Uzasadnienie
H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Rzecznika Prawa Obywatelskich w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o sporządzenie skargi kasacyjnej z dnia 15 czerwca 2020 r.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 19 czerwca 2020 r. wpłynęła do Rzecznika Praw Obywatelskich jej prośba o wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w S. Sąd doręczył skarżącej wyrok w dniu 22 maja 2020 r., a termin wniesienia skargi kasacyjnej dla Rzecznika wynosi 6 miesięcy. Odpowiedź Rzecznika skarżąca otrzymała 10 lutego 2021 r., a więc już po upływie tego terminu. Skarżąca skierowała zarzuty w pismach do Rzecznika z dnia 7 marca 2021 r. i 6 kwietnia 2021 r. W dniu 16 lipca 2021 r. skarżąca wniosła do Rzecznika ponaglenie.
W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Organ wskazał, iż sprawa z wniosku skarżącej była przedmiotem rozpoznania po sygn. [...]. W odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 10 lutego 2021 r. Rzecznik wskazał, że przeanalizował sprawę skarżącej i nie znalazł podstaw do zaskarżenia wyroku Sądu Apelacyjnego w S. Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podstawy prawne działania Rzecznika określają przepisy art. 208-212 Konstytucji oraz ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020, poz. 627). Czynności, które może podjąć Rzecznik wymienia art. 11 tej ustawy. W obowiązującym porządku prawnym nie istnieje żadna norma obligująca Rzecznika do podejmowania żądanych przez obywateli działań we wszystkich sprawach, w których zwracają się oni do Rzecznika. Decyzja o podjęciu lub niepodjęciu sprawy należy wyłącznie do oceny Rzecznika. Potwierdza to orzecznictwo sądów powszechnych oraz administracyjnych szeroko przytoczone w odpowiedzi na skargę.
W piśmie procesowym z dnia 4 grudnia 2021 r. skarżąca H. K.wskazała, iż Rzecznik Praw Obywatelskich przez okres 8 miesięcy nie rozpoznał jej wniosku z dnia 15 czerwca 2020 r. Przez bezczynność Rzecznika upłynął termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a skarżąca, oczekując na pomoc Rzecznika, nie skorzystała z innych możliwości do złożenia skargi kasacyjnej. W związku z tym, skarżąca wniosła o zasądzenie od Rzecznika Praw Obywatelskich odszkodowania za zaniedbania i bezczynność w kwocie 13 165,04 zł wraz z odsetkami oraz zobowiązanie Rzecznika do złożenia skargi nadzwyczajnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem przez sąd dopuszczalności jej wniesienia, w tym oceną, czy zaskarżone działanie podlega kontroli sądu administracyjnego z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak wynika z treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. skarga na bezczynność jest dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na akt lub czynność, którego wydania lub której dokonania domaga się strona skarżąca.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 15 czerwca 2020 r. dotyczącego wniesienia skargi kasacyjnej. Rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem ochrony prawa, którego zadaniem jest stanie na straży praw i wolności człowieka i obywatela. Podstawy prawne i działania Rzecznika Praw Obywatelskich określa Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r., poz. 627). Czynności, które Rzecznik Praw Obywatelskich może podjąć po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem określa art. 11 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy. Po zbadaniu sprawy Rzecznik Praw Obywatelskich może poprzestać jedynie na wyjaśnieniu wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia jego wolności lub praw człowieka (art. 14 pkt 1 ustawy).
W ocenie Sądu, niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie określonym przez skarżącą. Podkreślenia wymaga, że Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej, lecz konstytucyjnym organem ochrony prawa. W świetle art. 210 Konstytucji, jest on w swojej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 3 k.p.a. ani innym organem państwowym, o którym mowa w art. 1 pkt 2 k.p.a., nie może więc ani wszcząć ani prowadzić postępowania w trybie przepisów k.p.a. Organ ten nie podejmuje czynności w formie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Żadne obowiązujące przepisy nie przyznają Rzecznikowi Praw Obywatelskich uprawnień władczych, które mogłyby stanowić podstawę do podejmowania działań, które mogłyby stać się przedmiotem skargi w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. Działania podejmowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego, tym samym nie mogą być przedmiotem skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
W związku z tym, że złożona skarga na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowoadministracyjnej, podlega ona odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.