniu danych M. K. na adres, który został ustalony przez Komisariat Policji [...]- [...] w [...]. Pismo to zostało wysłane do wiadomości skarżącego.
Skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. R., wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekle prowadził postępowanie wywołane wnioskiem kuratora o przyznanie wynagrodzenia a występująca w sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie sumy pieniężnej kuratorowi od organu w kwocie 500 zł, zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia w terminie 3 dni, a także zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego,
Organowi skarżący zarzucił naruszenie:
- - art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1 k.p.a. poprzez brak wydania orzeczenia do czasu wniesienia skargi w przedmiocie wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia,
- - art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności przez brak wydania postanowienia o zwolnieniu kuratora z pełnionej funkcji wobec ustalenia adresu zamieszkania sprawcy, jak i brak rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia kuratora.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w piśmie z [...] lipca 2019 r. organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. przesłał powiadomienie o zamieszczeniu danych sprawcy na adres w [...]. Jednakże skarżący wyjaśnił, że powiadomienia, na które powołuje się organ z [...] lipca 2019 r. nie otrzymał. Ponadto skarżący podniósł, że pomimo obszernych wyjaśnień skarżącego w piśmie z [...] maja 2019 r., wskazujących na to, że koszty wynagrodzenia kuratora powinny zostać przyznane ze środków Skarbu Państwa - Ministra Sprawiedliwości wedle stosowanych odpowiednio przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, organ nie zajął żadnego stanowiska.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być brak działań administracji publicznej w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. Z treści przywołanych przepisów ustawy procesowej wynika, że zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci – bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., wymogiem skutecznego wniesienia do sądu administracyjnego omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Wymóg ten, został przez skarżącego spełniony, ponieważ wniósł on ponaglenie (datowane na [...] maja 2019 r.), które wpłynęło do organu w dniu [...] lipca 2019 r.
W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłość organu w zakresie wydania innego niż decyzja lub postanowienie aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionemu na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony w oparciu o art. 34 § 1 k.p.a.
Tytułem wstępu, wskazać należy, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego, ustanowionego na wniosek organu administracji, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, publ. OSNC 1990/1/11, LEX nr 3514). Skarżący postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], ustanowiony został na wniosek Ministra Sprawiedliwości kuratorem dla nieznanego z miejsca pobytu, celem reprezentowania go w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2018 r., poz. 405) w zakresie doręczania pism Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 wspomnianej ustawy, Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości, zaś realizację zadań związanych z prowadzeniem Rejestru, zapewnia wchodzące w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego, zwane dalej "biurem informacyjnym". W konsekwencji, organem właściwym do ustalenia i wypłaty wynagrodzenia, jest organ administracji, prowadzący postępowanie zasadnicze, a więc w rozpoznawanej sprawie Minister Sprawiedliwości.
Stosunek prawny pomiędzy organem administracji a przedstawicielem dla nieobecnej strony, opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego i wiąże się z obowiązkiem wykonania przez kuratora niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej. Z tym z kolei, wiąże się prawo do uzyskania wynagrodzenia za czynności w obronie interesów strony podjęte w toku postępowania administracyjnego. Jakkolwiek przepisy k.p.a. ani inne przepisy szczególne, nie określają ani wysokości wynagrodzenia ani zasad i trybu jego przyznawania, to nie oznacza to, że takie wynagrodzenie nie przysługuje przedstawicielowi. Odmienne stanowisko, nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Nie jest bowiem tak, by w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2636/12. LEX nr 1529034).
Przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2108/13. LEX nr 1528998).
Zarówno obowiązek przyznania kuratorowi wynagrodzenia, jak też forma prawna, w jakiej to następuje, nie jest w rozpoznawanej sprawie kwestią sporną.
Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia przez Sąd, jest kwestia czy organ dopuścił się przewlekłości lub bezczynności w rozpatrywaniu wniosku kuratora o przyznanie mu wynagrodzenia.
W art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wskazano definicję bezczynności, przez którą rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. O bezczynności organu administracji można zatem mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu ani nie podejmuje innej stosownej czynności.
Z kolei pojęcie przewlekłości postępowania administracyjnego, do którego nawiązuje art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., odnosić należy do takiego jego stanu, w którym organ nie podejmuje koniecznych działań procesowych, ewentualnie je podejmuje, niemniej działa w sposób nieskuteczny, co sprawia, że sprawa, która mogłaby zostać załatwiona w terminie wcześniejszym, w terminie tym nadal pozostaje nierozstrzygnięta.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie, żadna z opisanych wyżej sytuacji nie zachodzi.
Sprawa wynagrodzenia kuratora uwidacznia się po zakończeniu postępowania, w którym kurator został ustanowiony (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 192/18, LEX nr 2493482).
Będące przedmiotem sprawy postępowanie administracyjne w sprawie doręczenia osobie informacji o zamieszczeniu jej danych w Rejestrze Sprawców na Tle Seksualnym, kończy się z dniem doręczenia zawiadomienia o ich zamieszczeniu. W rozpoznawanej sprawie doręczenie wspomnianego zawiadomienia nastąpiło w dniu [...] lipca 2019 r., zaś zwrotne potwierdzenie odbioru dotarło do Ministerstwa w dniu [...] sierpnia 2019 r. (vide potwierdzenie odbioru znajdujące się na k.51 akt administracyjnych).
Dopiero zatem z dniem [...] sierpnia 2019 r. zaktualizował się po stronie organu obowiązek rozpatrzenia wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia.
Chronologia podjętych w sprawie czynności oraz zapadłych w toku postępowania rozstrzygnięć, prowadzi w ocenie Sądu do wniosku o niezasadności skargi.
Należy bowiem przypomnieć, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt [...], ustanowił skarżącego kuratorem dla reprezentowania nieznanego z miejsca pobytu M. K. w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie ustawy z dnia [...].05.2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu ww. postanowienia (k. 46 akt administracyjnych), uprawomocniło się ono w dniu [...] czerwca 2019 r., zaś organowi doręczone w dniu [...] lipca 2019 r. (k. 47 akt administracyjnych).
Natomiast skarżący już w dniu [...] maja 2019 r. pismem doręczonym organowi w dniu [...]maja 2019 r. (k. 27 akt administracyjnych) wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu wynagrodzenia. Skarżący zarzucając w skardze organowi brak jakiegokolwiek działania na skutek powyższego pisma, pomija okoliczność, że w tej dacie, nie było nawet prawomocne postanowienie o ustanowieniu go kuratorem, nie mówiąc już o zakończeniu postępowania administracyjnego. W dacie [...] maja 2019 r. wobec nieprawomocności postanowienia Sądu Rejonowego w [...], brak było podstawy do podejmowania przez skarżącego działań w ramach obowiązków kuratora, domaganie się zatem przez skarżącego wynagrodzenia, było nieuzasadnione.
Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...] (k. 44 akt administracyjnych) Komisariat Policji [...], poinformował Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości, że w toku czynności wyjaśniających został ustalony adres M.K.
Następnie pismem z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] (k. 49 akt administracyjnych), Ministerstwo poinformowało M. K. o zamieszczeniu jego danych w Rejestrze.
Informacja o zamieszczeniu danych w rejestrze doręczona została M.K. w dniu [...] lipca 2019 r., zaś zwrotne potwierdzenie odbioru dotarło do Ministerstwa w dniu [...] sierpnia 2019 r. (k.51 akt administracyjnych).
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. (k.59), a więc jeszcze przez zakończeniem postępowania, organ zwrócił się do skarżącego o wskazanie wydatków jakie poniósł w związku z użyciem aplikacji facebook do próby ustalenia miejsca pobytu M. K. oraz poinformował skarżącego o ustaleniu miejsca pobytu poszukiwanego.
Jednocześnie pismem dnia [...] sierpnia 2019 r. pełnomocnik M. K.złożył w Sądzie Rejonowym w [...] w sprawie, sygn. akt [...] informację o jego aktualnym adresie zamieszkania, który jest tożsamy z adresem ustalonym wcześniej przez Policję. Sąd Rejonowy w [...] doręczył organowi ww. informację w dniu [...] sierpnia 2019 r. W dniu [...] sierpnia 2019 r. organ złożył wniosek o zwolnienie skarżącego z funkcji kuratora, który Sąd Rejonowy w [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., uwzględnił.
Podsumowując należy stwierdzić, że wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2019 r. o przyznanie wynagrodzenia, był przedwczesny z uwagi na nieuprawomocnienie się postanowienia Sądu Rejonowego o ustanowieniu skarżącego kuratorem. W dacie wniesienia ponaglenia ([...] lipca 2019 r., k. 57), organ z uwagi na niezakończenie postępowania administracyjnego, również nie miał obowiązku rozpatrywania wniosku skarżącego o przyznanie wynagrodzenia. Nie można także zarzucić organowi bezczynności oraz przewlekłości w dacie złożenia skargi. Nastąpiło to bowiem następnego dnia po [...] sierpnia 2019 r. - dacie zakończenia stanowiącej datę zakończenia postępowania, zaś organ oczekiwał od skarżącego odpowiedzi na pismo z dnia [...] lipca 2019 r. Ponadto obowiązujące przepisy, nie wskazują terminu, w jakim ma być rozpoznany przez organ wniosek o przyznanie wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego w oparciu o art. 34 k.p.a.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.