Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] września 2008 roku Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku J. i W. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 roku oddalającym skargę na czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] lutego 2008 roku, polegające na odebraniu nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, będącej własnością J. P. i W. P., utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] maja 2007 roku Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2007 roku zezwalającą Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę drogi krajowej nr [...] do parametrów drogi ekspresowej na odcinku obwodnicy G. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, będąca własnością J. P. i W. P. W dniu [...] czerwca 2007 r. organ wojewódzki skierował do J. P. i W. P. upomnienie wzywające do wykonania obowiązku wydania przedmiotowej działki z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymanym w mocy postanowieniem Ministra Infrastruktury z [...] maja 2008 r. Wojewoda [...] wezwał J. i W. P. do wykonania w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia obowiązku wydania niniejszej nieruchomości, z zagrożeniem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego odebrania nieruchomości.
W dniu 22 lutego 2008 roku wpłynęła skarga J. i W. P. do Wojewody [...] na czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] lutego 2008 roku polegające na odebraniu w/w nieruchomości stanowiącej własność J. i W. P. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...] oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W. i J. P. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że czynności polegające na odebraniu nieruchomości zostały podjęte pomimo że obowiązek był niewymagalny, a postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone.
W ocenie skarżących, podejmowane wobec nich czynności egzekucyjne są bezprawne, bowiem do chwili obecnej nie otrzymali żadnej propozycji lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować działalność gospodarczą. Obowiązek zapewnienia im takiego lokalu zagwarantowany został przez ustawodawcę w art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Skarżący podnoszą, iż brak lokalu zamiennego powoduje niewykonalność decyzji stanowiącej podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Rozpoznając sprawę ponownie podniesiono, iż zarówno z akt sprawy, skargi z 18 lutego 2008 r., jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że skarżący kwestionują przede wszystkim wykonalność egzekwowanego obowiązku wskazując, iż nie otrzymali żadnej propozycji lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować działalność gospodarczą. Jednocześnie skarżący w żaden sposób nie wskazali na czym polega wadliwość zaskarżonej przez nich czynności egzekucyjnej. W ocenie organu przedmiotem skargi mogą być, poza przewlekłością postępowania, wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. W postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. P. i W.P. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Wojewody [...], zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż Minister nie odniósł się do zarzutów skarżących dotyczących braku lokalu zastępczego i nie rozpoznał merytorycznie wniosku. Odebranie nieruchomości zobowiązuje do wskazania lokalu zamiennego, obowiązek nałożony na skarżących jest powiązany i zarazem zależny od obowiązku dostarczenia lokalu zamiennego, a jego niewskazanie powoduje, że czynność egzekucyjna posiada istotne wady faktyczne i prawne. Podejmowanie w tych okolicznościach w stosunku do skarżących jakichkolwiek działań egzekucyjnych jest bezprawne. Pomimo przeprowadzenia egzekucji i zniszczenia budynku użytkowego skarżący nie otrzymali żadnej propozycji lokalu zamiennego, zaś oczywistym jest iż mogli opuścić nieruchomość przenosząc się do odpowiedniego lokalu zamiennego. Do czasu wskazania lokalu decyzja nie powinna podlegać wykonaniu, a zatem czynność egzekucyjna polegająca na odebraniu nieruchomości była niedopuszczalna.
Odpowiadając na powyższą skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi podtrzymując zaprezentowaną wcześniej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Infrastruktury utrzymujące w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 roku oddalające skargę na czynności egzekucyjne dokonane w dniu [...] lutego 2008 roku polegające na odebraniu nieruchomości położonej w G., oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiącej własność skarżących J. i W.P. Jak wynika z treści art. 17 ust. 3 – 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogi publicznej, zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń i uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. W przypadku, gdy decyzja ta tyczy nieruchomości zabudowanej, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest zobowiązany, w terminie faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie, do wskazania lokalu zamiennego. Do egzekucji obowiązków wynikających z tej decyzji stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zgodnie z treścią art. 1 a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz.151 ze zm.) - dalej u.p.e.a. każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego jest czynnością egzekucyjną i może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 u.pe.a. Prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktycznie podejmowane w toku egzekucji. Poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszenia rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. Żądanie skarżących w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestionowania wymagalności egzekwowanego obowiązku, który winien ich zdaniem zostać zawieszony do czasu dostarczenia im lokalu zamiennego, w którym mogliby kontynuować prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą.
Zgodnie z art. 54 w/cyt. ustawy skarga na czynności egzekucyjne będąca przedmiotem postępowania przed organami, dotyczyć może jedynie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zastrzeżenia podnoszone przez skarżących mogły stać się przedmiotem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartych na podstawie art. 33 pkt 1 bądź 2 u.p.e.a. zgodnie bowiem z tym przepisem podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu jego wykonania albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu. Prawo do wniesienia omawianego środka służy skarżącym w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Takie zarzuty zostały przez skarżących wniesione do tut. Sądu i oczekują na rozpoznanie. Dodać należy, iż postępowanie egzekucyjne pozwala na badanie istnienia czy też wymagalności egzekwowanego obowiązku jedynie w ograniczonym zakresie.
Okoliczności te podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym postępowanie egzekucyjne, bowiem tylko w jego trakcie uprawnione organy administracji orzekają o prawach i obowiązkach wynikających z prawa materialnego. Samo postępowanie egzekucyjne służy przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków, a nie badaniu ich materialnoprawnej podstawy. Z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że skarga z art. 54 u.p.e.a. przysługuje w sytuacji, gdy stronie nie służy inny środek zaskarżenia oraz gdy skarga ta dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, a nie okoliczności mogących być przedmiotem zarzutów jak w sprawie niniejszej. Pogląd taki jest już ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – por. wyrok z 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA 827/99 z treści którego wynika, iż skarga z art. 54 u.p.e.a. nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia – zarzuty, zażalenia, na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia. Zarówno przepis art. 17 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych jak i żaden inny przepis prawa nie uzależnia obowiązku wydania nieruchomości od realizacji obowiązku wskazania lokalu zamiennego. Ciążący na GDDKiA obowiązek zapewnienia lokalu zamiennego ma charakter materialnoprawny, a zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu dotyczącego jego realizacji, skoro kwestia ta nie ma charakteru egzekucyjnego – obowiązek wskazania lokalu zamiennego nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Obowiązek dostarczenia dłużnikowi lokalu zamiennego ma charakter cywilnoprawny i obowiązujące przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż argumenty podniesione w skardze są niezasadne, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji.
- - ---------------------- 5