Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., po rozpatrzeniu odwołania A. Z. (dalej: Skarżący), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...].
Jak wynika z akt sprawy Wójt Gminy K. decyzją z [...] lipca 2021 r., znak: [...]. uchylił w całości własną decyzję ostateczną z [...] grudnia 2020 r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi a następnie przyznał skarżącemu świadczenie niepieniężne z pomocy społecznej w formie tymczasowego schronienia w Schronisku dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi prowadzone przez [...] Stowarzyszenie Dobroczynne w G. na okres od 30.12.2020 r. do dnia faktycznego pobytu w placówce tj. do dnia 13.01.2021 r. oraz ustalił odpłatność za pobyt w Schronisku w wysokości 30% posiadanego dochodu tj. 119,40 zł miesięcznie, odpłatność za miesiąc styczeń wynosi 50,07 zł.
W uzasadnieniu SKO podniosło m.in., iż [...].12.2020 r. Wójt Gminy K. decyzją [...]przyznał skarżącemu świadczenie niepieniężne w formie tymczasowego schronienia w schronisku dla bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Podniósł, ze w oparciu o wywiad środowiskowy ustalono, ze skarżący nie posiada dochodu, zatem zgodnie z § 4 uchwały Rady Gminy K. nr [...] z 24.04.2020 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych lub schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi nie ustalono odpłatności za udzielone świadczenie. Kolegium podniosło, iż 22.12.2020 r. organ I instancji powziął informację o zmianie sytuacji dochodowej skarżącego. 1.02.2021 r. wpłynęło pismo Poczty Polskiej informujące o przekazie kwoty 4776 zł na rzecz Skarżącego, który w listopadzie 2020 r. uzyskał dochód w w/w kwocie, co daje 398 zł miesięcznie. Powyższe skutkuje tym, zdaniem SKO, że skarżący od 1.01.2021 r. jest obowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych. Opłatę ustalono zgodnie z w/w uchwałą Rady Gminy K. tj. 119,40 zł miesięcznie.
Ostatecznie, po wznowieniu postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Wójt Gminy K. wydał w/w decyzję m. in. ustalającą odpłatność za pobyt w schronisku w wysokości 30% posiadanego dochodu tj. 119,40 zł miesięcznie, przy czym odpłatność za miesiąc styczeń – 50,07 zł. Zdaniem SKO, organ I instancji zasadnie uznał za istotne okoliczności, które stanowiły podstawę wznowienia postępowania osiągnięcie dochodu przez Skarżącego w listopadzie 2020 r. - pismo Sądu Rejonowego w R. o zasądzeniu na rzecz skarżącego zadośćuczynienia w dniu 23.12.2020 r. (data wpływu do organu) tj. po dacie wydania ostatecznej decyzji z [...].12.2020 r. Podczas postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący 16.11.2020 r. pokwitował w Urzędzie Pocztowym w W. odbiór kwoty 4776 zł. (pismo Poczty Polskiej z daty 25.01.2021 r.). Organ przytoczył treść art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że pojęcie dochodu należy rozumieć szeroko, jako wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń oraz pomniejszeń enumeratywnie i w sposób wyczerpujący oraz zamknięty wymieniony w w/w przepisie. Podniósł, że w/w kwota stanowi osiągnięty w 2020 r. dochód przez skarżącego, który ma wpływ na zmianę sytuacji dochodowej osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej.
Zgodnie z § 2 i 3 w/w uchwały osoby korzystające z pomocy w formie tymczasowego schronienia ponoszą odpłatność w zależności od posiadanego dochodu ustalonego na zasadach określonych w uchwale. Dochód skarżącego mieści się w przedziale do 100% (włącznie), zatem wysokość odpłatności za pobyt liczona w stosunku do dochodu wynosi 30% x 398 zł = 119,40 zł miesięcznie. Skarżący przebywał w schronisku od 1.01.2021 r. do 13.01.2021 r., zatem zgodnie z § 4 uchwały wysokość odpłatności oblicza się proporcjonalnie za każdy dzień pobytu, dzieląc kwotę odpłatności przez dni miesiąca i mnożąc przez liczbę dni pobytu tj. 119,30: 31 dni = 3,85 x 13 dni pobytu = 50,07 zł. Z tych względów SKO wskazało, ze organ I instancji prawidłowo ustalił odpłatność z tytułu pobytu w schronisku. Wobec wystąpienia na jaw nowej, istotnej okoliczności, a nieznanej organowi w dniu wydania decyzji ustalającej nieodpłatny pobyt w schronisku tj. osiągnięcie przez skarżącego w listopadzie 2020 r. dochodu, organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie, następnie uchylił decyzję z [...].12.2020 r. i wydał nowa decyzję orzekającą o ponoszeniu odpłatności za faktyczny pobyt w schronisku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że zmiana decyzji wstecz jest niezgodna z prawem.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji i umorzenie postepowania. Zarzucił błędna wykładnię art. 8 ust. 3 u.p.s. przez błędne zakwalifikowanie środków pieniężnych uzyskanych w ramach zadośćuczynienia za krzywdę w postępowaniu karnym jako dochodu w rozumieniu w/w przepisu, co skutkowało niezasadnym wznowieniem postępowania i uchyleniem decyzji ostatecznej. Podniósł, że w orzecznictwie sadowym dominuje pogląd, że przy interpretacji pojęcia "dochodu" zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej należy uwzględnić również przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazał, ze uznanie zadośćuczynienia za krzywdę jako formy dochodu jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego, nie może ono być utożsamiane ze wzbogaceniem, z jakąkolwiek forma dochodu, co znajduje odzwierciedlenie w przepisach podatkowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu.
Analiza akt sprawy niniejszej dowodzi, że istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy wypłata zadośćuczynienia na mocy prawomocnych wyroków Sądu Rejonowego w R. II Wydział Karny w sprawie [...] i [...] (pismo Sądu Rejonowego w R. II Wydział Karny z [...].12.2020 r. k 23 akt administracyjnych), skutkowała zmianą sytuacji dochodowej skarżącego i rzutowała na prawo skarżącego do nieodpłatnego pobytu w schronisku.
Celem udzielenia odpowiedzi na tak sformułowane pytanie w pierwszej kolejności godzi się przypomnieć, że za dochód w myśl art. 8 ust. 3 u.p.s. uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
- 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
- 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
- 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Jednocześnie według art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się:
- 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;
- 2) zasiłku celowego;
- 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;
- 4) wartości świadczenia w naturze;
- 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych;
5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220);
- 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego;
- 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195, z późn. zm.), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697 i 1292);
- 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2017 r. poz. 1459).
W przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony (art. 8 ust. 11 pkt 2 u.p.s.).
W przekonaniu sądu ustawodawca klarownie sprecyzował sposób obliczenia dochodu wskazując w zamkniętym katalogu przychody podlegające odliczeniu od dochodu (obciążenia pomniejszające dochód) oraz świadczenia, których nie wlicza się do dochodu. Niedozwolona jest wobec tego wykładnia rozszerzająca wspomnianych przepisów i sięganie w tym celu do uregulowań znajdujących się w innych aktach prawnych, chociażby do ustaw z zakresu prawa podatkowego, skoro przepisy ustawy o pomocy społecznej do nich nie odsyłają.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle art. 8 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., które tutejszy sąd w pełni podziela, podkreśla się, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych. Katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 ma charakter zamknięty, a zatem niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Przyjmuje się przy tym, że jeżeli w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. ustawodawca nie wyłączył przy obliczaniu dochodu osoby ubiegającej o świadczenia z pomocy społecznej, uzyskiwanego przez nią świadczenia, to brak jest podstaw, aby uznać, że organy okoliczność jego uzyskania przez skarżącego mogły pominąć (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 1673/17, I OSK 405/15, I OSK 1249/08 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
W wyroku z 9 stycznia 2018 r., I OSK 1673/17 NSA stwierdził, odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej stwierdzenia dotyczącego nie zaliczania do dochodu - zadośćuczynienia i odszkodowania - z uwagi na zwolnienie tego rodzaju przysporzenia z podatku dochodowego, że zakres pojęcia dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów podatkowych nie jest tożsamy, a obie regulacje nie pozostają ze sobą wzajemnie powiązane. Ustawa o pomocy społecznej ze względu na cele, jakim służyć mają uregulowane w niej instytucje prawne, wprowadza niezależny od regulacji prawnopodatkowych sposób obliczania dochodu, zaliczając do jego źródeł wszelkie pożytki, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyjątkiem tych, które ustawodawca wyliczył w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Sąd przenosząc poczynione wyżej uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy podzielił w całości stanowisko organów obu instancji zaprezentowane w motywach podjętych rozstrzygnięć i stwierdził, że otrzymane przez skarżącego zadośćuczynienie stanowiły bez wątpienia dochód skarżącego w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., skutkujący koniecznością zweryfikowania przez organ sytuacji dochodowej skarżącego. Z poczynionych przez organ ustaleń, których poprawność w świetle regulacji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie budzi wątpliwości, wynika, że zasądzone wspomnianymi wyrokami środki skarżący odebrał 16.11.2020 r. W dniu 22.12.2020 r. organ I instancji powziął informację o zmianie sytuacji dochodowej skarżącego. 1.02.2021 r. wpłynęło pismo Poczty Polskiej informujące o przekazie kwoty 4776 zł na rzecz Skarżącego, który w listopadzie 2020 r. uzyskał dochód w w/w kwocie, co daje 398 zł miesięcznie.
Zasadnie zatem organy uznały, że skarżący od 1.01.2021 r. jest obowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych. Opłatę ustalono zgodnie z uchwałą Rady Gminy K. o której mowa wyżej tj. 119,40 zł miesięcznie. Wobec wystąpienia na jaw nowej, istotnej okoliczności, a nieznanej organowi w dniu wydania decyzji ustalającej nieodpłatny pobyt w schronisku tj. osiągnięcie przez skarżącego w listopadzie 2020 r. dochodu, prawidłowym było wznowienie postępowania, następnie uchylenie decyzji z [...].12.2020 r. i wydanie nowej decyzji orzekającej o ponoszeniu odpłatności za faktyczny pobyt w schronisku.
Sąd odnosząc się w tym miejscu do treści skargi stwierdził, że żaden z podniesionych w niej zarzutów nie zasługuje na aprobatę.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.