Uzasadnienie
R.W. – Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 23 marca 2009r. wniósł skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich, wnosząc o zobowiązanie Rzecznika do udostępnienia wyników z przeprowadzonego w Biurze Rzecznika audytu wewnętrznego za 2008r.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w oparciu o przepis art. 19 ust 1 ustawy z 9 maja 1966r. ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, który upoważnia posła do uzyskiwania informacji i materiałów oraz do wglądu w działalność organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, pismem z 3 grudnia 2008r. zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich o udostępnienie raportu z audytu wewnętrznego przeprowadzonego w Biurze Rzecznika w 2008r.
Zdaniem skarżącego zgodnie z art. 20 ust 2 w/w ustawy właściwe organy lub jednostki obowiązane są najpóźniej w ciągu czternastu dni do udzielenia informacji, udostępnienia materiałów czy umożliwienie dokonania wglądu w działalność organów lub jednostek.
Wobec nie zachowania tego ustawowego terminu należy uznać, zdaniem skarżącego, iż Rzecznik Praw Obywatelskich pozostaje w bezczynności bowiem w określonym terminie nie wydał dokumentów żądanej treści, nie udostępnił tych dokumentów ani też nie zajął stanowiska w przedmiocie żądania posła lub senatora.
W odpowiedzi na skargę wnosząc o jej odrzucenie Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. wymienionych w art. 20 ust 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora.
Rzecznik Praw Obywatelskich zaliczany jest do organów ochrony prawa, wobec tego powołane w skardze przepisy ustawy nie mają do niego zastosowania.
Poza tym przepisy ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora nie stanowią podstawy do kreowania stosunku administracyjno-prawnego, a czynności podejmowane na podstawie art. 20ust 2 w/w ustawy nie są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a ich wymuszenie nie jest możliwe poprzez skargę do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującymi w dacie wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 wyżej wskazanej ustawy skargę na bezczynność organu można wnieść do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jeżeli bezczynność organu dotyczy przypadków o których mowa w pkt 1-4 §2 tego artykułu tj.:
decyzji administracyjnej;
postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończącego postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie;
innego niż określone w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Akt lub czynność na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, charakteryzuje się tym, że jest podejmowany w sprawie indywidualnej, jest skierowany do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określony w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Przy czym kryterium wyznaczającym zakres dopuszczalności skargi na taki akt lub czynność jest kryterium "z zakresu administracji publicznej" – bowiem tylko w tym zakresie działalność sądowa została poddana sądowej kontroli.
Reasumując, wskazany wyżej przepis przewiduje kognicję Sądu w sprawach skargi na akty lub czynności (a co za tym idzie skargę na bezczynność organu w wydaniu aktu lub podjęciu czynności) z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – a więc akty wydane lub czynności dokonywane przez organ administracji publicznej.
Rzecznik Praw Obywatelskich takim organem nie jest, a żaden z powołanych przez skarżącego przepisów ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora nie powoduje zawiązania na jego podstawie stosunku administracyjno prawnego pomiędzy Rzecznikiem a skarżącym.
Biorąc powyższe pod uwagę ponieważ zdaniem Sądu żądanie skarżącego nie mieści się w zakresie kontroli sprawowanej przez sądownictwo administracyjne (art. 3 § 2 ppsa) na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w postanowieniu.