Uzasadnienie
Pismem z [...] kwietnia 2011 r. U. K. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem. Źródłem dochodu jej dwuosobowej rodziny jest dochód wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł brutto, bowiem jej mąż obecnie nie pracuje. W załączonym do wniosku druku formularza PPF skarżąca nie wymieniła żadnego majątku, ani oszczędności. Stwierdziła, że uiszczenie żądanej kwoty ([...] zł) znacznie pogorszyłoby sytuację finansową jej rodziny.
Postanowieniem z 5 maja 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu [...] czerwca 2011 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż skarżąca jest w stanie uiścić opłatę sądową od złożonej skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Wskazała, iż Sąd odmawiając przyznania jej prawa pomocy podniósł, iż złożony przez nią wniosek zawiera dane uniemożliwiające prawidłowe zweryfikowanie jej sytuacji finansowej. Wyjaśniła, że do akt zostały złożone posiadane przez stronę dokumenty których zażądał Sąd. Dane w nich zawarte są niezmienne, gdyż sytuacja materialna skarżącej od dłuższego czasu pozostaje na tym samym poziomie. Dlatego też – w ocenie skarżącej – Sąd bezpodstawnie nie dał wiary jej oświadczeniom dotyczącym wysokości osiąganych przez nią dochodów.
Pismem z [...] czerwca 2011 r. skarżąca została zobowiązana do złożenia wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (za ostatnie 6 miesięcy), potwierdzonych pieczęcią banku oraz zeznania podatkowego za 2010 r. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała kopię zeznania podatkowego za 2010 r. oraz kserokopię wygenerowanego elektronicznie wyciągu bankowego za okres od października do grudnia 2008 r., za wrzesień 2010 r. oraz od stycznia do maja 2011 r. z saldem [...] zł. Jednocześnie oświadczyła, że na rachunkach brak jest jakichkolwiek operacji (widnieje na nich debet na ponad [...] zł.) i nie posiada aktualnych wyciągów.
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a. właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.).
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, iż pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem w sposób przekonywujący, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie przedstawiła w szczególności dokumentów potwierdzających historię operacji na rachunkach bankowych. Skarżąca nie wykazała także, iż reguluje swoje zaległości w zobowiązaniach publicznoprawnych. Nie wykazała, że jej mąż zmuszony jest korzystać z pomocy społecznej z uwagi na znikome dochody małżonków. Do sprzeciwu nie załączyła żadnych dowodów potwierdzających zasadność jej wniosku.
Dlatego też Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą (sklep [...]), z której uzyskuje przychody. Stały dochód na obecną chwilę określiła na kwotę ok. [...] zł dla dwuosobowego gospodarstwa domowego, co w żaden sposób nie przesądza o możliwości powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla skarżącej i jej męża, jeżeli uiści ona należny wpis od skargi. Ponadto Sąd zauważa, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie rozpoznawał już wniesione przez skarżącą zażalenia na postanowienia odmawiające przyznanie prawa pomocy i oddalał jej zażalenia. Wskazywał, iż przedstawione przez skarżącą informacje są niewystarczające do odtworzenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej.
Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r. sygn. akt I GZ 54/11 oraz I GZ 55/11 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.