Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. K. i B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wymienionego wyroku B. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że utrzymuje się ze świadczeń pomocy społecznej w wysokości [...] zł, natomiast jego żona z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł. Łączny dochód małżonków w całości wyczerpuje bieżące wydatki. W wyniku uzupełnienia wniosku skarżący złożył: 1) zeznanie podatkowe za 2016 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł, 2) zaświadczenie o zarejestrowaniu w urzędzie pracy, 3) zaświadczenie MOPS o korzystaniu z zasiłku okresowego, 4) wyciągi z rachunków bankowych małżonków, 5) dowody opłat za TV Vectra ([...] zł, [...] zł) i energię ([...] zł).
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Jakkolwiek ze złożonych wyjaśnień wynika, że jedynym dochodem małżonków jest zasiłek dla bezrobotnych oraz zasiłek okresowy z MOPS, co wskazywałoby na trudną sytuację materialną rodziny, to analiza całości akt sprawy okoliczności tej nie potwierdza. Z treści pisma z dnia 24 czerwca 2016 r. znajdującego się w aktach sprawy i składanego na potrzeby poprzedniego wniosku o prawo pomocy (k. 45) wynika, że małżonkowie zamieszkują wraz córką i zięciem, co oznacza, że koszty bieżącego utrzymania obciążają także pozostałych członków rodziny. Z pisma tego wynika również, że skarżący zgodnie z umową dożywocia znajduje się na utrzymaniu córki. Wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej małżonków budzi także analiza wyciągów z rachunku bankowego. Nie regulują oni bowiem z rachunków tych żadnych bieżących zobowiązań, co powoduje, że nie sposób ustalić jaka jest relacja wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Całość operacji polega na wpływie świadczeń oraz dokonywaniu wypłat gotówkowych w wysokości wpłat, co więcej na rachunek skarżącego wpływały dodatkowo w dniach 28 lutego, 11 kwietnia i 27 kwietnia 2017 r. środki od osoby prywatnej w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł. Wyjaśnienie zawarte w piśmie pełnomocnika strony z dnia 9 czerwca 2017 r., że są to płatności z tytułu "zwrotu należności" na rzecz skarżącego, nie przesądza o braku możliwości zaliczenia tych środków do budżetu rodziny. O trudnościach finansowych rodziny nie świadczy również wysokość ponoszonych opłat za telewizję kablową ([...] zł), nie wydaje się bowiem, by stanowiło to wydatek zaspokajający podstawowe potrzeby życiowe.
Powyższe ustalenia nie przemawiają za pozytywnym załatwieniem wniosku. Skarżący nie wykazał bowiem ponad wszelką wątpliwość, aby uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej przekraczało jego możliwości finansowe.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie oddalił skargę H. K. i B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wymienionego wyroku H. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych ([...] zł), natomiast pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym mąż jest osobą bezrobotną, korzystający ze świadczeń pomocy społecznej w wysokości [...] zł. Łączny dochód małżonków w całości wyczerpuje bieżące wydatki. W wyniku uzupełnienia wniosku skarżąca złożyła: 1) zeznanie podatkowe za 2016 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...] zł, przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł, 2) zaświadczenie o zarejestrowaniu w urzędzie pracy, 3) zaświadczenie MOPS o korzystaniu z zasiłku okresowego, 4) wyciągi z rachunków bankowych małżonków, 5) dowody opłat za TV Vectra ([...] zł, [...] zł) i energię ([...] zł).
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Jakkolwiek ze złożonych wyjaśnień wynika, że jedynym dochodem małżonków jest zasiłek dla bezrobotnych oraz zasiłek okresowy z MOPS, co wskazywałoby na trudną sytuację materialną rodziny, to analiza całości akt sprawy okoliczności tej nie potwierdza. Z treści pisma z dnia 24 czerwca 2016 r. znajdującego się w aktach sprawy i składanego na potrzeby poprzedniego wniosku o prawo pomocy (k. 45) wynika, że małżonkowie zamieszkują wraz córką i zięciem, co oznacza, że koszty bieżącego utrzymania obciążają także pozostałych członków rodziny. Z pisma tego wynika również, że mąż skarżącej zgodnie z umową dożywocia znajduje się na utrzymaniu córki. Wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej małżonków budzi także analiza wyciągów z rachunku bankowego. Nie regulują oni bowiem z rachunków tych żadnych bieżących zobowiązań, co powoduje, że nie sposób ustalić jaka jest relacja wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Całość operacji polega na wpływie świadczeń oraz dokonywaniu wypłat gotówkowych w wysokości wpłat, co więcej na rachunek męża skarżącej wpływały dodatkowo w dniach 28 lutego, 11 kwietnia i 27 kwietnia 2017 r. środki od osoby prywatnej w wysokości odpowiednio [...] zł, [...] zł, [...] zł. Wyjaśnienie zawarte w piśmie pełnomocnika strony z dnia 9 czerwca 2017 r., że są to płatności z tytułu "zwrotu należności" na rzecz skarżącego, nie przesądza o braku możliwości zaliczenia tych środków do budżetu rodziny. O trudnościach finansowych rodziny nie świadczy również wysokość ponoszonych opłat za telewizję kablową ([...] zł), nie wydaje się bowiem, by stanowiło to wydatek zaspokajający podstawowe potrzeby życiowe.
Powyższe ustalenia nie przemawiają za pozytywnym załatwieniem wniosku. Skarżąca nie wykazała bowiem ponad wszelką wątpliwość, aby uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej przekraczało jej możliwości finansowe.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.