Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 2/24
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2023 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej jako organ odwoławczy lub SKO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku(DZ.U z 2023 roku, poz. 775 ze zm. dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym odwołania E. B., od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 28 grudnia 2022 roku, znak: [...] odmawiającej E. B. przyznania dodatku węglowego – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Decyzją z dnia 28 grudnia 2022 roku Prezydent Miasta R. odmówił skarżącej przyznania dodatku węglowego wnioskowanego w związku z kosztami ogrzewania lokalu w budynku jednorodzinnym w R. przy ul. B.[...].
Organ uzasadnił, iż powodem odmowy przyznania dodatku była odmowa wnioskodawczyni E. B. przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie wniosła E. B. podnosząc, iż wydana decyzja jest nieważna z mocy prawa, a także fakt, iż nie została poinformowana, iż notatka służbowa z dnia 8 grudnia 2022 roku będzie podstawą odmowy przyznania dodatku węglowego.
Organ ustalił, iż skarżąca prowadząca pięcioosobowe gospodarstwo domowe złożyła w dniu 9 listopada 2022 roku wniosek o wypłatę dodatku węglowego. Skarżąca podała, że zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, a głównym źródłem ogrzewa gospodarstwa domowego jest trzon kuchenny. Deklarację emisyjności złożono w dniu 18 sierpnia 2022 roku gdzie jako źródło ogrzewania trzon kuchenny oraz w uzupełnieniu wskazano liczbę lokali mieszkalnych w budynku.
Z notatki służbowej z dnia 8 grudnia 2022 roku wynikało, że w dniach 5 i 7 grudnia 2022 roku pracownik socjalny podjął próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. W dniu 8 grudnia 2022 roku skarżąca nawiązała kontakt telefoniczny gdzie,, wyraziła głębokie niezadowolenie z konieczności przeprowadzenia przez pracownika socjalnego wywiadu w miejscu zamieszkania, wskazując, że inne osoby otrzymały przedmiotowe świadczenie bez wywiadu ‘’. Skarżąca wskazała, że oczekuje na wydanie decyzji i podanie podstawy prawnej uzasadniającej potrzebę przeprowadzenia wywiadu. Następnie skarżąca została poinformowana o terminie zakończenia postępowania i pouczona o treści art. 10 § 1 k.p.a.
Organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania, wypłacania oraz wysokość dodatku węglowego reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (DZ.U z 2022 roku, poz. 1692 zez. dalej jako ustawa).
Stosownie do art. 2 ust.1 ustawy dodatek przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilanie paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków(DZ.U 2022 roku, poz. 438), do dnia 11 sierpnia 2022 roku, albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Zgodnie z art. 2 ust.15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust.2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 2c ust.15c ustawy stanowi, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust.15b stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego – art. 2 ust.15e ustawy.
W ocenie organu skarżąca w toku postępowania została poinformowana o konsekwencjach odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Zdaniem organu odwoławczego z notatki służbowej pracownika MOPS wynika jednoznacznie, że skarżącą oczekiwała wydania w jej sprawie decyzji pozytywnej bez uprzedniego wywiadu środowiskowego pod adresem wskazanym we wniosku.
Zdaniem organu z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że brak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła E. B..
W uzasadnieniu skargi podnosiła, że nie została poinformowana o termiach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ jej nieobecność potraktował jako odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Podnosiła, że nie została poinformowana o sporządzeniu notatki w dniu 8 grudnia 2023 roku i nie zna jej treści.
Podnosiła, że decyzja z dnia 28 grudnia 2022 roku została jej doręczona dopiero 13 lipca 2023 roku. W dniu 26 lipca 20203 roku wystosowała pismo do organu odwoławczego z wyjaśnieniami w sprawie.
W związku z tym wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.).
W sprawie należało ocenić, czy organy orzekające zasadnie odmówiły stronie przyznania dodatku węglowego z uwagi na uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia w wyznaczonym przez organ terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania.
Stosownie do art. 2 ust.1 ustawy dodatek przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilanie paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz centralnej ewidencji emisyjności budynków(DZ.U 2022 roku, poz. 438), do dnia 11 sierpnia 2022 roku, albo po tym dniu – w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków.
Zgodnie z art. 2 ust.15b ustawy, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust.2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Przepis art. 2c ust.15c ustawy stanowi, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust.15b stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego – art. 2 ust.15e ustawy.
Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893 - dalej: rozporządzenie), wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia.
Weryfikacja wniosku o przyznanie dodatku węglowego ma charakter wszechstronny. Stan sprawy istotny dla uprawnienia do dodatku węglowego może być ustalony w oparciu o dostępne organowi dane, które tylko przykładowo zostały wymienione w art. 2 ust. 15a ustawy Katalog źródeł i informacji, w oparciu o które organ może dokonać weryfikacji wniosku o dodatek węglowy ma zatem charakter otwarty. Organ ma także możliwość wyjaśnienia wątpliwości dotyczących gospodarstwa domowego wnioskującego o przyznanie dodatku węglowego poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (art. 2 ust. 15b ustawy). Celem takiego wywiadu jest ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego m.in. odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (art. 2 ust. 15c ustawy). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (art. 2 ust. 15d ustawy).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż przepisy ustawy dają podstawy organowi do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem weryfikacji danych stanowiących podstawę do przyznania świadczenia.
Jednocześnie należy zauważyć, iż skarżąca nie została prawidłowo zawiadomia o terminie przeprowadzenia wywiadu w dniach 5 i 7 grudnia 2022 roku, gdzie § 3 ust.1 i 2 rozporządzenia taki obowiązek nakłada na organ.
Fakt, iż pracownica organu w dniu 8 grudnia 2023 roku odbyła rozmowę telefoniczną ze skarżąca, podczas której ona poddawała wątpliwość potrzebę przeprowadzenia wywiadu nie może być podstawą do uznania, iż skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Dopiero dowód, że prawidłowo zawiadomiono skarżącą o terminie wywiadu i jej nieusprawiedliwiona nieobecność mogłaby stanowić podstawę do uznania odmowy przeprowadzenia wywiadu. Należy zauważyć, że organ odwoławczy otrzymał pismo skarżącej nazwane wnioskiem z dnia 26 lipca 2023 roku gdzie wskazuje, że nigdy nie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, gdzie sygnalizowała o braku zawiadomienia o próbie przeprowadzenia wywiadu w dniach 5 i 7 grudnia 2022 roku. Nadto organ pierwszej instancji otrzymał pismo skarżącej z dnia 3 kwietnia 2023 roku w którym domagała się poświadczenia o umówieniu wizyty pracowników celem przeprowadzenia wywiadu.
Tak więc w toku postępowania administracyjnego organy wiedziały, iż skarżąca kwestionuje prawidłowość uznania odmowy przez nią przeprowadzenia wywiadu.
W tych okolicznościach należy uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z § 3 ust.1 i 2 rozporządzenia, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ ponownie rozpoznając sprawę winien przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej – gdzie ubiega się dodatek węglowy.
Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego powinno być uzgodnione ze skarżącą i organ winien dysponować dowodem powiadomienia. Dopiero przeprowadzony wywiad, bądź udokumentowana odmowa przeprowadzenia będzie podstawą do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.
Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.