Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza Z. przez Z – cę Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. odmówiono W. K. przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na S. K. i M. K..
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] października 2004 r. orzeczona została separacja związku małżeńskiego W. i B. K.. Wnioskodawca sam wychowuje dzieci, jego żona natomiast przebywa od kilku lat w Domu Pomocy Społecznej. Postępowanie w sprawie o alimenty na rzecz dzieci zostało umorzone, bowiem Sąd stwierdził, że matka nie może przyczynić się do ich utrzymania. Przytaczając treść przepisu art. 11 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 t.j.) powoływanej dalej, jako ustawa o świadczeniach rodzinnych, organ stwierdził, że W. K. nie nabył prawa do pobierania dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Dodatek ten przysługuje bowiem samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz drugiego z rodziców dziecka ponieważ: 1) drugi z rodziców nie żyje, 2) ojciec dziecka jest nieznany.
W odwołaniu od tej decyzji W. K. podniósł, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka otrzymywał i powinien otrzymywać w dalszym ciągu ponieważ jego sytuacja nie zmieniła się.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako kpa, utrzymało w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że W. K. wychowuje wprawdzie samotnie czworo dzieci, jednakże na ich rzecz nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego z rodziców, jak również nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 11 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powództwo przeciwko B. K. o alimenty zostało oddalone wyrokiem z dnia [...] lutego 2001 r. W ocenie Kolegium w tak ustalonym stanie faktycznym nie jest możliwe przyznanie skarżącemu dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego W. K. wniósł o przyznanie prawa do uzyskania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka podnosząc, że przepis, na którym została oparta zaskarżona decyzja jest sprzeczny z art. 32 i art. 71 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu.
Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej zwana ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały bowiem z naruszeniem prawa procesowego.
Stosownie do treści art. 7 i 77 kpa obowiązkiem organów administracji publicznej jest zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, tak aby móc ustalić stan faktyczny sprawy. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 104 § 1 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Decyzja administracyjna jest aktem, który składa się z osnowy i uzasadnienia. Oba te elementy stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, co oznacza, że żadna z tych części oddzielnie nie może istnieć w obrocie prawnym. Wymogi decyzji administracyjnej zostały określone w art. 107 kpa. Zgodnie z § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi obowiązkowy składnik każdej decyzji administracyjnej, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Na organie odwoławczym ciąży dodatkowo obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, przez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu.
Jak wynika z akt sprawy skarżący w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2006 r. wskazywał, iż otrzymywał dotychczas dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i w jego ocenie winien otrzymywać go w dalszym ciągu bowiem jego sytuacja się nie zmieniła. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby organ poczynił jakiekolwiek ustalenia w tym zakresie i by odniósł się do twierdzeń skarżącego. Takie działanie organu powoduje, że uzasadnienie niekorzystnej dla skarżącego decyzji jest dla strony niezrozumiałe.
Brak zatem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także ograniczenie się w decyzji organu I instancji jedynie do przytoczenia przepisu ustawy stanowi o naruszeniu art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa, co mogło istotny mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający uzupełni materiał dowodowy w powyższym zakresie i w oparciu o tak dokonane ustalenia wyda nową decyzję.
Odnosząc się natomiast w tym miejscu do podniesionego w skardze zarzutu wydania zaskarżonej decyzji na przepisie (art. 11 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) niezgodnym z art. 32 i 71 Konstytucji RP stwierdzić należy, że określone przepisy tej ustawy były już przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny
m. in. w wyroku z dnia 18 maja 2005 r. sygn. K 16/044, OTK-A 2005/5/51. Rozpoznając mniejszą sprawę Sąd uznał, iż nie zachodzi potrzeba wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w celu stwierdzenia zgodności powołanego przepisu z Konstytucją, bowiem wątpliwości skarżącego podzielił sam ustawodawca, który w uchwalonej przez Sejm w dniu 24 maja 2007 r. nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonał zmiany art. 11 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, będącego podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, poprzez dodanie do niego pkt 3 w brzmieniu "powództwo o ustalenia świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone". Podkreślić należy, że w dniu orzekania przez Sąd w przedmiotowej sprawie w Kancelarii Prezydenta RP znajdował się w oczekiwaniu na podpis, zmieniony w ten sposób tekst ustawy (ustalony ostatecznie po rozpoznaniu poprawek Senatu). Zmiana ta uwzględnia stan faktyczny niniejszej sprawy, a tym samym pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego czyni w konkretnej sprawie bezprzedmiotowe.
Z tych też względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić z uwzględnieniem treści art. 152 powołanej ustawy.