Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy, wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta P. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. decyzję z dnia [...] listopada 2006 roku nr [...], odmawiającą przyznania B. J. zaliczki alimentacyjnej na dzieci M. i J. J..
Decyzję wydano w oparciu o następujący stan sprawy:
Bożenna Jeziorowska w dniu [...] sierpnia 2006 roku złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dzieci M. i J. J.. We wniosku wskazała, że jest mężatką, zaś ojcem dzieci jest jej mąż R. J..
Następnie Komornik w zaświadczeniu z dnia [...] września 2006 roku podał, że w okresie ostatnich trzech miesięcy egzekucja świadczeń alimentacyjnych należnych od R. J. przyznanych dla M. i J. J. wyrokiem sądu z dnia [...] czerwca 2006 roku sygn. akt [...] w wysokości 500 zł, była bezskuteczna.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku nr [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. (działający z upoważnienia Burmistrza Miasta P.) odmówił przyznania B. J. zaliczki alimentacyjnej na dzieci M. i J. J..
W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w rozumieniu art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.) za osobę uprawnioną do zaliczki uważa się: osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest: (...) wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
W myśl art.3 pkt.17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992), osoba samotnie wychowująca dziecko
- - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Jak wynika z załączonych dokumentów na dzień składania wniosku B. J. była mężatką
- - gdyż wyrok rozwodowy nie był prawomocny - zatem nie spełniała wymogów powyższego przepisu.
Również nie mógł być zastosowany w stosunku do niej przepis art. 29 w/w ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, który stanowi, iż osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim, nabywa prawo do zaliczki, przez okres jednego roku, jeżeli osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację i spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 września 2005 roku, w związku z tym przewidziany w tym przepisie okres jednego roku upłynął z dniem 31 sierpnia 2006 roku.
W związku z powyższym Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. - mając na względzie art. 29 w związku z art. 30 w/w ustawy - odmówił B. J. przyznania zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 września 2006 roku.
Od powyższej decyzji B. J. wniosła odwołanie podnosząc, że wyrokiem z dnia [...] maja 2006 r. Sąd Okręgowy w R. w sprawie sygn. akt [...] orzekł rozwód jej związku małżeńskiego, lecz wyrok nie jest prawomocny, gdyż mąż złożył apelację. Nie płaci on zasądzonych na dzieci alimentów, a jej sytuacja jest trudna, gdyż utrzymuje się tylko z zasiłku przedemerytalnego i zasiłku rodzinnego, co nie starcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb uczących się dzieci.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium stwierdziło, że z powołanych przez organ I instancji przepisów wynika jednoznacznie, że zaliczki alimentacyjnej nie może otrzymać osoba uprawniona wychowywana przez osoba pozostającą w związku małżeńskim.
Wobec tego, skoro B. J. jest nadal mężatką - gdyż wyrok rozwodowy nie jest prawomocny - to jej dzieciom nie przysługuje prawo do zaliczki alimentacyjnej.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła B. J. oraz pełnoletni M. J..
Skarżąca opisała w skardze stan faktyczny sprawy i podniosła, że czuje się pokrzywdzona, gdyż zgodnie z wyrokiem sądowym nie jest już mężatką, ma zasądzone świadczenia alimentacyjne, a mimo to jej dzieci są pozbawione prawa do zaliczki alimentacyjnej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego postanowienia. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Kierując się powyższą regułą sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Prawidłowe jest stanowisko organów uznające, że zaliczka alimentacyjna nie przysługuje B. J. z uwagi na fakt, iż w dacie złożenia wniosku oraz w dacie wydania obu decyzji, była mężatką, ponieważ wyrok orzekający rozwód nie był jeszcze prawomocny - a więc nie była ona osobą samotnie wychowującą dziecko w myśl art. 3 pkt. 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych.
Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. – rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji - nie zajęło żadnego stanowiska odnośnie stwierdzenia Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., że skarżącej nie przysługuje również zaliczka alimentacyjna na mocy art. 29 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.), gdyż okres jednego roku, w którym ustawodawca przewidział uprawnienie do zaliczki dla osób pozostających w związku małżeńskim - które wystąpiły o rozwód czy separację - rozpoczął swój bieg z dniem wejścia w życie art. 29, tj. z dniem 1 września 2005 roku, a upłynął z dniem 31 sierpnia 2006 roku.
Taka interpretacja treści art. 29 przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. nie znajduje aprobaty Sądu.
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, jak należy rozumieć treść art. 29, który stanowi, że osoba uprawiona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, wychowywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim, nabywa prawo do zaliczki przez okres jednego roku, jeżeli osoba pozostająca w związku małżeńskim złożyła do sądu pozew o rozwód albo separację i spełnione są pozostałe warunki określone w ustawie.
W ocenie składu orzekającego treść tego artykułu nie pozostawia wątpliwości i wyraźnie stanowi, że osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego ma prawo
- - po dniu 1 września 2005 r. - do otrzymywania zaliczki alimentacyjnej przez okres jednego roku od daty złożenia wniosku.
Fakt, że przepis ten wszedł w życie 1 września 2005 roku świadczy tylko o tym, że obowiązuje on od tej daty, natomiast w żaden sposób nie można wyprowadzić z niego wniosku, że przepis ten obowiązywał tylko przez jeden rok – do dnia 31 sierpnia 2006 roku.
Rozpoznając ponownie sprawę organy powinny wziąć pod uwagę fakt, że skarżąca - na podstawie w/w art. 29 - ma prawo otrzymywać zaliczkę alimentacyjną przez okres jednego roku. Wobec tego - po odliczeniu okresu na jaki już została przyznana zaliczka - należy przyznać zaliczkę za brakujący okres czasu.
Biorąc zatem pod uwagę, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 29 i 30 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.) oraz art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.