Uzasadnienie
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych N. M. podał, że jest w trudnej sytuacji finansowej, a działalność gospodarcza, z której się utrzymuje przynosi straty – za pierwsze cztery miesiące bieżącego roku wyniosła ponad [...] zł. Wyjaśnił, że pomagając finansowo rodzicom wydał wszystkie oszczędności, ponadto spłaca kredyt refinansowy, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Jako jedyny majątek wymienił dwa samochody ciężarowe [...].
W wyniku odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienie wniosku oświadczył, że zamieszkuje wspólnie z rodzicami, którzy również są w trudnej sytuacji materialnej, w związku z tym ponosi koszty bieżącego utrzymania oraz zapewnienia środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Do pisma załączył zeznanie podatkowe za 2012 i 2013 r. z ujawnionym przychodem w wysokości odpowiednio [...] zł (koszty uzyskania przychodu [...] zł) i [...] zł (przy kosztach uzyskania [...] zł) oraz zeznanie podatkowe ojca za 2012 – 2013 r. z wykazanym przychodem za 2013 r. w wysokości ponad [...] zł, wyciągi z rachunku bankowego oraz plik faktur za energię, gaz i telefon.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w tej sprawie wynoszą 1.000 zł tytułem wpisu od skargi.
Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając przedmiotowy wniosek, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z akt sprawy – złożonych zeznań podatkowych za lata 2012 - 2013 - wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą znacznych rozmiarów osiągając w 2013 r. przychód w wysokości blisko [...] zł. Również pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym ojciec skarżącego, który także prowadzi własną działalność gospodarczą, osiągnął przychód na zbliżonym poziomie.
Analizując złożone zeznania podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtowały się na bardzo wysokim poziomie.
Również analiza wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie wskazuje, aby płynność finansowa skarżącego była zagrożona. Poza tym spłaca on kredyt, którego wysokość rat świadczy o posiadanej zdolności kredytowej, a wysokie koszty utrzymania (faktury za telefon opiewające na kilkaset zł, czy tez energię i gaz nawet na kilka tysięcy zł), nie przesądzają o trudnej sytuacji finansowej, ale o możliwościach zarobkowych skarżącego i jego rodziny. Poza tym dodać należy, że skarżący mieszka wspólnie z rodzicami, nie ma na utrzymaniu małoletnich dzieci, nie jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym bądź innymi zobowiązaniami, które korzystałyby z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący nie znajduje się w sytuacji, która uzasadniałaby przerzucenie na skarb państwa kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi.
W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.