Uzasadnienie
Pismem z 11 grudnia 2023 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W., reprezentowane przez radcę prawnego, wystąpiło do tut. Sądu z wnioskiem o wymierzenie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN), w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej: p.p.s.a., grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie odpowiedzi na skargę Stowarzyszenia z dnia 11 kwietnia 2023 r. na postanowienie MKiDN z dnia 15 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.948.2021.KS (o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków oraz odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony) wraz z aktami sprawy.
Stowarzyszenie wniosło ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa prawnego oraz o poinformowanie Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 55 § 3 p.p.s.a. o zaistniałej sytuacji oraz innych sprawach, wskazanych w uzasadnieniu wniosku, tj. sprawach, w których WSA w Warszawie wydał szereg wyroków w sprawach bezczynności MKiDN dotyczących odmów wszczęcia postępowań w sprawie zabytków O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Wniosek o wymierzenie grzywny podlega uwzględnieniu.
Sąd stwierdza, że z akt o sygn. VII DK/Wa 46/23 wynika, że przekazując Sądowi odpowiedź z 27 kwietnia 2023 r. na skargę na postanowienie MKiDN z dnia 23 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.947.2021.KS Minister nie przekazał Sądowi ww. skargi, natomiast przekazał skargę Stowarzyszenia na postanowienie MKiDN z dnia 15 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.948.2021.KS. W związku z powyższym, pismem z 9 maja 2023 r., doręczonym organowi w tymże dniu, MKiDN został wezwany do nadesłania, w terminie 7 dni, odpowiedzi na skargę wniesioną na postanowienie z 15 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.948.2021.KS wraz z jej odpisem oraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez stronę skarżącą zaskarżonego postanowienia oraz kopertą, w której skarga została wniesiona.
Pismem z dnia 5 grudnia 2023 r. Przewodniczący Wydziału VII tut. Sądu, w odpowiedzi na pismo Stowarzyszenia, poinformował pełnomocnika Stowarzyszenia, że organ wciąż nie udzielił odpowiedzi na skargę oraz, w związku z powyższym, o uprawnieniu wynikającym z art. 55 § 1 p.p.s.a.
W dniu 11 grudnia 2023 r. do Sądu wpłynął opisany na wstępie wniosek Stowarzyszenia o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie odpowiedzi na skargę z aktami sprawy.
Pismem z 5 stycznia 2024 r., doręczonym organowi w dniu 11 stycznia 2024 r., Sąd doręczył MKiDN odpis wniosku o wymierzenie grzywny w celu udzielenia odpowiedzi i nadesłania akt sprawy.
Do dnia rozpatrzenia wniosku o wymierzenie grzywny organ wezwany do ustosunkowania się do przedmiotowego wniosku nie udzielił odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wniosek o wymierzenie grzywny polega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Z art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika zaś obowiązek organu przekazana skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z kolei zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Powołane wyżej przepisy przewidują dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., tj. stwierdzenie uchybienia terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny.
Z akt VII DK/Wa 46/23 wynika, że skarga Stowarzyszenia na postanowienie MKiDN z 15 marca 2023 r. znak: DOZ-OAiK.650.948.2021.KS wpłynęła do organu w dniu 17 kwietnia 2023 r. Od tego dnia biegł trzydziestodniowy termin na przekazanie skargi sądowi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. Do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 k.p.a.
W tym stanie sprawy Sąd był zobligowany do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Obowiązek organu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania wskazanych wyżej dokumentów sądowi administracyjnemu w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny, które za tym stały. Okoliczności te powinny natomiast zostać wzięte pod uwagę przez sąd przy określeniu wysokości grzywny. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązku, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu.
Określając wysokość grzywny w tej sprawie Sąd uznał, że jej wysokość jest adekwatna do okoliczności, w jakich doszło do niewypełnienia ciążącego na organie obowiązku, a zwłaszcza do okresu pozostawania przez organ w zwłoce. Kluczowe znaczenie ma też okoliczność, że organ do dnia wydania niniejszego postanowienia nadal obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nie dopełnił. Wymierzona grzywna ma charakter dyscyplinująco - prewencyjny i ma na celu zapobiegnięcie w przyszłości zaniechania w przekazaniu skargi do sądu administracyjnego w terminie.
Sąd zważył specyfikę i charakter okoliczności rozpatrywanej sprawy oraz to, że zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu, jakim jest sądowa kontrola wykonywania zadań przez organy administracji publicznej. Sąd uznał, że wymierzona grzywna w wysokości 1000 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na organie, a zarazem uczyni zadość funkcji dyscyplinującej i prewencyjnej. Wysokość grzywny stanowi w okolicznościach przedmiotowej sprawy dostateczną represję za brak aktywności w realizacji spoczywającego na organie obowiązku ustawowego przekazania skargi do sądu administracyjnego. Kwota wymierzonej grzywny uwzględnia zarówno czas i charakter uchybienia, w tym fakt, że zaniechanie organu stanowi przeszkodę do rozpoznania skargi Stowarzyszenia, a więc uniemożliwia realizację konstytucyjnego prawa do sądu.
Jeśli chodzi o wniosek Stowarzyszenia sformułowany w odniesieniu do treści art. 55 § 3 p.p.s.a., to wskazać trzeba, że przesłanki uzasadniające wystąpienie sygnalizacyjne, o którym mowa w ww. przepisie, zostały ukształtowane wąsko. Przez pojęcie "rażące przypadki naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2" należy rozumieć szczególnie drastyczne, długotrwałe, powtarzające się i nieznajdujące obiektywnego usprawiedliwienia przypadki przekroczenia terminu z art. 54 § 2 lub też niewykonanie obowiązków określonych w tym przepisie mimo wymierzenia przez sąd grzywny organowi administracji publicznej na podstawie art. 55 § 2 (zob. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 55). Stwierdzić ponadto należy, że zastosowania art. 55 § 3 p.p.s.a. nie uzasadnia argumentacja wnioskodawcy w ramach której podnosi on, iż jest to uzasadnione sposobem procedowania organu w innych sprawach, przywołanych w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku, stanowiących przedmiot postępowania przed tut.
Sądem ze skarg na bezczynność MKiDN. Podkreślić trzeba, że z dyspozycji art. 55 § 3 p.p.s.a. wynika, iż przepis ten znajduje zastosowanie w razie stwierdzenia "rażących przypadków naruszenia obowiązków, o których mowa w § 2 lub w art. 54 § 2". Przyjąć należy w związku z powyższym, że odnosi się on stricte do "bezczynności" organu wynikającej z niewywiązania się jego obowiązków procesowych związanych z przekazaniem skargi sądowi (wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy), a więc obowiązków wynikających z ww. przepisów p.p.s.a., nie zaś do bezczynności organów w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., zaskarżanych skargą na bezczynność.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis od wniosku (100 zł) oraz koszty zastępstwa radcy prawnego (480 zł) wraz z opłatą od pełnomocnictwa (17 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).