Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 12 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 370/12

Uzasadnienie

Pismem z [...] marca 2012 r. B. P. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2011 r. znak: PU [...] w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej.

Z treści art. 180 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach.

Takimi szczególnymi przepisami, ograniczającymi kognicję sądu administracyjnego, w przypadku decyzji wydawanych przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, są przepisy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), która w art. 36 ust. 3 stanowi, że od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.; dalej: "K.p.c.") o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje w sprawach z zakresu podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Ponadto, należy zauważyć, że niezależnie od katalogu decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wymienionych w art. 36 ust. 1 pkt 1-9 ww. ustawy, organ ten wydaje również decyzje, o których mowa w art. 41 a (w przedmiocie przyznawania ulg w opłacaniu składek) i art. 55 (odnośnie przyznania w drodze wyjątku świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników, pomimo niespełnienia warunków do jego uzyskania) ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W przypadku tych dwóch kategorii spraw nie obowiązuje szczególny tryb odwoławczy z K.p.c. Przepis art. 52 ust. 1 stanowi bowiem, że w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Ponadto należy zauważyć, że art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.; dalej: "ustawa o.s.u.s.") stanowi, że od decyzji Zakładu (ZUS) przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach K.p.c. Właściwym w tych sprawach jest więc, podobnie jak na gruncie przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

Zauważyć należy, że wyjątki co do trybu zaskarżania decyzji organu rentowego zostały w sposób enumeratywny ustalone w art. 83 ust. 4 ustawy o.s.u.s., zgodnie z którym od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, a przysługuje prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do takiego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Na rozstrzygnięcia wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, w oparciu o art. 127 § 3 k.p.a., przysługuje więc skarga do sądu administracyjnego, na podstawie przepisów p.p.s.a.

Mając na uwadze treść wyżej wymienionych przepisów, należy stwierdzić, że przedmiotowa sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych rolników, dotycząca podlegania ubezpieczeniu społecznemu, nie dotycząca zaś przyznania lub odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, czy też umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nie mieści się w katalogu spraw, o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o.s.u.s., dlatego też nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Jest to bowiem sprawa cywilna w znaczeniu formalnym, z mocy art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 1 K.p.c., która chociaż ze swej natury jest sprawą o charakterze administracyjnym, z woli ustawodawcy pozostaje poza zakresem właściwości sądownictwa administracyjnego. Od zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2011 r. służy więc odwołanie do sądu powszechnego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wnoszone w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji (art. 4779 § 1 K.p.c.).

Na marginesie należy wskazać, że – jak wynika z pisma organu z [...] kwietnia 2012 r. – Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w R. wyrokiem z [...] lutego 2012 r. oddalił odwołanie skarżącego wniesione od decyzji z [...] listopada 2011 r. jako niezasadne. Od tego wyroku skarżący wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego w L..

Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.