Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi M B zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że wspólnie z żoną utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych – [...] zł i poza domem ([...] m²) oraz nieruchomością rolną (... ha) nie posiada żądnego majątku. W wyniku uzupełnienie wniosku złożył zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, plik faktur (kserokopie K. 40-105) na zakup materiałów budowlanych, wykończeniowych, sprzętu AGD itp., zaświadczenie z KRUS o podleganiu przez żonę ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto wyjaśnił, że środki pochodzące ze zbycia w 2014 r. nieruchomości (mieszkania i garażu) zostały wydatkowane na remont domu, spłaty zaległości i bieżące wydatki.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przysługuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy czym sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem natomiast do referendarza sądowego bądź Sądu należy ocena wykazanych okoliczności.
Zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005 r., sygn. akt. FZ 794/04). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na pozostałych podatników.
To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. post. SN. z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84 i post. NSA z dnia 10.01.2005 r., sygn. akt FZ 478/04).
Podkreślić również należy, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.
Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru powszechnego i winno być stosowane w szczególności w stosunku do osób samotnych, bez majątku, czy też takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są całkowicie możliwości zdobycia środków do życia. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004 r., sygn. akt. OZ 862/04).
Z akt sprawy wynika, że skarżący istotnie jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, który za miesiąc czerwiec 2015 r. wyniósł [...] zł i z tych środków wspólnie z żoną się utrzymuje. Żona skarżącego jest współwłaścicielką niewielkiej nieruchomości rolnej (... ha), nie pracuje zarobkowo, przy czym skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby podjęcie pracy przez nią było niemożliwe ze względu na stan zdrowia. Okolicznością nie pozostającą bez wpływu na ocenę złożonego wniosku jest fakt, że skarżący w marcu i czerwcu 2014 r. dokonał zbycia lokalu mieszkalnego i garażu o wartości [...] zł, zatem dysponował środkami finansowymi, które można było zabezpieczyć na przyszłość. Jakkolwiek skarżący środki pochodzące ze sprzedaży wydatkował na, jak twierdzi, remont domu (o czym mają świadczyć załączone do akt faktury) i spłatę zobowiązań to w żaden sposób wydatki te nie wyczerpują w całości uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości kwoty.
Za wątpliwe tym samym w świetle powyższych ustaleń należy uznać wyjaśnienie skarżącego, iż nie jest on w stanie ponieść wydatku w wysokości 500 zł tytułem wpisu od skargi. W tej sytuacji sam fakt bycia osobą bezrobotną nie przesądza niejako automatycznie o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie partycypować w kosztach sądowych.
Z uwagi na powyższe na podstawie powołanych przepisów oraz art. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.