Uzasadnienie
D.J. (dalej jako "skarżąca") złożyła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy L. z dnia [...] czerwca 2007 r. zatwierdzającej podział nieruchomości.
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Stowarzyszenie Ruch Społeczny "N.P." zgłosiło swój udział w niniejszym postępowaniu sądowym. Do wniosku dołączono pismo z dnia [...] listopada 2013 r. podpisane przez Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta C. potwierdzające wpis do ewidencji stowarzyszenia zwykłego oraz Regulamin Stowarzyszenia Zwykłego Ruch Społeczny "N.P.". Wniosku w żaden sposób nie uzasadniono.
Na rozprawie przed Sądem w dniu 15 stycznia 2015 r. skarżąca złożyła pismo procesowe z którego wynika, że nie wyraża ona zgody na dopuszczenie ww. stowarzyszenia do udziału w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 zwanej dalej p.p.s.a.), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 tej ustawy, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Na wstępie wskazać należy, że udział organizacji społecznej w sprawie innych osób nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracji (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 1996 r., str. 2260). A zatem, sąd administracyjny badając zgłoszony w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w sprawie winien sprawdzić, czy spełnione są warunki formalno – prawne takiego wniosku.
Warto w tym miejscu przywołać zagadnienie prawne, które stało się przedmiotem rozstrzygnięcia składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w wydanym w dniu 28 września 2009 r. postanowieniu (sygn. akt II GZ 55/09 publ. ONSAiWSA 2010/2/23), które sprowadzało się do kwestii, czy sąd administracyjny, rozpoznając wniosek organizacji społecznej, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, winien brać pod uwagę tylko, czy sprawa dotyczy jej statutowej działalności, czy także badać występowanie interesu społecznego, w rozumieniu art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
NSA po dokonaniu analizy przepisów odnoszących się do kwestii udziału danego podmiotu w charakterze uczestnika postępowania, zaprezentował pogląd, iż w świetle przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw prawnych do stosowania przez sąd administracyjny przesłanek z art. 31 § 1 Kpa w postępowaniu o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. Ponadto NSA wskazał, że sytuacja prawna organizacji społecznej w badanej płaszczyźnie została jednoznacznie określona w art. 9 p.p.s.a., tak więc przesłanki uzasadniające ewentualny udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wynikają z postanowień art. 33 § 2 in fine w związku z art. 9 p.p.s.a. Jednakże rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie dotyczącej innego podmiotu, sąd administracyjny powinien badać, czy udział ten, niezależnie od postanowień statutu takiej organizacji, służy zapewnieniu kontroli społecznej postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. wskazał, że:
- - po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej;
- - po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji";
- - po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 powoływanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, realizuje cel publiczny, dla którego została powołana.
W ocenie NSA nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności.
Ten kierunek wykładni potwierdza także przywoływana rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom - ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego".
Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w powołanym postanowieniu z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09.
Mając powyższe na względzie dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. należy wskazać, że organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi wykazać, że spełnia warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej. Nadto udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji". A co więcej sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana.
Z ww. przepisu nie wynika zasada obligatoryjnego udziału każdej organizacji społecznej występującej w sprawach innych osób, a dotyczących działalności statutowej tej organizacji. Sąd uwzględniając bowiem ww. kryteria, bada dopuszczalność udziału wnioskującej organizacji w konkretnym postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Przedstawiony przez Stowarzyszenie regulamin (w szczególności § 4), wskazuje, że ma ono szeroki wachlarz zainteresowań. Bardzo ogólnie i szeroko sformułowany zakres jego celów pokazuje, że Stowarzyszenie zajmuje się niemal wszystkimi aspektami ludzkiej aktywności, że zainteresowane jest praktycznie w każdej dziedzinie. Jednakże Sąd nie ma podstaw by zakładać, że Stowarzyszenie jest wyspecjalizowane we wszystkich wskazanych w regulaminie sprawach. Dlatego też konieczna stała się ocena przez Sąd, czy jest uzasadniony udział wnioskującego podmiotu w toku niniejszego postępowania.
Zauważyć należy, że wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie nie zawiera żadnej argumentacji pozwalającej na przyjęcie, że sprawa ze skargi skarżącej dotyczy działalności wynikającej z regulaminu Stowarzyszenia, czy też, że za udziałem Stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu przemawia interes społeczny. Wskazać też należy, że Stowarzyszenie nie złożyło żadnych konkretnych uwag do niniejszej sprawy. Na rozprawę w dniu 15 stycznia 2015 r. nie stawił się przedstawiciel reprezentujący Stowarzyszenie, rezygnując w ten sposób z możliwości wniesienia konkretnych uwag do sprawy. Dodatkowo skarżąca w swoim piśmie procesowym złożonym na rozprawie w ww. dniu nie wyraziła zgody na dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w niniejszej sprawie.
Z § 4 regulaminu Stowarzyszenia wynika, że celem Stowarzyszenia jest zainteresowanie problemami suwerenności, praworządności, bezpieczeństwa, gospodarności, solidarności, prorodzinności oraz tolerancji w życiu lokalnej społeczności, podejmowanie inicjatyw w tym zakresie oraz działanie.
W związku z tak ogólnymi zapisami Stowarzyszenie winno przedstawić argumentację potwierdzającą, że zakres jej działalności uwzględnia charakter rozstrzyganej sprawy.
W ocenie Sądu, stwierdzić należy, że Stowarzyszenie nie przedstawiło dostatecznych przesłanek, by można było uznać, że udział Stowarzyszenia w niniejszej sprawie dotyczy zakresu jego działalności określonej w regulaminie. Nie zostało bowiem wykazane ścisłe powiązanie skonkretyzowanych celów regulaminowych stowarzyszenia z przedmiotem niniejszego postępowania. Brak też wskazania we wniosku motywów, że za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny.
Należy wskazać, że skarżąca w niniejszej sprawie reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, który w złożonej skardze przedstawił zaskarżonej decyzji szereg zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Sprawa była również przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który to uchylił poprzedni wyrok tutejszego Sądu wydany w niniejszej sprawie.
Ponadto należy podkreślić, że w związku ze złożoną skargą zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonej decyzji, sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem.
W związku z powyższym, Sąd analizując zasadność dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu i mając na uwadze to, czy udział Stowarzyszenia będzie odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, to jest sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji" stwierdza, że Stowarzyszenie nie wykazało by jego udział w postępowaniu służył zapewnieniu kontroli społecznej postępowania. Tym samym, brak jest podstaw by uznać udział Stowarzyszenia w niniejszej sprawie za zasadny.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.