Uzasadnienie
W rozpoznawanej sprawie wnioskiem z [...] stycznia 2018 r. J. K. (dalej: skarżący, wnioskodawca) zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693, zwanej dalej: ustawą o działaczach opozycji).
Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: organ, Prezes IPN), działając na podstawie art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej: k.p.a.), wydał [...] kwietnia 2018 r. decyzję nr [...] stwierdzającą, że wnioskodawca:
- 1) nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i
- 2) w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Na mocy art. 107 § 4 k.p.a. organ odstąpił od uzasadnienia ww. decyzji.
Pismem z [...] maja 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję w zakresie punktu 2, żądając jego zmiany poprzez jednoznaczne wskazanie, że nie był tajnym informatorem lub pomocnikiem przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W jego ocenie, sformułowanie zawarte w zaskarżonej decyzji, że nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa sugeruje, że "wytworzył" przedmiotowe dokumenty, które się jednak nie zachowały w archiwach IPN.
W ocenie skarżącego, z treści zaskarżonej decyzji wynika, że był tajnym informatorem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa. Jest to treść dla niego krzywdząca, narusza zasady współżycia społecznego oraz zasadę zaufania obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za niezasadne. Prezes IPN wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ był zobowiązany jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W przypadku skarżącego nie odnaleziono żadnych dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, dlatego zaskarżona decyzja jest dla niego pozytywna. Jednocześnie Prezes IPN zauważył, że treść zawarta w punkcie 2 zaskarżonej decyzji jest literalnym brzmieniem art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, którego organ nie mógł dowolnie zmieniać.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Rozpoznając skargę według wyżej wskazanych kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 4 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez tę osobę lub przy jej udziale w ramach wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zbieraniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (przesłanki te muszą być spełnione łącznie). Jeśli osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki z art. 4 ww. ustawy, to wówczas taka pozytywna decyzja wydana przez Prezesa IPN jest wymagana na dalszym etapie w postępowaniu przed Szefem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji).
Skoro ustawodawca jednoznacznie przesądził, jakiej treści sformułowanie ma się znaleźć w decyzji wydanej przez Prezesa IPN na podstawie art. 4 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, to organowi nie wolno wydać decyzji o innej treści.
W przedmiotowej sprawie organ w wyniku przeprowadzonej kwerendy ustalił, że w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej nie zostały odnalezione żadne dokumenty, które spełniałyby kryteria wymienione w wyżej wskazanym przepisie. Dlatego wydał dla skarżącego pozytywną decyzję w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji, której treść zdeterminowana jest tym przepisem. W takim przypadku organ nie ma podstaw prawnych do użycia innego sformułowania, np. o treści żądanej przez skarżącego. Musiał użyć sformułowania wymaganego przepisem art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, by nie było wątpliwości, że wszystkie przesłanki z art. 4 tej ustawy zostały spełnione.
Należy więc zgodzić się z organem, że istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego, spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez skarżącego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Ponieważ w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej nie odnaleziono żadnych dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, w treści zaskarżonej decyzji stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa (pkt 1 sentencji decyzji) i w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa (pkt 2 sentencji decyzji). Zatem organ, w wykonaniu wniosku z [...] stycznia 2018 r., wydał decyzję pozytywną dla skarżącego.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że kontrolowana przez Sąd decyzja w zaskarżonej części nie narusza prawa, jest dla skarżącego korzystna, niezależnie od zaprezentowanych w skardze subiektywnych odczuć wnioskodawcy. Dlatego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.