Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. S. uznając, że skarga na zarządzenie Starosty G. w przedmiocie wprowadzenia regulaminu rozliczania kosztów ciepła w lokalach mieszkalnych, nie podlega kognicji sądów administracyjnych i jest niedopuszczalna. W dniu 22 listopada 2017 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym podała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł z czego ponosi opłaty za czynsz – [...] zł, media [...] zł, leczenie – [...] zł, rehabilitację – [...] zł.
Pismem z dnia 5 grudnia 2017 r. zobowiązano skarżącą m.in. do: złożenia wyciągów z rachunku bankowego, udokumentowania wydatków na bieżące utrzymanie i wykazanie, że koszty rehabilitacji stanowią wydatek comiesięczny.
W odpowiedzi (pisma z dnia 29 grudnia 2017 r. i 8 stycznia 2018 r.) skarżąca wyjaśniła, że nie posiada samodzielnego rachunku bankowego, korzysta ze wspólnego konta z córką, na to konto wpływa też jej emerytura. Do pisma załączyła kserokopię decyzji o waloryzacji emerytury, fakturę za wodę, dowód opłaty czynszu oraz dwa paragony za leki.
Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym (o takie wnosi skarżąca) następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a).
Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja ta ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Podkreślić również należy, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. należy wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów.
W świetle powyższych regulacji uznać należy, że nieprzedstawienie na wezwanie wyciągów z rachunku bankowego, na który wpływa emerytura skarżącej, nawet jeśli rachunek nie należy do niej, nie pozwala na obiektywną ocenę sytuacji materialnej. Nie sposób bowiem ocenić jak kształtują się wydatki skarżącej w stosunku do posiadanych środków finansowych. Skarżąca nie wykazała również, by stałym comiesięcznym wydatkiem w wysokości [...] zł były koszty jej rehabilitacji. Należy podkreślić, że samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 115/10 dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano, podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa.
Ustaleniu tych okoliczności nie posłużyło wykonane przez skarżącą wezwanie do uzupełnienia wniosku. Odstępując od należytego wykonania rzeczonego wezwania, skarżąca uniemożliwiła obiektywną ocenę złożonego wniosku.
Odmowa przyznania prawa pomocy niniejszym postanowieniem nie oznacza więc, że ustalono, iż wykazane przez wnioskodawczynię stan rodzinny, majątkowy i możliwości płatnicze pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Odmowa przyznania prawa pomocy podyktowana jest w tym przypadku nienależytym, sprowadzającym się do przedstawienia niepełnych informacji, wykonaniem nałożonego na stronę zobowiązania do uzupełnienia oświadczenia, które spowodowało, że niemożliwe jest ustalenie, czy skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu.