Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M. P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że jedynym źródłem utrzymania rodziny (mąż i córka - uczennica [...]) jest dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej – [...] zł. Natomiast wspólnie zamieszkujący synowie prowadzą własne firm, przy czym syn P. ponosi aktualnie wyłącznie straty i wymaga pomocy rodziców. Skarżąca wskazała, że przed tutejszym Sądem toczy się inna sprawa, w której koszty (wpis od skargi) zostały sfinansowane z pożyczki zaciągniętej u dzieci. Do wniosku złączyła rachunek zysków i strat (styczeń – październik 2011 r.), zbiorcze podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2011 r. firmy "[...]" P. P., zawiadomienie Sądu Rejonowego w R. Wydział Ksiąg Wieczystych, bilans na dzień [...] października 2011 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. zobowiązano skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów tj. m.in. zeznania podatkowego małżonków za 2010 r. i wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że w chwili obecnej jej działalność gospodarcza jest w fazie likwidacji i spłaca jedynie zaległe faktury za wcześniejsze zakupy towarów, natomiast jej mąż nie prowadzi już działalności gospodarczej z uwagi na zły stan zdrowia psychicznego. Małżonkowie zamieszkują w domu należącym do dzieci i są przez nie utrzymywani. Do pisma załączono wyciąg z rachunku bankowego (osobistego) męża skarżącej na który wpływa wynagrodzenie ([...] zł) za posiedzenia rady nadzorczej, wyciągi z rachunków bankowych skarżącej związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz zeznania podatkowe skarżącej za 2010 r. – przychód [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł dochód – [...] zł oraz jej męża przychód – [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł, dochód [...] zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w tej sprawie wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi.
Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów – zakład handlowo usługowy, transport samochodowy. Wysokość przychodów z tej działalności ustalono na podstawie zeznania podatkowego za 2010 r., z którego wynika, ze przychód kształtował się na poziomie [...] zł przy kosztach jego uzyskania – [...] zł, dochód brutto wyniósł [...] zł, przy czym brak jest dokumentów potwierdzających jakoby działalności ta była w fazie likwidacji. Mąż skarżącej prowadzący również własną działalność gospodarczą w 2010 r. osiągnął przychód– [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł, dochód [...] zł.
Analizując złożone zeznania podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy skarżąca, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie.
Również analiza operacji na rachunku bankowym ([...]) wskazuje na wpływy w wysokości od kilkudziesięciu do kilkunastu tys. zł i w żaden sposób nie potwierdza trudnej sytuacji firmy. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. obowiązku uzupełnienia wniosku, bowiem złożone wyciągi nie obejmują okresu ostatniego półrocza, brak jest informacji o operacjach za listopad i grudzień 2011 r.
Z wyżej wymienionych względów wniosek skarżącej nie mógł być uwzględniony. Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą znacznych rozmiarów nie jest osobą wymagającą wsparcia Państwa w dochodzeniu swoich racji przed Sądem. Nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, której pozostali członkowie (poza córką) także prowadzą własną działalność gospodarczą.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.