Uzasadnienie
Decyzją z 6 czerwca 2023 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania D. Z. (dalej: skarżąca, strona, wnioskodawczyni), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy, organ II instancji), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. (dalej: organ I instancji, Burmistrz) z 5 maja 2023 r., znak: [...], odmawiającą wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 14 grudnia 2022 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad matką Z. Ś., ur. [...] maja 1940 r. (wdową), która legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w R. z 20 października 2022 r., stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji.
Z przeprowadzonego 9 stycznia 2023 r. wywiadu środowiskowego wynikało, że Z. Ś. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w środowisku zamieszkania, wymaga pomocy innych osób, a możliwość zapewnienia opieki ze strony córki i przebywanie wśród najbliższych zapewnia jej lepszy komfort życia.
Decyzją z 12 stycznia 2023 r. znak: [...] Burmistrz odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: u.ś.r.), tzn. niepełnosprawność jej matki powstała po ukończeniu 25 roku życia.
W wyniku odwołania strony Kolegium decyzją z 6 marca 2023 r. znak: [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W wytycznych wskazało, aby organ
I instancji w ponownym postępowaniu zweryfikował oświadczenie skarżącej o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W tym celu powinien zwrócić się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako: ARiMR) o ustalenie, czy skarżąca ma zarejestrowane tam gospodarstwo rolne, czy korzysta z płatności bezpośrednich, czy otrzymuje zwrot części podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, wykorzystywanego do produkcji rolnej, czy pobiera płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i ONW, czy złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2022. W konkluzji Kolegium wskazało, aby organ
I instancji ustalił, czy skarżąca lub jej mąż (jeżeli są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego) złożyli wniosek o przyznanie tych płatności na 2022 rok i czy posiadają rozdzielność majątkową.
Poza tym Burmistrz powinien ocenić, czy zakres sprawowanej opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, uniemożliwia aktywność zawodową (podjęcie pracy) jej opiekunowi. Związek między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bowiem bezpośredni i ścisły. W ponownym postępowaniu organ I instancji winien również ustalić, czy rodzeństwo skarżącej spełnia przesłanki do sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Kolegium zaleciło, aby organ I instancji podjął rozstrzygnięcie z pominięciem tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która w sposób niekonstytucyjny różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
Decyzją z 5 maja 2023 r. znak: [...] Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez stronę 14 grudnia 2022 r., ponownie odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ niepełnosprawność matki skarżącej istnieje dopiero od 81 roku życia, a świadczenie jest należne tylko wtedy, gdy niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Organ I instancji przyznał, że przepis ten był w części uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny w zakresie wprowadzenia do przepisu kryterium wieku niepełnosprawności. Jednak Burmistrz nie uznał tego wyroku, ponieważ po jego wydaniu nie doszło do wprowadzenia zmian w u.ś.r.
Poza tym organ I instancji ustalił, że żadne z pozostałych dzieci nie jest w stanie osobiście lub za pośrednictwem odpowiednich nakładów finansowych zapewnić matce opieki. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynikało, że nie pracuje w gospodarstwie rolnym i nie ma rozdzielności majątkowej z mężem.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym podniosła, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia ani pracować w gospodarstwie rolnym, choćby dorywczo, bo mama porusza się o lasce, jej stan pogarsza się, nie można jej zostawić samej. Skarżąca pomaga jej w ubieraniu się, myciu, korzystaniu z toalety, przyrządza posiłki i je podaje, pilnuje, aby zażywała leki. Wskazała, że ze względu na schorzenia mamy nie może podjąć pracy lub pomóc mężowi w gospodarstwie rolnym.
Powołaną na wstępie decyzją z 6 czerwca 2023 r. znak: [...]. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK) z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok TK został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod nr 1443 i z tym dniem wszedł w życie.
Na płaszczyźnie powyższego wyroku w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwaliło się stanowisko, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18. roku życia lub po ukończeniu 25. roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności utraciło przymiot konstytucyjności i wobec tego w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Sądy podkreślają, że bezczynność ustawodawcy niewykonującego zaleceń TK zawartych w wyżej powołanym wyroku, tj. brak nowelizacji lub uchylenia art. 17 ust. 1b u.ś.r., wywołała skutek w postaci braku ochrony jednostek, których prawa zostały naruszone treścią tego przepisu.
Kolegium w pełni podzieliło powyższe stanowisko sądów administracyjnych i uznało, że nie ma znaczenia w jakim wieku powstała niepełnosprawność Z. Ś..
Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego, w tym z przeprowadzonych w dniach: 9 stycznia 2023 r. i 24 marca 2023 r. wywiadów środowiskowych, wynika, że skarżąca jest mężatką, mieszka z mężem, dwojgiem dorosłych dzieci i matką. Matka, po złamaniu stawu biodrowego, wymagała opieki, więc skarżąca w maju 2021 r. wzięła ją do siebie. Z. Ś. przy pomocy laski przemieszcza się po domu, w innych codziennych czynnościach wymaga pomocy, nie wymaga pielęgnacji, samodzielnie spożywa posiłki, z powodu demencji wymaga obecności drugiej osoby. Kolegium nie zakwestionowało sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, ale uznało, że strona nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Organ II instancji wskazał, że dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w świetle art. 17b ust. 2 u.ś.r. jest stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Skarżąca takie oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej złożyła we wniosku z 5 grudnia 2022 r. (zarejestrowanym w organie I instancji 14 grudnia 2022 r.) o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podając, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania w nim pracy od 12 stycznia 2022 r. W kolejnym oświadczeniu z tej samej daty podała, że rezygnuje z pracy w gospodarstwie rolnym i nie podejmuje innego zatrudnienia w związku z opieką nad matką.
Zdaniem Kolegium powyższe ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego w przedmiotowej sprawie SKO dokonało własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego celem ustalenia, czy związek między sprawowaną przez wnioskodawczynię opieką a rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego jest bezpośredni i ścisły.
W ocenie Kolegium taki związek w sprawie nie występuje, ponieważ skarżąca i jej mąż M. Z. są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 7,5700 ha i podatnikami: podatku rolnego z powierzchni 5,3800 ha, tj. 3,5770 ha przeliczeniowych, w tym 5,3800 ha użytków rolnych, podatku leśnego z powierzchni 2,1300 ha, podatku od nieruchomości z powierzchni gruntów 600 m2, w tym 600 m2 nieużytków (pismo Urzędu Miejskiego w W. z 24 marca 2023 r.). Wprawdzie skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów (pismo ARiMR z 30 marca 2023 r.), wszystkie wnioski o dopłaty są składane przez męża strony, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, to jednak nie posiada ona rozdzielności majątkowej z mężem. Skoro więc małżonkowie nie posiadają rozdzielności majątkowej, to – zdaniem Kolegium - nie ma znaczenia, kto składa wnioski o dopłaty do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca nadal w rzeczywistości prowadzi gospodarstwo rolne, skoro jej mąż składa wnioski o dopłaty, co zgodnie z przepisami oznacza, że jest rolnikiem prowadzącym działalność rolniczą (art. 3 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - Dz. U. z 2022 r. poz. 203). Fakt składania przez męża strony wniosków o dopłaty unijne poddaje w wątpliwość zaprzestanie jego prowadzenia przez skarżącą i podważa tezę, że musiała zrezygnować z prowadzenia tego gospodarstwa celem sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy decyzja ta winna zostać uchylona, ponieważ doszło do rażącego naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez wadliwe uznanie, że wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na Z. Ś.. Zaprzeczyła, jakoby pracowała w gospodarstwie rolnym.
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu;
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka;
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej;
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie zaś z art. 17b ust. 1 u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
- 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej jak za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).
W niniejszej sprawie niekwestionowane jest, że matka skarżącej jest osobą, która z uwagi na liczne schorzenia i podeszły wiek wymaga stałej, całodobowej opieki. Lekarz Rzeczoznawca Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Radomiu w orzeczeniu z 20 października 2022 r., Nr [...], stwierdził trwałą niezdolność Z. Ś. do samodzielnej egzystencji. Bezsporne jest również, że tę opiekę sprawuje nad nią skarżąca – córka, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie jest przez organy kwestionowany również zakres sprawowanej przez skarżącą koniecznej opieki nad niepełnosprawną matką.
Opieka nad Z. Ś. sprawowana przez skarżącą stanowi zatem podstawę do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym uzyskanie tego uprawnienia zależne jest dodatkowo od wykazania, że z powodu sprawowanej opieki zmuszona była zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czyli w rozpoznawanej sprawie z prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.
Kolegium zasadnie uznało za błędne uzasadnienie organu I instancji w zakresie dotyczącym zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r., twierdząc, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem TK z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13.
Jednak przedmiotem sporu jest kwestia zasadności odmowy przez organ odwoławczy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w gospodarstwie rolnym w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Spełnienie przesłanki określonej w art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. przez rolników, ich małżonków i domowników wiąże się z koniecznością zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Jest to konsekwencją uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. podjętej w sprawie sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdzono, że świadczenia pielęgnacyjnego nie może otrzymywać rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, gdyż jest w takim przypadku osobą aktywną zawodowo.
Organ odwoławczy uznał, że w przypadku skarżącej warunek z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. nie został spełniony, bowiem skoro skarżąca nie posiada rozdzielności majątkowej z mężem, który jest rolnikiem, prowadzi gospodarstwo rolne, składa wnioski o dopłaty do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, to oznacza, że w rzeczywistości nie zaprzestała prowadzenia tegoż gospodarstwa. Nie ma bowiem znaczenia przy wspólności ustawowej, kto składa wnioski o dopłaty i kto ma nadany numer identyfikacyjny w systemie ewidencji producentów (w tym wypadku tylko mąż skarżącej). Jeśli małżonkowie nie posiadają rozdzielności majątkowej, to w okolicznościach tej sprawy Kolegium uznało, że skarżąca nadal prowadzi gospodarstwo rolne lub wykonuje w nim pracę, a pracę w nim łączy z opieką nad matką. Wniosek taki, zdaniem Sąd, jest dowolny i nieuzasadniony.
Przesłanka pozwalająca na przyznanie rolnikowi (małżonkowi rolnika) świadczenia pielęgnacyjnego nie opiera się na domniemaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, lecz wynika z rzeczywistego stanu rzeczy. Fakt zaprzestania działalności rolniczej prowadzi do obalenia domniemania. Ciężar dowodu wykazania tego faktu ciąży na rolniku. Ustawodawca ściśle określił, jaki rodzaj dowodu będzie służyć temu celowi. Takim środkiem dowodowym, podlegającym ocenie na zasadach ogólnych, wprowadzonym z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika, jest oświadczenie składane w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. (por. wyrok NSA z 30 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1273/20, publ. LEX nr 3090598). Z oczywistych względów nie ma w tym przypadku innych dokumentów wskazujących na rezygnację z aktywności zawodowej, tak jak w sytuacji osób rezygnujących z zatrudnienia na podstawie stosunku pracy.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca we wniosku z 5 grudnia 2022 r. złożyła oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 12 stycznia 2022 r. W kolejnym oświadczeniu z 13 kwietnia 2023 r. wskazała, że tylko mąż pobiera dopłaty bezpośrednie z ARiMR i wyłącznie on składa wnioski w tym zakresie. Natomiast nieruchomość rolną, którą posiadała na wyłączną własność przekazała notarialnie synowi w maju 2022 r. Oba oświadczenia opatrzone są klauzulą o treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia."
W ocenie Sądu nie budzi zatem wątpliwości, że skarżąca spełniła obowiązek przewidziany w art. 17b ust. 2 u.ś.r., odnoszący się do osób występujących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, będących rolnikami, małżonkami rolników bądź domownikami. Nie oznacza to jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby w istocie sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej - art. 7 k.p.a.). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.
Jednak niezasadna i gołosłowna jest ocena oświadczenia skarżącej dokonana przez organ odwoławczy, bazująca przede wszystkim na utożsamianiu braku ustroju rozdzielności majątkowej małżonków Z. z faktycznym prowadzeniem przez skarżącą wspólnie z mężem gospodarstwa rolnego lub wykonywaniem przez nią pracy w gospodarstwie rolnym. Zakwestionowanie prawdziwości oświadczenia strony złożonego w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r. stanowiło jedyną przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Sądu w świetle dowodów zebranych w sprawie Kolegium nie miało podstaw do przyjęcia, że ustrój wspólności ustawowej czy współwłasność gospodarstwa rolnego jest równoznaczna z jego prowadzeniem albo z pracą w nim. Poza oświadczeniem złożonym w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r.
w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, że skarżąca nie figuruje w krajowym systemie ewidencji producentów (pismo ARiMR z 30 marca 2023 r.) oraz że w latach 2022-2023 nie składała wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolniczej (pismo Urzędu Miejskiego w W. z 24 marca 2024 r.). Dokumenty te korelują ze stanowiskiem strony o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku z koniecznością stałej i całodobowej opieki nad niepełnosprawną matką.
W ocenie Sądu wykładnia art. 17b u.ś.r. wyklucza rozważania na temat tego, kto zamiast wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo rolne, jakie osiąga z tego tytułu dochody i czy dochody te stanowią źródło jej utrzymania. Nie mają one żadnego znaczenia dla przyznania rolnikowi czy jego małżonkowi świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli w tym celu niezbędne jest zaprzestanie przez nich prowadzenia gospodarstwa rolnego lub wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym i ustalenie, że skarżąca z mężem pozostają w majątkowej wspólności ustawowej nie może podważyć prawdziwości złożonego przez nią oświadczenia w trybie art. 17b ust. 2 u.ś.r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z materiału dowodowego nie wynikają inne przyczyny wskazujące na podważenie wiarygodności złożonego przez stronę oświadczenia w odniesieniu do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Zatem organ odwoławczy wadliwie ocenił materiał dowodowy i w konsekwencji błędnie uznał, że skarżąca nie spełnia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17b ust. 1 i 2 u.ś.r. przesłanki zaprzestania prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Kolegium nie oceniło wszechstronnie w tym zakresie wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w miejscu zamieszkania strony i jej matki w dniach: 9 stycznia 2023 r. i 24 marca 2023 r., które nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką wyklucza możliwość pracy w gospodarstwie rolnym nawet w częściowym wymiarze.
Z wywiadu środowiskowego z 24 marca 2023 r. wynika bowiem, że stan zdrowia Z. Ś. od pierwszego wywiadu znacznie się pogorszył, nie może zostać w domu sama nawet na kilkanaście minut z uwagi na szybko postępującą demencję, brak logicznego kontaktu, orientacji w terenie. Kolegium, dokonując własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie wykazało, w jaki sposób skarżąca nadal w rzeczywistości prowadzi gospodarstwo rolne, kiedy z wywiadu środowiskowego z 24 marca 2023 r. wynika, że jej matka wymaga ciągłego nadzoru oraz całodziennej stałej i długotrwałej opieki, która wyklucza podjęcie pracy zarobkowej, również pracy w gospodarstwie.
Podsumowując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17b ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy rozpozna odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji z uwzględnieniem powyższych uwag Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.