Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, W. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołane wyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2012 r.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Źródło dochodu zaś stanowi jego emerutura oraz dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości [...] zł. Jednocześnie we wniosku oświadczył, że ponosi koszty utrzymania, tj. opłaty za mieszkanie, gaz, energię, obsługę opiekuna oraz wydatki na leki. Dodatkowo jako posiadany majątek wskazał udział ½ domu ([...] m2) otrzymanego w spadku po rodzicach.
Postanowieniem z 24 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 12 lutego 2013 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Podniósł, że w sprawie dokonano wadliwych ustaleń faktycznych. Nadto wskazany we wniosku dochód stanowi kwotę brutto, gdyż od tej kwoty odliczane są jeszcze podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Czyli faktyczna wysokość tego dochodu wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi około [...] zł. Dodał, że jest osobą samotną i nie posiada żadnej rodziny. Oświadczył, że wskazany we wniosku posiadany majątek (dom w [...]) nie nadaje się do użytkowania. Dowodem na to jest decyzja tamtejszego urzędu skarbowego o umorzeniu postępowania w sprawie podatku od spadku z powodu wskazanych okoliczności oraz ubóstwa spadkobierców. Dodał, że czasowo (przez okres 2 miesiący) zezwolił na zamieszkanie w przedmiotowym domu osobie. Stąd wymierzono mu podatek od nieruchomości. Zarzucił nadto, że postępowanie administracyjne przed SKO toczyło się po wyroku tutejszego Sądu z 23 lutego 2012 r. Dodatkowo podniósł, że korzysta z pomocy wnuczki i Kościoła.
Pismem z 18 lutego 2012 r. skarżący został wezwany do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej w trybie art. 255 u.p.p.s.a., w tym do nadesłania między innymi wyciągów bankowych oraz kopii zeznania podatkowego za 2011 rok (PIT – 40 lub PIT – 11) lub kopii dowodów wypłaty świadczenia emerytalnego za ostatnie 3 miesiące.
W odpowiedzi na powyższe skarżący nie nadesłał żadnych dokumentów źródłowych. Oświadczył jednocześnie, że rezygnuje z przyznania prawa pomocy, gdyż osobiście z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie uczynić zadość wezwaniu Sądu. Wniósł o wskazanie numeru konta bankowego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dalszej części polemizuje z wezwaniem Sądu wystosowanym na podstawie art. 255 u.p.p.s.a. W załączeniu przesłał literaturę z gazet dotyczącą płac polskich urzędników.
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem w sposób przekonywujący, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek, nie załączył żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku.
Sąd w konsekwencji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Przedstawione przez skarżącego informacje są bowiem niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11; dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Dodać należy, że brak jest podstaw prawnych do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Sąd mając powyższe na uwadze, wobec nie uzupełnienia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.