Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A.W. (dalej: "skarżąca", "strona") jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej: "ZUS", "organ") z 19 listopada 2021 r. znak [...], stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak podstawę materialnoprawna organ wskazał art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej "k.p.a."), w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.; dalej "u.s.u.s.").
U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
W dniu 8 października 2021 r. została wydana przez organ decyzja odmawiająca stronie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadząca działalność będąca jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 10 781,93 zł, w tym na ubezpieczenie społeczne za okres 2/2013-5/2014 w łącznej kwocie 3 411,17 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres 1/2013-5/2014 w łącznej kwocie 7 370,75 zł. Decyzja ta została doręczona stronie 13 października 2021 r.
Pismem z dnia 8 listopada 2021r. (data nadania w UP 8 listopada 2021r.) strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z 19 listopada 2021 r. ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące odwołania od decyzji. Natomiast określony w art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Nadto ZUS zauważył, że o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy strona została pouczona w decyzji z 8 października 2021r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 27 października 2021r., a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia 8 grudnia 2021r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną decyzję ZUS z 19 listopada 2021r.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że przedmiotowa decyzja jest dla niej krzywdząca i została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Ponadto zarzuciła niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że w przypadku skarżącej nie zachodzą okoliczności do umorzenia należności z tytułu składek. Skarżąca podniosła argumenty związane z trudną sytuacją osobistą, materialną, podnoszone uprzednio w postępowaniu wszczętym na wniosek o umorzenie należności z tytułu należnych składek.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkiem nie mającym zastosowania w sprawie). Natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego - ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a. lub innych przepisach).
Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd z urzędu, w ramach dokonywanej kontroli zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę kwestię naruszenia prawa procesowego, które jest wystarczającą podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia objętego skargą.
Należy zwrócić uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: "ustawa o szczególnych rozwiązaniach"). Zgodnie z tą regulacją - w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
- 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,
- 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
- 3) przedawnienia,
- 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
- 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
- 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę dostrzega, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji (19 listopada 2021 r.) obowiązywał przytoczony wyżej art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. W kontrolowanej sprawie organ pominął jednak zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Z treści tego przepisu wynika, że dotyczy on sytuacji, w której strona uchybiła terminowi zawitemu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, określonego w art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.).
Powołany art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) i w dacie składania przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy oraz rozpatrywania sprawy przez organ - obowiązywał. ZUS nie poinformował jednak skarżącej o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu, a w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe stanowi o naruszeniu art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, uwzględniając powyższą regulację, będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.
Mając na uwadze powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.