Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 21/08
Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (działający z upoważnienia Wójta Gminy J.), biorąc za podstawę art.2, art.7, art.9, art.9a, art.10a, art.12 ust.3, art.17 ust.1, art.18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej(DZ.U. nr 86, poz. 732 ze zmianami), dalej jako ustawa, art.104 i art.107 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(tj. DZ.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zmianami) dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M.D. odmówił przyznania świadczenia- zaliczki alimentacyjnej na G.D.
W uzasadnieniu decyzji organ I Instancji podniósł, że w ustawie z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych w art.3 po punkcie 17 dodano punkt 17a w brzmieniu " osobie samotnej wychowującej dziecko – oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem’’.
M.D. mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe z konkubentem J.K. Wspólnie wychowują dwoje dzieci G.D. – z poprzedniego związku i K.K., która jest ich wspólnym dzieckiem.
W ocenie organu I Instancji, zgodnie z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych M.D. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko.
Odwołanie od decyzji organu I Instancji wniosła M.D. podnosząc, że jest po rozwodzie z ojcem syna G. Z uwagi na naganne zachowanie się jej brata została zmuszona do zamieszkania u konkubenta.
Podnosiła, że z konkubentem żyje źle, ponieważ nie łoży on na utrzymanie dziecka.
Nadto argumentowała, że jej syn G. jest chory na astmę oskrzelową, co wymaga leczenia, a z tym związane są koszty. Nadto syn jest leczony u psychologa i logopedy. Z tego też względu wnosiła o zmianę decyzji.
Decyzją z dnia [...], znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., biorąc za podstawę art.138 § 1pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M.D. od decyzji wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działającego z upoważnienia Wójta Gminy J. z dnia 23 stycznia 2006 roku- odmawiającej przyznania zaliczki alimentacyjnej na G.D. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy ustalił, że organ I Instancji odmówił M.D. przyznania zaliczki alimentacyjnej na syna G.D. Uzasadniając swoje stanowisko organ podnosił, że wychowuje ona wspólnie ze swoim konkubentem J.K. ich dziecko K.K.
Zatem zgodnie z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest ona osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów tej ustawy.
Odwołanie od tej decyzji wniosła M.D.
W ocenie organu odwoławczego zgodnie z art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2006 roku, za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się pannę, kawalera, wdowę, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Zatem fakt wychowywania jednego z dzieci wspólnie z jego ojcem, pozbawia osoby wymienione w powyższym przepisie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko.
Zdaniem organu taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż M.D. wychowuje córkę K.K. z jej ojcem J.K., to pomimo, że jest osobą rozwiedzioną w świetle ustawy nie może zostać uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. Tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 7, w związku z art. 2 pkt 5 lit.a) ustawy, do przyznania zaliczki alimentacyjnej.
Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła M.D.
W uzasadnieniu skargi podnosiła, że nie zgadza się z organem, iż nie spełnia kryteriów do przyznania zaliczki alimentacyjnej. Podnosiła, że ojciec syna G. nie płaci alimentów dobrowolnie, a egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna.
Argumentowała, że nie pozostaje w żadnym związku z mężczyzną i nie rozumie dlaczego została pozbawiona prawa do zaliczki alimentacyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga M.D. zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U. nr 153, poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U. nr 153, poz.1270, ze zmianami], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.
Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a., Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie prawa materialnego może nastąpić w dwojaki sposób: poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Pierwszy sposób naruszenia prawa materialnego polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie, to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego z hipotezą odnośnej normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2.04.2003 roku, I CKN 160/01; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.02.2006 roku, II CSK 101/05).
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię - przepisu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, dodanego przez art.1 pkt 2 ustawy z 29 grudnia 2005 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych(DZ.U. nr 267, poz. 2260).
Zgodnie z art.1 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Definicję osoby samotnie wychowującej dziecko zawiera przepis art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2006 roku. Definiuje on osobę samotnie wychowującą dziecko jako: pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie, co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
W ocenie Sądu treść wyżej powołanego przepisu stanowi, że osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego musi posiadać status w tym przepisie wymieniony oraz musi sama wychowywać dziecko(dzieci)- bez udziału drugiego rodzica tego dziecka.
W niniejszej sprawie organy I i II Instancji uznały, że matce wychowującej dzieci nie służy status osoby samotnie wychowującej dziecko, jeśli wychowuje dziecko z inną osobą, w tym wypadku z konkubentem, z którym również ma dziecko.
Nie można podzielić takiego rozumienia przepisu art. 3 pkt 17a ustawy, bowiem wskazany przepis mówi nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicu dziecka, zatem osobie będącej rodzicem w świetle prawa. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż matka ubiegająca się o zaliczkę alimentacyjną pozostaje w nowym, nieformalnym związku, z którego również posiada dzieci, które wychowują się wspólnie z dziećmi uprawnionymi do zaliczki.
W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie je wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem już za osobę wychowującą dziecko w rodzinie.
Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 czerwca 2007 roku, syg. akt I OSK 1494/06, z dnia 11 lipca 2007 roku, syg. akt I OSK 1292/06 oraz w wyroku z dnia 9 stycznia 2008 roku, syg. akt I OSK 430/07 i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z akt sprawy wynika, iż M.D. jest matką dwojga dzieci. Syn G.D. jest dzieckiem pochodzącym ze związku małżeńskiego z S.D., który wyrokiem Sądu Okręgowego 30 grudnia 1999 roku został zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz jego syna. Córka K.K. jest dzieckiem z konkubinatu M.D. z J.K.
M.D. wystąpiła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na syna G. pochodzącego z małżeństwa, i to wyłącznie w stosunku do tego dziecka organy winny oceniać, czy M.D. jest matką samotnie wychowującą dziecko. Jej obecny związek z J.K. nie może pociągać za sobą konsekwencji w postaci uznania jej partnera za rodzica dziecka pochodzącego z małżeństwa.
Tym samym należy uznać, iż skarżąca, będąca osobą rozwiedzioną, wychowuje dziecko – G.D. bez udziału jego biologicznego ojca S.D., a zatem mimo, iż żyje w konkubinacie z ojcem drugiego dziecka, w dniu wydawania zaskarżonej decyzji spełniała ustawowe kryteria osoby samotnie wychowującej dzieci, określone w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wobec powyższego, biorąc pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 1 ust. 2 ustawy oraz art.3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.