Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 13 lutego 2012 r., sygn. akt VII SAB/Wa 210/11

Uzasadnienie

Pismem z dnia 28 października 2011 r. M. K. złożyła skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżąca wskazała, że w dniu [...] maja 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję o ustaleniu świadczeń w zbiegu (znak [...]), która to decyzja nie przewiduje wypłaty dodatku pielęgnacyjnego. W dniu 26 maja 2011 r. skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na bezczynność organu M. K. wskazała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie rozpoznał odwołania od tej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż skarga ta w istocie stanowi odwołanie, o którym mowa w art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, tzn. odwołanie w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy w sprawie o ustalenie prawa do świadczenia z ubezpieczenia społecznego (w tym przypadku prawa do dodatku pielęgnacyjnego).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Art. 3 § 2 i 3 ustawy określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.) wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Wnosząc skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych M. K. podniosła, że organ ten nie rozpoznał odwołania od własnej decyzji z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] o ustaleniu świadczeń w zbiegu, pozbawiając ją tym samym prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Decyzja ta wydana została na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. nr 153 poz. 1227 ze zm.) i ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. nr 135 poz. 1268 ze zm.). Zauważyć trzeba, że ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje w art. 118, że od decyzji organu rentowego w sprawie prawa do świadczenia czy ustalenia jego wysokości przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach, a mianowicie w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), zwanej dalej s.u.s..

Ustawa ta w art. 83 ust. 2 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego.

Należy też zwrócić uwagę na treść art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 43 poz. 296 ze zm.), przewidującego możliwość wniesienia do sądu powszechnego odwołania w przypadku niewydania przez organ rentowy decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych w terminie 2 miesięcy od zgłoszenia roszczenia.

A zatem co do zasady decyzje organów rentowych oraz bezczynność w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają kontroli sądu powszechnego. Podkreślić trzeba, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej przysługuje tylko w takim zakresie, w jakim organ ten zobowiązany jest do wydania decyzji, czy innego aktu, podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Bezczynność w rozpoznaniu odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] o ustaleniu świadczeń w zbiegu czy też bezczynność w załatwieniu sprawy dotyczącej ustalenia prawa do dodatku pielęgnacyjnego nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.