Uzasadnienie
J. L. przed wpływem do Sądu skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2016 r. i odpowiedzi organu na skargę złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w wysokości 2311 zł netto. J. L. wskazała, że posiada wspólnie z synem spółdzielcze lokatorskie mieszkanie o powierzchni 37 m2, korzysta z ½ domu na podstawie umowy użyczenia. Skarżąca oświadczyła, że posiada lokatę w wysokości 3220 zł i 600 zł na koncie w [...]. Stałe wydatki i zobowiązania J. L. określiła na kwotę 949 zł miesięcznie i zaliczyła do nich m.in. ratę kredytu, wydatki na leki, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie majątku.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek J.L. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżąca znajdowała się w wyjątkowo trudnej sytuacji.
J. L. posiada stałe źródło utrzymania w postaci emerytury w wysokości 2311 zł, przy czym nie ma innych osób na utrzymaniu. Skarżąca oświadczyła ponadto w złożonym wniosku, że posiada lokatę w wysokości 3220 zł i 600 zł na koncie w [...]. W ocenie referendarza sądowego okoliczności te wskazują, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika nie pozbawi skarżącej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a tylko w takiej sytuacji możliwe byłoby przyznanie prawa pomocy.
Podkreślić trzeba, że niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów postępowania zawsze powoduje uszczerbek w finansach strony i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże nie każdy wydatek, który subiektywnie postrzegany jest przez stronę jako dolegliwy finansowo, wiąże się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym strony. Zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy możliwe jest zaś wyłącznie w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.