Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2004r. (data wpływu wniosku do organu) J. K. złożył wniosek do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lipca 2004r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca 2004r., nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania obiektu pawilonu handlowo usługowego w J. przy ul. [...], róg [...].
Jak wynika z akt sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r., znak: [...] stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lipca 2004r., gdyż o ocenie organu tylko ta decyzja dotknięta była wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności. Przedmiotowa decyzja, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2006r., znak: [...].
Skargę na bezczynność Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. Skarżący zarzucił, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rażąco naruszając art. 35 § 3 kpa, art. 8 kpa i art. 12 kpa nie rozpoznał wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca 2004r. W ocenie strony skarżącej, poprzez stwierdzenie nieważności wyłącznie decyzji II instancji nie rozstrzygnięto w całym zakresie jaki obejmował przedmiotowy wniosek. Zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, organ zaś uchybiając ciążącym na nim obowiązkom nie orzekł w przedmiocie wniosku dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 2004r.
W związku z powyższym skarżący wniósł na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zobowiązanie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania decyzji w niniejszej sprawie w terminie 14 dni oraz o zobowiązanie tego organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał skargę za nieuzasadnioną i wniósł o jej oddalenie.
W piśmie tym podniesiono, iż organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego jest jednocześnie właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., stąd też orzeczono jedynie o stwierdzeniu nieważności decyzji organu II instancji z dnia [...] lipca 2004r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.
Rozpatrując skargę na bezczynność sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa.
Wskazać należy, iż bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy nie załatwia on sprawy w terminach wskazanych w art. 35 § 1 -3 Kodeksu postępowania administracyjnego, ani nie wykonuje czynności o których mowa w art.
36. Zgodnie z powołanymi przepisami załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Art. 35 § 1 kpa nakłada na organ mający załatwić sprawę obowiązek działania bez zbędnej zwłoki, którą należy rozumieć jako generalną wskazówkę dotyczącą załatwiania wszystkich spraw w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, by nie tylko dochować terminów zakreślonych w kodeksie, ale by w miarę możliwości sprawy załatwiać w terminach krótszych. Tak zatem termin miesięczny i dwumiesięczny dla organu pierwszej instancji oraz miesięczny dla postępowania odwoławczego (art. 35 § 3) należy traktować jako terminy maksymalne nie zaś podstawowe. Do wskazanych terminów jednakże nie wlicza się okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu.
O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić, gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, ale także wtedy, gdy nie dokonuje czynności, które warunkują merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Z akt sprawy bezspornie wynika, iż wniosek skarżącego z dnia 4 sierpnia 2004r. (data wpływu wniosku do organu) dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] marca 2004r. nr [...] oraz decyzji II instancji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lipca 2004r. nr [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. orzekł wyłącznie o stwierdzeniu nieważności decyzji II instancji z dnia [...] lipca 2004r. Przedmiotowa decyzja po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2006r., została utrzymana w mocy.
Organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia. Organ nie jest w tym postępowaniu związany granicami żądania strony, stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a. Jeżeli w toku dokonywanych ustaleń organ prowadzący postępowanie rozpoznawcze ustali, że okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, to wówczas powinien odmówić stwierdzenia nieważności. To stanowisko musi być wyrażone w formie decyzji administracyjnej, gdyż rozstrzyga sprawę co do istoty i kończy sprawę w danej instancji. Decyzja powinna zawierać wszystkie elementy określone w art. 107 k.p.a., chodzi tu o wskazanie okoliczności, z powodu których organ uznał za zasadne orzec o stwierdzeniu nieważności lub powodów, które decydowały o braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchybił ciążącym na nim obowiązkom nie odnosząc się do wniosku skarżącego we wskazanym powyżej zakresie.
Podkreślić jednakże należy, iż w niniejszej sprawie w wyniku stwierdzenia nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] lipca 2004r., nr [...] w obrocie prawnym pozostała decyzja I instancji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nie jest ostateczna, gdyż złożono od niej odwołanie. Istnieje również nierozpoznany wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego biorąc pod uwagę powyższe okoliczności winien rozważyć, czy jest obecnie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 4 sierpnia 2004r. i podjąć stosowne czynności zmierzające do nadania mu prawidłowego biegu.
Po dokonanej analizie akt sprawy stwierdzić należy, iż organ administracji nie podjął żadnych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu rozpoznanie wniosku z dnia 4 sierpnia 2004r. w terminach przewidzianych przez ustawę, ani też nie wyjaśnił przyczyn nierozpoznania sprawy. Jest więc bezczynny w rozumieniu powołanych powyżej przepisów. Bezczynności tej nie usprawiedliwia pismo Głównego Inspektora Nadzoru budowlanego z dnia 15 lutego 2007r., w którym wyjaśniono wnioskodawcy, iż zarzut bezczynności jest niezasadny.
W myśl art. 12 § 1 organy administracji państwowej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z zasady ogólnej szybkości postępowania wypływa dla organu administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, iż nie można zarzucić im zbędnej zwłoki i opieszałości w podejmowanych czynnościach.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie żart. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Skoro więc Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pozostaje w zwłoce, to skargę należało uwzględnić. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.