Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi U. K. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do pisma załączyła urzędowy formularz wniosku PPF.
W uzasadnieniu wniosku podała, że jej sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego, bowiem wspólnie z nigdzie nie pracującym mężem utrzymuje się z dochodu z działalności gospodarczej (sklep [...]), który kształtuje się na poziomie [...] zł i ulega znacznym wahaniom w ciągu roku. Wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z działalnością gospodarczą oraz zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej przez męża skarżąca oświadczyła, że mąż nie jest osobą bezrobotną ponieważ pomaga jej w prowadzeniu działalności gospodarczej. Odnośnie wyciągów z rachunków bakowych skarżąca nadesłała kserokopię wygenerowanego elektronicznie wyciągu za styczeń 2010 r. z saldem [...], [...] zł i za grudzień 2008 r. z tym samym saldem. Ponadto wyjaśniła, że na rachunkach brak jest jakichkolwiek operacji (widnieje na nich debet na ponad [...] zł) i nie posiada aktualnych wyciągów.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wniosek U. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi wynoszący [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niej instytucji prawa pomocy. Nadesłane kserokopie wygenerowanych elektronicznie wyciągów w zasadzie nie mogą być uznane jako dowód stanu konta. Nie są one opatrzone żadną pieczęcią banku ani też nie zawierają historii operacji na tym rachunku. Skarżąca nie wykazała jakoby na rachunkach bankowych widniał jakikolwiek debet, albo że są one zablokowane.
Zauważyć również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w ośmiu sprawach zażaleń skarżącej na odmowę przyznania prawa pomocy wszystkie je oddalił, przy czym postanowienia Sądu I instancji zapadły w identycznych jak obecnie okolicznościach dotyczących sytuacji materialnej skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że przedstawione przez skarżącą informacje (niezmiennie te same) należy uznać za niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Sąd ten podkreślił również, że skarżąca prowadząc w dalszym ciągu działalność gospodarczą nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd natomiast nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.
Ocena sytuacji materialnej skarżącej pozostaje więc nie zmieniona. Nie jest ona osobą ubogą, wymagająca wsparcia ze strony Państwa w ponoszeniu kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi.
Z tych też względów, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.