Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 maja 2018 r. [...] i [...], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. w likwidacji przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 - (Dz.U. L 46 z 2004).
Strona skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 2) wyznaczenie organowi 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy;
- 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania, zarzucając organowi naruszenie: art. 35 § 1, 2 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego: 1) stwierdził naruszenie przez ww. przewoźnika lotniczego przepisu art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 6 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004;
- 2) umorzył postępowanie w zakresie ustalenia terminu usunięcia ww. naruszenia w stosunku do [...] i [...];
- 3) nałożył na ww. przewoźnika lotniczego karę pieniężną za naruszenie ww. przepisów Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w kwocie 2.000,00 zł. [...] oraz [...], pismem z dnia 14 listopada 2017 r., wnieśli do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wyżej opisaną decyzją. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł także przewoźnik [...] S.A. w likwidacji (pismo z dnia 27 listopada 2017 r., wpływ do organu 1 grudnia 2017 r.).
Zawiadomieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. organ poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2018 r. Z kolei, zawiadomieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. organ poinformował o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy - do dnia 28 lutego 2018 r.
Ponagleniem z dnia 19 marca 2018 r. strona skarżąca wniosła o zakończenie przewlekle prowadzonego postępowania a następnie ww. skargę na działanie organu - do sądu administracyjnego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 14 Rozporządzenia nr 261/2004 i w tym zakresie orzekł merytorycznie.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie uzasadniając szczegółowo stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym.
Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...], kończącej przedmiotową sprawę, orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 2 wyroku).
Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w rozpoznaniu niniejszej sprawy nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] października 2017 r. wpłynął do organu w dniu 14 listopada 2017 r. Zawiadomieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. organ poinformował strony postępowania o terminie załatwienia sprawy do dnia 31 stycznia 2018 r. a następnie wydłużył ten termin do dnia 28 lutego 2018 r. (zawiadomienie z dnia 3 stycznia 2018 r.) - informując strony o przyczynach zwłoki.
Nierozpoznanie przez organ odwołania/wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., a także zachowanie organu niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Sąd stwierdził jednak, że choć istotnie rozpoznanie przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strony skarżącej nastąpiło dopiero decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., czyli z naruszeniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, to przewlekłość organu nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest bardzo znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu.
Taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca. Oceniając w tym zakresie sprawę Sąd wziął pod uwagę okoliczności podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę (równoległe prowadzenie postępowania przed sądem powszechnym, ilość skarg i wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy, które wpłynęły do organu w 2017 r. a także liczba skarg w pierwszych 5 miesiącach 2018 r. - 5108, braki kadrowe). Zdaniem Sądu działanie Prezesa Urzędu nie było nacechowane złą wolą. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, jednoznacznego braku podejmowania jakichkolwiek czynności. W niniejszej sprawie, organ czynności podejmował (działanie to Sąd zakwalifikował jako przewlekłe), a następnie wydał ww. opisane rozstrzygnięcie z dnia [...] czerwca 2018 r., kontrolowane w stosownym trybie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).