Uzasadnienie
J. K. w skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z 13 maja 2020 r., zarzucił Prezesowi Sądu Okręgowego w W. bezczynność polegającą na braku realizacji jego wniosku z dnia 13 listopada 2017 r. skierowanego do Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów przy Sądzie Okręgowym w W., dotyczącego udostępnienia dokumentacji medycznej z badania psychiatrycznego wykonanego w sprawie o sygn. [...].
Z przekazanych Sądowi dokumentów wynikało, że skarżący wnioskiem z dnia 13 listopada 2017 r. wystąpił do Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w W., o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z kopiami innych dokumentów stanowiących dokumentację uzupełniającą do badania psychiatrycznego przeprowadzonego w dniu 4 lutego 2016 r. przez lekarza psychiatrę I.S.
W odpowiedzi z dnia 24 listopada 2017 r., Kierownik II Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w W., poinformował skarżącego o treści punktu 9.3 Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 lutego 2016 r. w sprawie ustalenia standardów metodologii opiniowania w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, który stanowi, że materiały pochodzące z badania, stanowiące podstawę wydania opinii, nie mogą być udostępniane osobom badanym.
Skarżący w piśmie do Kierownika II Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w W. z dnia 12 grudnia 2017 r. wskazał, że stanowisko to jest rażąco sprzeczne z ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Ponownie domagał się udostępnienia ww. dokumentacji medycznej.
W odpowiedzi na to pismo, Kierownik II Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w W., poinformował skarżącego, że podtrzymuje stanowisko i odmawia przesłania żądanej dokumentacji. Zaznaczył przy tym, że badania przeprowadzone w celu wydania opinii sądowej nie są świadczeniami zdrowotnymi, a osoba opiniowana nie jest pacjentem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
J. K., pismem z dnia 31 stycznia 2018 r., skierowanym do Ministra Sprawiedliwości zakwestionował odmowę udostępnienia mu ww. dokumentacji medycznej.
Zastępca Dyrektora Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości w odpowiedzi z dnia 28 lutego 2018 r., przedstawił regulacje prawne dotyczące badań przeprowadzanych przez biegłych w postępowaniu sądowym w sprawach rodzinnych, oraz podtrzymał stanowisko, że odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej była uzasadniona.
W dniu 26 lutego 2020r. J. K. wystosował do Prezesa Sądu Okręgowego w W. ponaglenie "w sprawie bezczynności sądu w przedmiocie wniosku o udostępnienie danych osobowych medycznych".
Następnie skarżący wniósł przedstawioną na wstępie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w W. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w W. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
W pierwszej kolejności Sąd zbadał dopuszczalność skargi, ustalając, czy nie zachodzą przesłanki do jej odrzucenia, wymienione w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, w skrócie "p.p.s.a."). Jedną z przesłanek odrzucenia jest brak właściwości sądu administracyjnego (pkt 1).
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Z przytoczonych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały w nich wymienione. Przewidziana we wskazanych przepisach skarga na bezczynność jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. W konsekwencji, skarga na bezczynność dopuszczalna jest tylko w tych przypadkach, w których organy zobowiązane do wydania decyzji i postanowień bądź do dokonania określonej czynności z zakresu administracji publicznej nie wywiążą się z ustawowego obowiązku w określonym terminie, a także wówczas, gdy skargę składa uprawniony do tego podmiot. Ogólnie stwierdzić można, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Warunkiem dopuszczalności skargi było istnienie sprawy podlegającej załatwieniu przez organ w drodze aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Sąd dokonał zatem oceny czy zarzucana bezczynność mieściła się w kategorii przypadków przewidzianych w punktach 1 - 4 artykułu 3 § 2 p.p.s.a.
Skarżący zarzucił Prezesowi Sądu Okręgowego w W. bezczynność polegającą na odmowie wydania na jego wniosek dokumentacji medycznej, związanej z badaniem psychiatrycznym przeprowadzonym 4 lutego 2016r. w II Opiniodawczym Zespole Sądowych Specjalistów przy Sądzie Okręgowym w W. Przy czym, przedmiotem tego wniosku nie było żądanie wydania samej opinii stanowiącej dowód w sprawie.
Sąd badał czy w związku z domaganiem się przez skarżącego wydania wskazanej dokumentacji, na Prezesie Sądu Okręgowego ciążył obowiązek odniesienia się do tego żądania, w formie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Powyższa analiza doprowadziła do ustalenia, że Prezes Sądu Okręgowego w W. nie był zobowiązany do wydania władczego rozstrzygnięcia administracyjnego i tym samym nie można mówić o bezczynności organu administracji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego nie był w tym przypadku organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, czy choćby funkcjonalnym - nie wykonywał obowiązków z zakresu tej administracji.
Żądnie zawarte we wniosku z dnia 13 listopada 2017r. (i następnych) skierowane było do Kierownika II Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w W. Dokumentacja, o którą zwracał się skarżący pozostawała w dyspozycji Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów Sądu Okręgowego w W. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 701) w sądach okręgowych działają opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów, których zadaniem jest sporządzanie, na zlecenie sądu lub prokuratora, opinii w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich, na podstawie przeprowadzonych badań psychologicznych, pedagogicznych lub lekarskich.
Na podstawie art. 4 ust. 5 ustawy o opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie trybu i sposobu sprawowania nadzoru nad opiniodawczymi zespołami sądowych specjalistów (Dz. U. z 2015r., poz. 2280) - którego § 1 stanowi, że nadzór nad opiniodawczymi zespołami sądowych specjalistów sprawuje Minister Sprawiedliwości.
Nadto stosownie do delegacji zawartej w art. 4 ust. 4 ww. ustawy, Minister Sprawiedliwości wydał zarządzenie z dnia 1 lutego 2016r. w sprawie ustalenia standardów metodologii opiniowania w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów (Dz. Urz. M.S. z 2016r., poz. 76). Zgodnie z pkt 9.3 Standardów metodologii - materiały pochodzące z badania, stanowiące podstawę wydania opinii, nie mogą być udostępniane osobom badanym.
Wskazać również należy, że choć zasady udostępniania dokumentacji medycznej określa ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1318 ze zm.), która w art. 23 ust. 1 wskazuje, że pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych, to jednak nie miała ona zastawania w niniejszej sprawie.
Prawo dostępu do dokumentacji medycznej zostało zagwarantowane pacjentowi tj. osobie zdefiniowanej w art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy, wywołuje obowiązek udostępniania jej przez podmioty "udzielające świadczeń zdrowotnych" (zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 5) w zakresie ich podstawowej funkcji jaką jest wykonywanie działalności leczniczej.
Skarżący nie był pacjentem w rozumieniu ww. ustawy, nie otrzymywał świadczenia zdrowotnego od sporządzających opinię, a Sąd nie prowadzi działalności leczniczej.
W stanie faktycznym sprawy, nie zaistniał obowiązek udostępnienia pacjentowi dokumentacji medycznej, który w świetle ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta podlegałby kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny.
Należy jednocześnie zauważyć, że specjaliści zespołu opiniodawczego sporządzają opinię, którą przekazują sądowi orzekającemu. Opinia stanowi dowód, co oznacza możliwość zapoznania się z jej treścią przez strony postępowania.
Reasumując, w odniesieniu do żądania skarżącego, Prezes Sądu Okręgowego w W. nie miał obowiązku wydania decyzji, ani postanowienia, czy też podjęcia działań określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. W konsekwencji nie mogła zachodzić w tym przypadku bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.