Uzasadnienie
- 1.1. Postanowieniem z [...] marca 2009 r., po rozpatrzeniu zażalenia K. K. (dalej: "skarżący"), Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor Izby Skarbowej") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. (dalej: "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z [...] września 2008 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że Dyrektor Izby Celnej w W., jako właściwy miejscowo organ egzekucyjny, prowadzi wobec skarżącego od sierpnia 2007 r. postępowanie egzekucyjne. Wówczas doręczył bowiem skarżącemu odpis tytułu wykonawczego z [...] maja 2007 r. (nr [...]) wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. (dalej: "wierzyciel"). Tytuł wykonawczy obejmuje dług celny (wraz z odsetkami za zwłokę), wynikający z ostatecznej decyzji wierzyciela z [...] listopada 2005 r. Egzekucja administracyjna jest skuteczna. Skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, pismem z [...] maja 2008 r., czyli w toku postępowania egzekucyjnego, wystąpił z wnioskiem o jego umorzenie.
- 1.2. Wierzyciel, stosownym postanowieniem z [...] sierpnia 2008 r., zajął negatywne dla skarżącego stanowisko w sprawie jego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił przy tym, że wymagalne są należności wskazane w tytule wykonawczym. Skarżący był nadto informowany o czynnościach zmierzających do sprzedaży zajętego uprzednio pojazdu ([...]) i sposobie rozliczenia kwoty uzyskanej ze sprzedaży tegoż pojazdu. Wierzyciel nie dopatrzył się zatem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."). W tej sytuacji, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] września 2008 r. odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powołał się przy tym na przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a.
- 1.3. W zażaleniu, skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu pomijanie orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (dalej: "TK"), tj. wyroku z 16 października 2007 r. (SK 63/06). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił jednocześnie naruszenie art. 32 ust. 1 w związku z art. 84 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
- 1.4. Utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym i powodują, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe lub niecelowe. Wskazał na wiążące organ egzekucyjny, negatywne dla skarżącego stanowisko wierzyciela. Dodał, że powołany przez skarżącego wyrok TK z 16 października 2007 r. (SK 63/06) został wydany w innym stanie faktycznym oraz prawnym. Wyrok ten nie może mieć zatem wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zauważył nadto, że wszelkie kwestie związane ze sposobem rozliczenia wyegzekwowanych kwot, w szczególności dotyczące odsetek za zwłokę, pozostają w wyłącznej kompetencji wierzyciela. Powtórzył za organem egzekucyjnym, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, przewidziane w art. 59 § 1 u.p.e.a. Powołał się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2001 r. (SA/Sz 1951/99).
- 2. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego z [...] marca 2009 r. nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] kwietnia 2009 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia podniósł, że wierzyciel domaga się zapłaty nienależnej kwoty (odsetek od odsetek, wadliwie przy tym obliczonych).
- 3. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty i argumentację skarżącego.
- 4. Pełnomocnik skarżącego, pismem z [...] października 2009 r. podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Rozwinął uprzednio zasygnalizowane zastrzeżenia dotyczące wymagalnych należności. Dodał, że powołany wcześniej wyrok TK z 16 października 2007 r. (SK 63/06) przez analogię może być zastosowany w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
- 5.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a.").
- 5.2. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji.
- 6.1. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:
- 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
- 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
- 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
- 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
- 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
- 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
- 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
- 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 9) na żądanie wierzyciela;
- 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Postępowanie egzekucyjne może być nadto umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.).
6.2. Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 – 2 u.p.e.a. Skarżący, domagając się umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie wskazał podstawy prawnej swojego żądania. W obrocie prawnym pozostaje zaś decyzja ostateczna, na podstawie której wierzyciel domaga się wykonania obowiązku w niej określonego. Wierzyciel nie znalazł przy tym podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kwoty wskazane w tytule wykonawczym uznał za wymagalne. Stanowiskiem wierzyciela związany jest zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2006 r., II FSK 1480/05, ONSAiWSA 2007/6/129). Z przepisów art. 59 u.p.e.a. nie wynika co prawda, że organ egzekucyjny obowiązany jest występować do wierzyciela o zajęcie stanowiska dotyczącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ale jeśli stanowisko wierzyciela uzyskał, to był nim całkowicie związany odnośnie wymagalności obowiązku i nie mógł wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji (por. wyrok NSA z 8 lipca 2008 r., II FSK 1762/06, Lex nr 486044). Zdaniem Sądu, zgodzić należy się nadto z organami co do tego, że również w pozostałym zakresie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga przy tym, że wszczęcie przez zobowiązanego postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 – 2 u.p.e.a.), nie może służyć pominięciu konsekwencji niezłożenia przez niego zarzutów przeciwegzekucyjnych, w przewidzianym dla tej czynności terminie (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.).
Trafnie organ odwoławczy przyjął zatem, że w świetle przepisów art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz negatywnego dla skarżącego stanowiska wierzyciela, wpływu na wynik niniejszej sprawy nie może mieć wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 października 2007 r. (SK 63/06, OTK-A 2007/9/105). Niezrozumiałe zatem jest kierowane do Sądu żądanie uwzględnienia tegoż wyroku "przez analogię". Tym bardziej, gdy skarżący nie wskazał, czego ta analogia miałaby dotyczyć i w jakim sensie wpływać na wynik rozpoznawanej sprawy, dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dodać warto, że to skarżący określił ramy prawne postępowania administracyjnego. Z wniosku skarżącego inicjującego postępowanie w sprawie wyraźnie wynika, że domaga się on umorzenia postępowania egzekucyjnego. Bezsporne przy tym jest, że odpis tytułu wykonawczego został doręczony skarżącemu w sierpniu 2007 r. Zgodnie natomiast z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ ten stwierdził dopuszczalność egzekucji administracyjnej, skoro nie zwrócił wierzycielowi tytułu wykonawczego. Skarżący nie wskazywał w trakcie postępowania administracyjnego, a także w postępowaniu sądowym, na złożenie zarzutów przeciwegzekucyjnych. Z treści przedmiotowego tytułu wykonawczego wynika zaś, że został pouczony o prawie do złożenia zarzutów (część G i H).
6.3. Sąd uznał się za zwolniony z obowiązku odnoszenia się do zarzutów skarżącego. A to z tej przyczyny, że w skardze nie zostały postawione zarzuty naruszenia określonych przepisów postępowania lub (i) prawa materialnego. Podzielając pogląd wyrażony w przywołanym przez organ odwoławczy wyroku NSA z 1 lutego 2001 r. (SA/Sz 1951/99, Lex nr 49235), iż umorzenie postępowania egzekucyjnego jest skutkiem uznania zarzutów za uzasadnione (w zakresie określonym w art. 59 § 1 u.p.e.a.) i tylko wtedy powinno nastąpić w formie orzeczenia pozytywnego, zauważyć należy, że wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym i prawnym. Dotyczy bowiem braku rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdy organ uznał zarzuty skarżącego za niezasadne.
Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że argumentacja wskazana we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powinna być traktowana jako spóźnione zarzuty (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Stąd organy nie były obowiązane do odnoszenia się do przepisów art. 26 – 35 u.p.e.a. Organy nie dokonały jednak stosownych rozważań na tle art. 59 § 2 u.p.e.a. Uchybienie to, zdaniem Sądu, nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. A to z tej przyczyny, że kwoty wskazane w przedmiotowym tytule wykonawczym uzasadniają wniosek, iż ostatnio powołany przepis nie znajduje zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.