Uzasadnienie
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 1 lipca 2009 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu, a ponadto zobowiązano do złożenia dodatkowych dokumentów tj. zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia skarżącego i jego żony, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, wskazania tytułu prawnego do lokalu położonego w R. przy ul. K. oraz złożenia oświadczenia jak zostały wydatkowane środki z tytułu sprzedaży użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków przy ul. Ż. [...] w R. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną i dwiema małoletnimi córkami. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie skarżącego na stanowisku prezesa zarządu w sp. z o.o. w wysokości [...] zł (w załączeniu zaświadczenie podpisane przez skarżącego) oraz wynagrodzenie jego żony w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący oświadczył, że wraz z żoną posiada ustrój rozdzielności majątkowej, nie posiada rachunków bankowych bowiem banki wypowiedziały mu umowy na prowadzenie rachunków, natomiast lokal przy ul. K. nie jest własnością ani skarżącego, ani też jego żony. Co do sposobu wydatkowania środków ze sprzedaży użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków przy ul. Ż. w R. skarżący oświadczył, że środków tych nie otrzymał.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wniosek R. S. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi wynoszący [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowi z urzędu znany jest fakt (sprawa VIII SA/Wa 13/08), że aktem notarialnym z dnia [...] marca 2002 r. R. S. sprzedał prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków przy ul. Ż. [...] w R. oraz zabudowaną nieruchomość przy ul. P. w R. za cenę [...] zł, która miała być zapłacona w miesięcznych ratach w okresie 15 lat poczynając od kwietnia 2002 r. Skarżący wprawdzie podniósł, że nie otrzymał środków ze sprzedaży nieruchomości, jednakże nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dokumentów, choć zawarcia samej transakcji nie kwestionuje. Nie przedstawił również żadnego zaświadczenia potwierdzającego likwidację posiadanych osobistych rachunków bankowych, poprzestając jedynie na oświadczeniu, że takowych nie posiada. Nie złożył również zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia żony, jak też nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych żony.
Wobec powyższych ustaleń stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w sanie ponieść kosztów postępowania związanych z własnym udziałem w sprawie.
Zaznaczyć również należy, że postanowieniem z dnia 28 lipca 2008 r. sygn. akt II FZ 214/08 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia R. S. a na postanowienie z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 13/08, którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało wydane w niezmienionych okolicznościach w zakresie sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.