Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania J. F. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z [...] grudnia 2013 r., znak: [...], przyznającą skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...] zł od dnia 1 grudnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r.
Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej.
Organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2013 r. przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w kwocie [...] zł od dnia 1 grudnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, iż skarżący spełnia warunki określone w art. 5 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w związku z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ zaznaczył jednocześnie, że świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności jest przyznawane w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobista lub rodzinną. Ponadto wskazał, że wysokość zasiłku celowego na zakup posiłku zaplanowano w kwocie 70 zł
W odwołaniu skarżący wniósł o podwyższenie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł.
Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2014 r., utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dochód wnioskodawcy nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., co kwalifikuje go do otrzymania zasiłku. Organ wyjaśnił, że na wielkość udzielanej pomocy wpływ mają nie tylko uzasadnione potrzeby wnioskodawcy, ale również środki finansowe, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Ponadto organ wskazał, że skarżący miał propozycję objęcia go pomocą w formie gorącego posiłku w stołówce, której koszt ustalono na [...] zł, ale nie wyraził zgody na taką formę pomocy. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie pozostawił skarżącego bez pomocy, a jedynie przyznał ja w wysokości, jaką przewidziano na ten rodzaj pomocy.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] lutego 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę strona podniosła w większości te same argumenty i zarzuty, które przedstawiła w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175 poz. 1362 ze zm.; dalej: "ustawa"), oraz w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Stosownie zatem do art. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w ramach programu są realizowane działania dotyczące m.in. zapewniania pomocy w zakresie dożywiania osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.
Natomiast zgodnie z art. 5 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Z treści art. 7 wynika z kolei, że do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Z tego też względu w sprawie przyznania, w ramach ustawy świadczenia pieniężnego, oprócz przepisów ogólnych regulujących problematykę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, zastosowanie znajduje art. 39 ust. 1 i 2 ustawy, dotyczący zasiłku celowego.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jej wysokości jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza również, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać.
Nie zawsze też świadczenie przyznane zostanie w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby, która się o nie ubiega. Organy mają prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb i możliwości finansowych organu, w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że organu dysponują ograniczonymi środkami finansowymi i muszą zaspokoić potrzeby wielu osób. Natomiast sądowa kontrola legalności decyzji o charakterze uznania administracyjnego sprowadza się do oceny zgodności postępowania organu z przepisami postępowania administracyjnego. Przede wszystkim kontroli podlegają takie kwestie, jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
Zatem, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego, czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego, a także czy stronie zapewniono należyty udział w postępowaniu umożliwiając jej wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w szczególności z treścią art. 107 § 3 k.p.a., gdyż uznanie administracyjne nakłada na organ administracji szczególny obowiązek uzasadnienie swego stanowiska przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego i logiki. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, gdyż to swobodne uznanie nie może być wszakże tożsame z dowolnością.
Mając tym samym na względzie wskazane wyżej wymagania, jakim odpowiadać powinno orzeczenie o charakterze uznania administracyjnego, Sąd poddał kontroli zaskarżoną decyzję w tym właśnie kierunku. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że organ prawidłowo ustalił spełnienie przez stronę wymogów formalnoprawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia i w tym zakresie orzeczenie jest prawidłowe. Istotne dla oceny roli organów pomocy społecznej jest fakt, iż spełnienie kryteriów ustawowych przez wnioskującego o wsparcie nie powoduje automatycznie po ich stronie obowiązku spełnienia żądania, gdyż należy rozważyć pozostałe aspekty sprawy.
Odnosząc się natomiast do zasadności przyznanego skarżącemu świadczenia, zarówno jego podstawy jak i wysokości, należy podkreślić, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.) pomoc w formie posiłku jest udzielana ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, w celu zapewnienia zdrowego żywienia. Ponadto stosownie do treści § 6 tego rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Z przywołanych unormowań prawnych wynika, że organy pomocy społecznej realizując postanowienia programu w pierwszej kolejności zobowiązane są do zapewnienia świadczenia w formie posiłku, natomiast przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności lub świadczenia rzeczowego możliwe jest dopiero wówczas, gdy forma posiłku nie jest możliwa do realizacji.
Wybór przez organ pomocy społecznej formy pieniężnej nie budzi zastrzeżeń w świetle okoliczności sprawy. Mianowicie organ wskazał na konkretną przyczynę tego wyboru: skarżący mimo propozycji objęcia go pomocą w formie gorącego posiłku w stołówce, nie wyraził zgody na taka formę pomocy.
Odnosząc się do wysokości przyznanego świadczenia, w ocenie Sądu zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organów obydwu instancji, że przedmiotowa pomoc jest uzależniona nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale również od możliwości finansowych tego ośrodka. Wyznacznikami przyznania takiej pomocy są z jednej strony sytuacja materialna strony wnioskującej, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełniania wszelkich żądań strony. Istotnym, a wręcz decydującym argumentem uzasadniającym powyższe stanowisko jest niewątpliwie fakt, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej jest w posiadaniu ograniczonych środków finansowych, których rozdysponowanie musi uwzględniać pewną hierarchię potrzeb beneficjentów. Szczupłość środków na wypłatę zasiłków celowych z przeznaczeniem na zakup żywności zobowiązywała organ do wnikliwego badania sytuacji materialnej wnioskujących oraz przyznawania świadczenia z uwzględnieniem możliwości finansowych ośrodka.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organy obydwu instancji przy ustaleniu wysokości świadczenia miały na uwadze nie tylko potrzeby materialne wnioskującego, ale i możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Co prawda ustalenie wysokości świadczenia miało charakter uznaniowy, jednakże przy uwzględnieniu wszystkich niezbędnych okoliczności faktycznych, co prowadzi do wniosku, że nie przekroczono granic uznania. Sąd podziela stanowisko organów., zwłaszcza w kontekście wiedzy, jaką posiada z urzędu. Z akt spraw tutejszego Sądu, m.in. sygn. VIII SA/Wa 222/13, VIII SA/Wa 270/13, VIII SA/Wa 449/13, VIII SA/Wa 1139/13 wynika, że skarżący nie pozostaje bez wsparcia ze strony organów pomocy społecznej. Z akt powyższych wynika, że skarżący, co miesiąc wnioskuje o przyznanie zasiłków celowych, które to wnioski w większości są uwzględniane, w wysokości, znacznie przekraczającej średnią kwotę pomocy ośrodka na rzecz rodziny wynoszącą miesięcznie [...] zł.
Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów zarówno przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy jak i oceny prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.